Íslenski fjárhundurinn er mikill dýrgripur og hluti af menningararfi íslensku þjóðarinnar. Talið er að íslenski fjárhundurinn sé einn af elstu hundategundum jarðarinnar. Hann hefur sterka skapgerð og er forvitinn, fjörugur, glaðvær, barngóður, gáfaður og duglegur vinnuhundur. Hann er tryggur vinur og óþreytandi félagi í leik og starfi, hann er því tilvalinn fjölskylduhundur og vinnufélagi, bæði elskulegur og vitur. Hann er að eðlisfari mjög sjálfstæður og sumir segja að hans helsti galli sé, að hann haldi að hann sé maður.

Íslenski fjárhundurinn er vinnuhundur sem þarf að hafa eitthvað fyrir stafni. Best er því að gefa honum eins mikinn tíma og hægt er meðan hann er ungur og nota tímann til að kenna honum og kynnast honum. Hann er um margt merkilegur og hann hefur alla eiginleika til að verða fjörugur og skemmtilegur félagi, hann er félagslyndur og mannglöggur. Ef hann treystir einhverjum og þykir vænt um hann, mun hann gegna af vilja og sannri gleði. Íslenski fjárhundurinn er vel greindur og það er auðvelt að kenna honum. Hann er góður smalahundur hvort sem um er að ræða að smala fé, hestum eða nautgripum.

Íslenski fjárhundurinn hefur sérlega góðan feld sem þarfnast lítillar umhirðu og hentar vel íslensku veðurfari. Sagt er að góður feldur hans blotni aldrei inn að skinni þannig að í snjó og vætu nægi hundinum að hrista sig og sé hann þá þurr. Hárafarið er með tvennu móti, ýmist snöggt eða loðið.

Aðal útlitseinkenni hans eru spitslagað höfuð, upprétt eyru og hringað skott, ásamt sporum á afturfótum, svokölluðum "fjársporum" (úlfaklóm) sem gefa fætinum stærra spor og nýtist hundinum vel í snjó og mýrlendi.

Íslenski fjárhundurinn þroskast frekar hægt og er ekki fullvaxinn fyrr en um 18 mánaða aldur. Fullur útlitsþroski, svo sem vöðvafylling og jafnvægi í byggingu, getur tekið allt að 2-3 ár.

Æskileg hæð rakka er 46 cm og tíka 42 cm.

Litabrigði eru með ýmsu móti, en þó skal einn aðallitur ávalt vera ríkjandi.