Undanfarin ár hefur Efnahags- og framfarastofnunin, OECD, fjallað mikið um orkumál á Íslandi í skýrslum sínum. Meginkostur slíkrar umfjöllunar er að stofnunin er að mestu óháð íslenskum stjórnvöldum.

Í skýrslu um Ísland 2008 (OECD Economic Surveys: Iceland, 2008) segir meðal annars í lauslegri þýðingu:

(bls. 17): ,,...Nokkrar undantekningar eru á breytingum í átt til frjálsari markaðs, einkum í landbúnaði og orkuframleiðslu...Ríkið á Landsvirkjun sem framleiðir megnið af rafmagni í landinu og hömlur eru á eign útlendinga á orkufyrirtækjum. Æskilegt er að virkjanir Landsvirkjunar verði seldar. Með þessu jafnast samkeppnisaðstæður orkufyrirtækja og um leið dregur úr áhættu skattgreiðenda af miklum stórfjárfestingum. ...Virkjanir hafa umtalsverð áhrif á umhverfið og útblástur frá álverum er töluverður. Þess vegna ætti að íhuga vandlega hvort ástæða er til að fara fram á meiri undanþágur vegna stórra fjárfestinga ef fallist verður á að framlengja Kyoto-bókunina [leturbreytingar OECD].

(bls. 37) ,,Nýlega var skýrt frá því að Landsvirkjun hygðist ekki selja nýjum álverum rafmagn, heldur hygðist fyrirtækið leita meiri hagnaðar með því að selja öðrum atvinnugreinum rafmagn. Þessi ákvörðun gæti ýtt undir efasemdir um arðsemi virkjanaframkvæmda. Skortur á gegnsæi gerir ómögulegt að meta hvort opinber veitufyrirtæki afla nægra tekna til þess að borga fyrir notkun á náttúruauðlindum, umhverfiskostnað og áhættu í starfseminni.“

Í skýrslu OECD um Ísland frá 2006 (og áður) hefur verið beðið um gegnsæja kostnaðar- og nytjagreiningu á nýjum virkjunum (bls. 14): ,,..vafi leikur á heildarágóða af [virkjunum]...Framvegis ættu ný stóriðjuverkefni að vera metin með kostnaðar- og nytjagreiningu, þar sem horft væri á alla þætti sem skipta máli, eins og hæfilega rentu af náttúruauðlindum, umhverfisáhrif, áhættu og áhrif framkvæmda á hagsveifluna. ...Að minnsta kosti ætti að opna orkugeirann fyrir útlendingum og hið opinbera ætti að draga sig út úr orkugeiranum til þess að auka gegnsæi og samkeppni, gera samkeppnina sanngjarnari og draga úr áhættu skattborgara af orkufjárfestingum [leturbreytingar OECD].“

Einn helsti ráðgjafi Landsvirkjunar er breska fyrirtækið CRU, sem sérhæfir sig í málm- og orkumörkuðum. Fyrirtækið ræddi nýlega um þann möguleika að opinbert fyrirtæki á Grænlandi virkjaði fyrir stóriðju. Þetta er sama fyrirkomulag og verið hefur hér á landi.

Bls. 13-14:

,,Ef dýrara reynist að virkja en áætlað er, verður Grænlenska heimastjórnin ein að taka afleiðingunum. Ef hætt verður við verkefnið verður tap heimastjórnarinnar gífurlegt, þar sem það situr uppi með óafturkræfan kostnað og litla von um tekjur. Þetta er auðvitað það versta sem getur gerst og það er ólíklegt. Samt sem áður er ljóst að ef þó nokkru dýrara reynist að virkja en áætlað er verður hagur heimastjórnarinnar svo lítill að ekki verður lengur hægt að réttlæta þessa fjárfestingu.

Þar sem líklegt er að það kosti meira en milljarð bandaríkjadala að virkja, og heimastjórnin hyggst ein standa að virkjuninni, kemur ekki til greina að taka þessa áhættu....Lagt er til að hætt verði að skoða þennan möguleika.“

Sjá kafla 5 í skýrslu CRU til Grænlensku landstjórnarinnar:

http://www.aluminium.gl/media(235,1030)/CRU_kap_5_eng.pdf