Tunglskineyjan er mikið verk, sem krefst mikillar einbeitingar af áhorfendum, eða áheyrendum, jafnt sem flytjendum. Allt sem skeður á sviði sjónar og heyrnar er jafn mikilvægt. Allt er aðalatriði.

Persónurnar eru aðeins þrjár eins og í forngríska harmleiknum eða í hinu íntíma kammerleikhúsi Strindbergs. Sögumaður fer með hlutverki kórsins. Hljómsveitin er lítill kammerhópur, sem oftast er skipt er í enn smærri einingar. Þess vegna eru öll hlutverk söngvara og hljóðfærileikara jafn mikilvæg. Þetta er eins og kammermúsík.

Skraut og íburð hinnar hefðbundnu óperu hvergi að finna. Einfaldir en fallegir, lýsandi búningar, fáir einfaldir leikmunir ásamt markvissri lýsingu er allur útbúnaður á sviðinu. Kastljós frásagnarinnar í orðum og tónum er beint að sálarkviku persónanna. Öllu sem ekki skiptir höfuðmáli er sleppt. Þess vegna er þetta einfalt verk.

Þetta er ný tegund leikhúss: sambland af leikhúsi, sem höfðar til augans og kammertónleikum sem höfða til heyrnar. Atburðarás leikhússins er oft fryst af löngum hljómleikum sem eru hugleiðslukenndir í innhverfi ígrundan og kyrrð, en segja kannski meira en nokkuð annað. Áheyrendum er beint inn á víðáttur eigin hugar.

Samvinnan við Sigurð var alveg eins og ég vildi hafa hana. Við þurftum lítið að tala saman, því við hugsuðum svo líkt. Sigurður sýndi mér mikið traust og tillitssemi, sem ég er honum mjög þakklátur fyrir. Þessi hreinu og gagnyrtu ljóð kölluðu á þá músík sem fyrir mér vakti.

Ég var fljótur að semja verkið þegar ég var búinn að komast að því hvers konar verk þetta ætti að vera. Það er gjörólíkt fyrri óperum mínum, Silkitrommunni, Vikivaka, Tímanum og vatninu, sem er ballet og Landi míns föður sem er mjúsíkal.

Verkið var flutt í konsertformi í Þýskalandi árið 1995, í Bielefeld, Köln og Bonn, og þá nokkuð stytt. En raunveruleg frumsýning var í Pólíplasaleikhúsinu í Beijing þann 23. mars 1997. Og þetta verk var flutt Íslendingum þann 21. til 27 maí árið 1997 í Þjóðleikshúsinu.

Efni Óperunnar

Á áttundu öld sigldi Kalman prins úr Suðureyjum í norðurátt. Hann hafði orðið undir í valdatafli við slóttuga valdsmenn á eyjunum og orðið að leggja á flótta. Auður dóttir Írakonungs, ástkona hans varð eftir heima. Kalmann fann landið sem talað var um í fornum bókum. Hann sigldi framhjá hvitum jökli og fann breiðan fjörð með mörgum eyjum, iðandi af lífi fugla. Hann sest að í eyjunum og ígrundar hið liðna og hringrás náttúrunnar.

Auður telur að Kalman sé látinn og er hún gefin Orkneyjarjarli gegn vilja sínum.

Hún saknar Kalmans ætíð síðan og reikar ein á ströndinni. Saknaðar- og tregasöngvar berast yfir hafið.

Liðu svo árin. Maður Auðar fellur í orustu við víkinga og nú verður hún að leggja á flótta ásamt Unni þernu sinni. Hún leitar eyjarinnar í noðri. Þær hreppa storm og ákalla Maríu Guðsmóður, sem lægir storminn og kyrrir vindinn, bjargar þeim úr sjávarháska. Þær ná örmagna landi á firðinum breiða. Auður helgar sér land á Tunglskinseyjunni.

Úr fjarska heyrist ómur af söng, ástarsöngnum sem Auður og Kalman sungu enda fyrir löngu. Unnur deyr, og á andlátsstundinni segir hún Auði að leita Kalmans.

Maður kemur siglandi til Auðar einn á báti. Það er Kalman. Hann syngur með Auði um allt hið liðna og saman stíga þau um borð í draumnökkvan og sigla áfram inn í sólarlagið til landsins þar sem enginn dauði er til, og engin sorg. Allir syngja ástarsönginn einradda að lokum við veikan undirleik hljóðfæranna.