JARÐSAGA, VIRKJANIR á SUÐURLANDS OG HENGILSSVÆÐINU

Hengilssvæðið er meðal stærstu háhitasvæða á Íslandi og eru jarðskjálftar frekar algengir á því. 

Hengilssvæðið er fjalllendi milli Suðurlandsvegar og Þingvallavatns, það nær allt frá Mosfellsheiði að Grafningsfjöllum (Reykjafelli og Efjumýrarhrygg). 

Um 24.000 jarðskjálftar af stærðinni 0.5 (á Richter) eða stærri voru mældir á árunum 1993 til 1997. Sá stærsti var 4.1 á Richter.  

Berggrunnur Hengilssvæðisins er að mestu úr móbergi. Um 500 metrum undir móberginu eru basalthraunlög. Grafningsmegin á svæðinu má finna röð móbergshryggja sem fylgja sprungustefnu.  Í jörðum svæðisins kemur grágrýti fram undan móberginu. 

Þrjú eldstöðvarkerfi eru á Hengilssvæðinu með þrjár eldstöðvar og í tengslum við þær eru sprungu- og misgengisbelti, hverir og laugar. Eldstöðvarnar eru Hveragerðiseldstöðin sem liggur norður af Hveragerði, Hrómundartindskerfi kenndur við sama fjallgarð, og svo Hengilskerfi. Hengilssvæðið er yngst og virkast af þessum þrem kerfum. 

Boranir og virkjanir eiga sér stað á Nesjavöllum sem eru á vegum Orkuveitunnar. Einnig standa yfir miklar framkvæmdir á Hellisheiðarvirkjun, sem er á landi Kolviðarhóls. Þær framkvæmdir eru einnig á vegum Orkuveitu Reykjavíkur. Mikill jarðhiti eru í þessum jarðlögum. Regnvatn sem seytlar niður í berggrunninn og kemst í snertingu við heitt bergið þrýstist sjóðandi upp um sprungur og misgengi. En innskot frá kviku verða algengari því neðar sem dregur. 

Heita vatnið á Hengilssvæðinu er álitið vera á eins til þriggja km dýpi. Á mörgum stöðum á svæðinu nær þessi hiti að komast upp á yfirborðið. Þekktustu hverasvæðin eru í Reykjadal, á Ölkelduhálsi, ofan við Nesjavelli og í Innstadal.  

Hengilssvæðið hefur upp á mjög áhugavert landslag upp á að bjóða. Náttúrufar er fjölbreytt, hvera og gígasvæði, ár og stöðuvötn, fjölbreytt gróðurfar og fjöldi tegunda mólendis er að finna á svæðinu. Fjölbreytni í gróðri er nokkur en grasaætt er einkennandi og útbreiddust á svæðinu ásamt mosa og Birkikjarrs.  

Helstu staðsetningar jarðskjálfta á Íslandi.

Reykjanesskagi - Reykjanes - Krísuvík.

Suðurlandsundirlendið - Hengill - Ölfus  

Norðurland - Mynni Skagafjarðar - Dalsmynni - Dalvík - Skjálfandi - Axlarfjörður.

Um Suðurlandsundirlendið.

Suðurlandsundirlendið er eitt virkasta jarðsvæði landsins og eru jarðskjálftar þar frekar algengir. Ástæðan fyrir því er að Atlantshafshryggurinn liggur þvert yfir Ísland og suðurlandsundirlendið stendur á milli tveggja stærstu fleka jarðarinnar. Jarðskjálftavirkni þessi stafar af gliðnum flekanna og því er mest hætta á stórum jarðskjálftum á suðurlandi. Á suðurlandi eru hundruð lauga, borholna og tugir hitaveitna af ýmsum stærðum allt frá litlum einkahitaveitum sem notaðar eru í að hita upp einstaka bæi upp í stórar veitur fyrir mörg sveitarfélög. 

Suðurlandsskjálftinn.

Suðurlandsskjálftinn er eitt umtalaðasta náttúrufyrirbæri Íslands enda er suðurlandsskjálftans minnst allt frá 1164. Suðurlandsskjálftinn hefur dunið yfir á u.þ.b. 100 ára fresti. Frá því fyrstu heimildir segja til þá hafa um 100 manns farist af völdum hans, fjöldi bygginga og annarra mannvirkja stórskemmst eða eyðileggst. Vefur um Hamfarir á Íslandi er hægt er að lesa og fræðast frekar um sögu og annál Suðurlandsskjálftans.