Vinstri stjórnin og
stéttareðli ríkisins
Birtist í Smugunni
3. desember 2009
Í nýjasta hefti Skírnis (haust 2009) er athyglisverð grein eftir Ólaf Pál
Jónsson þar sem hann fjallar um samfélag og stjórnkerfi á Íslandi og það
uppgjör sem þarf að verða eftir haustið 2008. Í þessari grein getur hann þess
að Alþingi eigi samkvæmt stjórnskipan ríkisins að vera í senn
samræðuvettvangur og löggjafi um grundvallaratriði í stjórn ríkisins. Raunin
sé hins vegar sú að Alþingi sinni hvorugu hlutverkinu með sómasamlegum hætti.
Hvað síðarnefnda hlutverkið snertir segir hann þingið vera vart nema skopmynd
af því sem því er þó ætlað að vera og það birtist best í því að málþóf hefur
verið helsta leið minnihluta til að hafa áhrif á framgang mála, rök skipti
engu máli, gagnrýni sé ekki svarað. Ástæðan sé sú að Alþingi er fyrst og
fremst vettvangur valdabaráttu (s. 292-293).
Flokksræði?
Í þessu samhengi er vert að leiða hugann að því að Alþingi skiptist
venjulega í meirihluta og minnihluta og yfir minnihlutann er haft sérstakt
orð, stjórnarandstaða. Þetta orð
segir mikið, í því felst sú hugmynd að Alþingi starfi ekki saman, þar
sameinast þingmenn ekki til að vinna samfélaginu sem mest gagn, heldur er
minnihlutanum ætlað að vera í andstöðu við meirihlutann og þvælast fyrir
honum. Á móti tekur meirihlutinn að sjálfsögðu sem minnst mark á
minnihlutanum, andstöðunni, og kemur í veg fyrir að hann komi nokkru máli að.
Þetta á raunar líka við um sveitarstjórnir, alla vega í stærri
sveitarfélögum, þó að minnihlutinn sé ekki kallaður stjórnarandstaða þar. Um
það skrifaði ég litla grein að loknum sveitarstjórnakosningum vorið 2006.
Í búsáhaldabyltingunni síðastliðinn vetur var mjög kallað eftir öðrum
vinnubrögðum á Alþingi, það var mjög gagnrýnt sem og stjórnmálaflokkarnir.
Margir töldu „flokksræði“ mikinn skaðvald í íslenskum stjórnmálum
og það ráða nokkuð miklu um þessi vinnubrögð á Alþingi, þar sem flokkarnir
hugsi mest um eigin hag og sé kappsmál að halda hinum flokkunum niðri. Hafi
einhver haldið að ástandið á Alþingi skánaði í kjölfar
búsáhaldabyltingarinnar, þá voru það miklar gyllivonir. Einmitt þegar ætla mætti
að þingmenn sneru nú bökum saman til að bjarga þjóðinni upp úr þeirri
forarvilpu sem hún var lent í er stjórnarandstaðan hatrammari en nokkru sinni
fyrr og umræður á Alþingi hafa að undanförnu einkennst af frammíköllum og
stóryrðum sem ekki þekkjast annars á samkomum ódrukkins fólks.
Stéttaskipting
Ég held þó að sökina sé ekki síður og kannski miklu fremur að finna í
öðru fyrirbæri íslensks samfélags, fyrirbæri sem hefur verið furðu lítið til
umræðu að undanförnu. Það er stéttaskiptingin. Í framhjáhlaupi má geta þess
að þegar þessi orð eru „gúgluð“ á netinu, þá kemur orðið
„flokksræði“ fyrir 15.400 sinnum en „stéttaskipting“
aðeins 8.350 sinnum (athugað 2.12.2010). Sem sagt nærri helmingi sjaldnar. Og
við snögga skoðun virðist í flestum tilfellum ekki vera fjallað um
stéttaskiptingu í íslensku samfélagi nútímans.
Í grein sinni vísar Ólafur Páll (s. 298) til umfjöllunar Johns Rawls um
fimm þjóðfélagsgerðir með tilliti til hugmyndar hans um réttlátt samfélag.
Ein þessara þjóðfélagsgerða er kapítalískt velferðarríki, en Ólafur Páll
gerir ráð fyrir að íslenskt samfélag síðustu áratuga fari næst því að falla
undir þá þjóðfélagsgerð. Samkvæmt Rawls „leyfir kapítalískt
velferðarríki að lítill hluti borgaranna sé nær einráður um
framleiðslutækin“ (s. 298). „Það leyfir mjög mikinn ójöfnuð í
eignarhaldi á raunverulegum verðmætum (framleiðslutækjum og náttúrulegum
auðlindum) þannig að stjórn efnahagslífsins og verulegs hluta af pólitísku
lífi hvílir í fárra höndum“ (s. 300). Og Ólafur Páll bætir við að „efnahagslegur
auður er [í kapítalísku velferðarríki] ávísun á áhrif og völd sem ná langt út
fyrir mörk efnahagslífsins, m.a. inn á vettvang stjórnmálanna“ (s.
301). Þetta minnir óneitanlega á hugmyndir marxista um stéttareðli ríkisins,
þótt Ólafur Páll nefni það ekki beinum orðum í grein sinn.
Ríkið verkfæri auðstéttarinnar
Breski stjórnmálafræðingurinn Ralph Miliband skrifaði í bók sinni, The State in Capitalist Society, sem
kom út árið 1969:
Jákvæð afstaða ríkisstjórna í þróuðum
auðvaldslöndum til hins einkarekna hagkerfis og trú þeirra á að þetta kerfi
sé skynsamlegt veldur því fyrst og fremst að svigrúm til að leysa ýmis
vandamál verður mjög takmarkað. Raymond Aron hefur skrifað að „það er
ljóst að í stjórnkerfi, sem byggist á einkaeignarrétti á framleiðsluöflunum,
geta þau stefnumið, sem löggjafarsamkoman og ráðherrarnir fylgja, ekki gengið
í berhögg við hagsmuni eigendanna.“ Hann telur þessa fullyrðingu svo
augljósa að með henni sé ekki verið að upplýsa neitt. Hún ætti kannski að
vera svo augljós, en hún virðist ekki vera það fyrir flesta vestræna
stjórnmálafræðinga. Þeir álíta ekki að ríkið dragi taum kapítalískra hagsmuna
eins og prófessor Aron fullyrðir.
Þessi tilhneiging hefur geysimiklar afleiðingar fyrir
hin pólitísku stefnumið. Ef ríkið á að leysa eða greiða úr langri flækju
efnahagslegra eða félagslegra vandamála krefst það einmitt þess að
ríkisstjórnir verða að vera viljugar til að ganga í berhögg við þessa
hagsmuni. Það hefur gífurlegar afleiðingar fyrir lífið í slíkum samfélögum ef
ríkisstjórnirnar hafa ekki vilja til þess. Ef ríkisstjórn stæði frammi fyrir
stórum glæpahring og sagt væri að enginn gæti búist við að hún mundi ganga í
berhögg við hagsmuni hans, þá þætti væntanlega engum þannig fullyrðing vera
svo sjálfsögð að hún segði ekki eitthvað um eðli og hlutverk slíkrar
ríkisstjórnar. Það sama á við um fullyrðinguna sem prófessor Aron settur fram
svo léttilega og ýtir til hliðar. (bls. 87-88)
Einhverjum lesanda kemur kannski í hug núverandi ríkisstjórn Íslands,
ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna, ríkisstjórn sem hefur kallað sig
fyrstu hreinu vinstri stjórnina á Íslandi, stjórn sem hefur norrænt
velferðarsamfélag að markmiði. Og hér með sé eitthvað sagt um eðli og
hlutverk þeirrar ríkisstjórnar. Það má vel vera, en það er þá ekki eðli og
hlutverk þeirrar ríkisstjórnar út af fyrir sig, heldur er það eðli og
hlutverk slíkrar ríkisstjórnar, það
er hvaða ríkisstjórnar sem fer með stjórnartaumana í íslenska auðvaldsríkinu.
Stjórnmálaflokkar
eignastéttarinnar
Í bók sinni færir Ralph Miliband rök fyrir því, með tilvísunum í
rannsóknir á samfélögum í Vestur-Evrópu og Norður-Ameríku, að
auðvaldssamfélög séu stéttskipt samfélög. Það á einnig við um Ísland, þótt
það skipi eflaust nokkra sérstöðu vegna fámennis og þess hve ungt það er sem
auðvaldssamfélag, fullmótað ekki mikið meira en aldargamalt. Miliband færir
líka rök fyrir því að eignastéttin eða borgarastéttin sé valdastétt í
auðvaldssamfélaginu og völd hennar séu ekki bara hrein efnahagsleg völd
heldur líka pólitísk. Ríkið, sem er ekki bara ríkisstjórnin, er meira og
minna aðlagað hagsmunum borgarastéttarinnar, hinum kapítalísku hagsmunum,
ríkisstjórnin er háð þessu stéttareðli ríkisins og efnahagslegum og
pólitískum völdum borgarastéttarinnar. Borgarastéttin, eignastéttin, ræður
framleiðslutækjunum og miklum hluta fjármagnsins í samfélaginu en hún hefur
líka sína fulltrúa í pólitíska kerfinu, í löggjafarþinginu gegnum
stjórnmálaflokka sína (hér fyrst og fremst Sjálfstæðisflokkinn en einnig Framsóknarflokkinn)
og í stjórnkerfinu gegnum embættismenn. Þetta var mjög augljóst lengst af á
síðustu öld þegar stjórnendur Sjálfstæðisflokksins, þingmenn og ráðherrar
voru margir hverjir tengdir helstu stjórnendum íslenskra fyrirtækja nánum
fjölskylduböndum.
Þessir flokkar, einkum Sjálfstæðisflokkurinn, hafa í raun fyrst og fremst
borið hag borgarastéttarinnar, hina kapítalísku hagsmuni, fyrir brjósti. Það
var í samræmi við það sem þeir stóðu fyrir innleiðingu nýfrjálshyggjunnar á
Íslandi og víðtækri einkavæðingu og drógu úr ýmsum hömlum á frelsi til
fjármálabrasks. Það leiddi til enn meiri stéttaskiptingar á Íslandi, þó svo
að aukið svigrúm hafi hleypt ýmsum misjafnlega kúltíveruðum nýgræðingum inn í
þokkalega gróinn garð íslenskrar borgarastéttar. En stefna þessara flokka er
í þessa átt, þeir fara mismunandi beint og mismunandi hratt eftir aðstæðum,
en meginstefnan er þessi. Þeir ætla sér ekki að leyfa „fyrstu hreinu
vinstristjórninni“ á Íslandi að leika lausum hala. Það þarf því ekki að
koma neinum á óvart þótt á Alþingi ríki ekki einhugur um stefnuna upp úr
foraði hrunsins. Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn, alla vega að
hluta, ætla sér, og það er beinlínis þeirra hlutverk, að gæta þess að
hagmunir eignastéttarinnar, borgarastéttarinnar, verði ekki fyrir borð
bornir.
Hinir kapítalísku hagsmunir,
norrænt velferðarsamfélag og utanþingsstjórn
En sú varnarbarátta fer ekki aðeins fram inni á Alþingi, hún fer fram úti
um allt samfélagið, ekki síst í atvinnulífinu. Reyndar er þessi barátta engin
óskapleg varnarbarátta. Stjórnkerfið er fullt af tregðu, oft ómeðvitaðri,
gegn því að hinum kapítalísku hagsmunum sé stefnt í hættu og meira að segja
gætir þeirrar tregðu í sjálfum stjórnarflokkunum, flokkum hinnar
„hreinu vinstristjórnar“, þótt í mismiklum mæli sé. Upp til hópa
gengu sósíaldemókrataflokkar Evrópu, systurflokkar Samfylkingarinnar,
nýfrjálshyggjunni á hönd þegar uppgangur hennar var sem mestur.
Flokkur sem ætlar sér frama í hinni opinberu stjórnmálabaráttu, gegnum
þing og ríkisstjórn, gengur aldrei til fulls gegn hinum kapítalísku
hagsmunum, ekki heldur flokkur eins og Vinstrihreyfingin grænt framboð,
hversu almenn skoðun sem það er innan hans að auðvaldsskipulagið sé helsta
hindrunin í vegi stefnumála hans. Þess vegna var það rökrétt fyrir síðustu
kosningar, kosningar sem búast mátti við að fleyttu Vinstri grænum inn í
ríkisstjórn, að flokkurinn byði upp á „norrænt velferðarsamfélag“
sem valkost. Á kjördag 25. apríl 2009 mátti lesa á heimasíðu flokksins:
„Í kosningunum í dag veljum við nýja framtíð fyrir Ísland. Við Vinstri
græn höfum boðið upp á skýran valkost við þá hugmyndafræði sem beið skipbrot
síðastliðið haust. Sá valkostur er norrænt velferðarsamfélag.“
Flokkur sem reiknar með að komast í ríkisstjórn í auðvaldsríkinu Íslandi
getur ekki gefið mikið stærra kosningaloforð án þess að ganga í berhögg við
grunnstoðir auðvaldssamfélagsins. Norrænt velferðarsamfélag er kapítalískt
velferðarsamfélag, sem John Rawls segir að leyfi „að lítill hluti
borgaranna sé nær einráður um framleiðslutækin“. Norrænt
velferðarsamfélag er kannski með því skásta í flokki þessara samfélaga, og
kannski of gott til að íslensk borgarastétt sé tilbúin til að leyfa það núna,
hún þyrfti einfaldlega að fórna of miklu við núverandi aðstæður.
Þótt ýmislegt megi finna að íslensku stjórnmálakerfi sem slíku, þá er það
ekki göllum þess að kenna, sem slíkum, að ekki gengur betur að bjarga
íslenskri alþýðu upp úr foraðinu. Sumir kalla nú eftir utanþingsstjórn,
neyðarstjórn utan þings, en slík stjórn væri líka bara ríkisstjórn í
stéttarsamfélagi þar sem eignastéttin hefur í sínum höndum hin efnahagsleg
völd að mestu leyti, hefur víðtæk pólitísk völd og ríkiskerfið meira og minna
á sínu bandi, allavega þegar kemur að því að hrófla eigi við
grundvallarhagsmunum hennar. Valdastéttin mundi einfaldlega aldrei leyfa að
slík stjórn yrði mynduð nema hún hefði þar veruleg ítök. Nema hún yrði
knésett í heiftarlegri stéttabaráttu.
Heimildir:
Ólafur Páll Jónsson. 2009. Lýðræði, réttlæti og
haustið 2008. Skírnir, 183,
181-307.
Einar Ólafsson. 2006. Lýðræðið á hliðarlínunni. Morgunblaðið, 7. júní 2006. http://notendur.centrum.is/einarol/lydraedi.html
(sótt 2.12.2010).
Ralph Miliband. 1969. The state in capitalist society. Hér vitnað til norskrar útgáfu, Statsmakten i det kapitalistiske samfunn,
Pax 1970.
Vinstrihreyfingin grænt framboð. Norrænt velferðarsamfélag. http://www.vg.is/frettir/eldri-frettir/nr/4147
(sótt 2.12.2010).
Meira
Vinstristjórnin stefnir að
einkavæðingu bankanna
Fjármálastofnanir eru ein af
grunnstoðum samfélagsins
Birtist í styttri útgáfu í Smugunni 24.
júní 2009
3.
desember 1999 var tekið til umræðu á Alþingi stjórnarfrumvarp um sölu á 15%
hlut í Landsbankanum og Búnaðarbankanum. Í ræðu um frumvarpið sagði formaður hinnar nýstofnuðu Vinstrihreyfingar - græns
framboðs, Steingrímur J. Sigfússon, meðal annars:
„Kenningar
eru settar fram án þess að þær þurfi að rökstyðja, því meiri einkavæðing því
betra. Alltaf er talið af hinu góða að koma hlutunum úr eigu ríkisins án
tillits til aðstæðna eða hver á í hlut. Þannig er þetta mál rekið. Enginn
greinarmunur er gerður á fyrirtæki í samkeppni, prentsmiðju eða
ferðaskrifstofu, sem ríkið seldi hér á árum áður og var að mörgu leyti
eðlilegur hlutur, eða hvort komið er að undirstöðufjármálastofnunum
þjóðarinnar, fjarskiptastofnunum eða jafnvel stofnunum í mennta- og
heilbrigðiskerfinu. Þetta er kredda, ofstæki ættað úr smiðju Margrétar
Thatcher og hennar líkra" (leturbreyting mín).
Meira
Ekki ábyrgð verkalýðsins
Dreifum vinnunni, styttum vinnutímann
Birtist í Smugunni
3. júní 2009
Skopmynd teiknarans Halldórs í Morgunblaðinu 29.
maí var umhugsunarverð. Myndin sýnir strák sem segist nú bara vera lítill
strákur, enginn hagfræðingur, en hann heldur að þetta eigi eftir að reddast
og heldur uppi blaði merktu „Kreppan 2008“ og á því er listi með
orðunum „matur“, „menntun“, „húsnæði“,
„orka“, „bílar“ og fleira. Aftan við þann dálk eru
tveir aðrir, annar með yfirskriftina „nóg“, yfir hinum stendur
„ekki nóg“. Og allsstaðar er krossað í fyrri dálkinn. Á gólfinu
liggur samskonar listi merktur „Kreppan 1929-1933“ og þar eru
allir krossar í seinni dálknum, „ekki nóg“.
Meira
Bankar í þágu samfélags
Höldum bönkunum í samfélagslegri eigu
Birtist í Smugunni
29. maí 2009
Óheft einkaeign fjármagns er samfélagsleg
meinsemd. Ólýðræðisleg yfirráð yfir fjármagninu skerða lýðræðið verulega. Í
samanburði við það er misvægi atkvæða milli kjördæma tittlingaskítur.
Lýðræðisumbætur, sem ekki taka á þessum vanda, eru hálfkák. Sjaldan hefur
þessi lýðræðishalli verið jafn greinilegur og að undanförnu, hvort sem litið
er til Íslands eða heimsins alls.
Meira
Ríkisstjórnarsamstarf með beisku
bragði
10. maí 2009
Klukkan rúmlega 9 í morgun hófst flokksráðsfundur Vinstri grænna. Fyrir
þennan fund var lögð samstarfsyfirlýsing Vinstri grænna og Samfylkingar - yfirlýsing
um ríkisstjórnarsamstarf. Eftir miklar umræður var hún samþykkt með
meirihluta atkvæða á þriðja tímanum. Um þessa yfirlýsingu má hafa ýmis orð,
hún er auðvitað málamiðlun og í henni er margt gott, ýmislegt sem betur mætti
fara og einhvers er kannski að sakna sem þar ætti að vera.
Meira
1. maí: baráttudagur! Fjölmennum með fána, kröfuspjöld og potta
og pönnur!
29.4.2009. Birtist í vefritunum Nei. og Smugunni.
Þökk sé kröfum og virkni almennings í vetur, búsáhaldabyltingunni, urðu
stjórnarskipti og síðan kosningar. Þetta var sjálfsprottin virkni.
Hagsmunasamtök almennings, svo sem stéttarfélögin, komu hvergi nærri. Og
almenningur mundi ekki heldur eftir þessum samtökum sínum. Fólkið sem
safnaðist saman á Austurvelli og víðar nefndi varla stéttarfélögin, ég man
ekki eftir nema á einum fundi í Háskólabíói sem forystumenn stéttarfélaganna
voru kallaðir til, annað var eitthvað óverulegt. Afl stéttarfélaganna, afl
verkalýðshreyfingarinnar var ekki nýtt.
Meira
Vandamálið er
auðræði, ekki flokksræði
Eftirfarandi grein birtist svolítið stytt
í Morgunblaðinu 1. apríl 2009
Nú er mikið talað um lýðræði og flokksræði gagnrýnt. Þessi umræða er mikilvæg
en yfirborðsleg og vægi hennar sérkennilegt í kjölfar efnahagshruns, sem
stafar aðallega af því að hópur auðmanna hefur ráðskast með efnahagskerfið og
stolið og sólundað þjóðarauðnum. Það er sérkennilegt að þá skuli aðalumræðan
um samfélagslegar umbætur snúast um stjórnkerfið, kosningakerfið og
stjórnmálaflokkana.
Meira
Almenningur ber
ekki ábyrgð á kreppu auðvaldsins
Helstu áherslur Einars Ólafssonar í
forvali VG, SV-kjördæmi, 14. mars 2009
·
Kreppan á rætur
í auðvaldshagkerfinu
·
Sjálfstæðisflokkurinn
og Framsóknarflokkurinn bera pólitíska ábyrgð á kreppunni
·
Alþýðan þarf
öflugan stjórnmálaflokk
·
Virkt og beint lýðræði þarf að styrkja
·
Arðránskerfi
auðvaldsins þarf að uppræta
·
Ríkisstjórn Vinstri
grænna og Samfylkingar
·
Verjum kjörin og
atvinnuna, endurheimtum ránsfenginn
·
Almenningur taki ekki á sig byrðarnar meðan aðrir
sleppa
·
Bankana í almannaeigu – gegnsæi í fjármálakerfinu
·
Stöðvum einkavæðingu í almannaþjónustu –
auðlindir í þjóðareign
·
Fleiri fyrirtæki í eigu almennings, verjum
athafnafrelsi einstaklinga og almennings gegn hákörlum, eflum samvinnu ekki
síður en samkeppni
·
Styttum vinnutímann – slökum á, verjum réttinn
til letinnar jafnt og réttinn til vinnunnar
·
Alþjóðahyggja: alþjóðleg samvinna og viðskipti taki mið
af hagsmunum almennings
·
Ísland verði friðlýst fyrir gereyðingarvopnum –
Ísland úr NATO
·
Kapítalískar
stórríkislausnir Evrópusambandsins eru úreltar
Greinargerð: Meira
Yfirlýsing frá
Þingi félagslegra hreyfinga á Aþjóðlega samfélagsvettvangnum 2009
1. febrúar lauk í bænum Belém do Pará í norðanverðri Brasilíu
Alþjóðlega samfélagsvettvangnum, World
Social Forum, sem hófst 27. janúar. Hátt í
hundrað þúsund manns söfnuðust þarna saman til að ræða hvernig hægt er að
skapa öðruvísi veröld. Frá upphafi hefur það verið venja á þessum samkomum að
ýmis samtök og hreyfingar koma saman á fundi sem kallast „Þing
félagslegra hreyfinga“ (Assembly
of Social Movements) og senda frá sér stefnumarkandi yfirlýsingu.
Yfirlýsingin birtist hér lauslega þýdd eftir:
Meira
Alþjóðlega
fjármálakreppan: sögulegt tækifæri til umsköpunar
21.
nóvember 2008
Það
vill kannski gleymast svolítið – eðlilega - að það er ekki bara
fjármálakreppa á Ísandi heldur víða um heim, þótt ofmælt sé að öll okkar
vandræði stafi af alþjóðlegu kreppunni. Í síðustu viku komu fulltrúa nokkurra
samtaka/stofnana frá Evrópu og Asíu saman í Beijing í Kína á fundi sem kallaður var Asia-Europe
People’s Forum, en þetta er í sjöunda sinn sem slíkur fundur er
haldinn (sjá einnig á vefsíðu Transnational
Institute). Meðal þessara samtaka er Transnational Institute í Amsterdam, Focus on the Global South í Bangkok og Institute for Global Research and Social
Movements í Rússlandi
Meira
Ný tækifæri í heilbrigðisþjónustu?
11.febrúar 2009. Birtist á ogmundur.is 13. febrúar 2009.
27. janúar britist í vefdagblaðinu NEI greinarkorn sem ég skrifaði i tilefni auglýsingar um
málþing, sem stóð fyrir dyrum í fundarsal Læknafélags Íslands undir
yfirskriftinni „Ný tækifæri í heilbrigðisþjónustu á Íslandi?“ Í
auglýsingunni stóð: „Hvernig viljum við sjá heilbrigðisþjónustuna á
Íslandi í framtíðinni?“ Og þar fyrir neðan: „Hvaða tækifæri eru
til staðar í heilbrigðisþjónustu og hvernig getum við nýtt þau?“
Meira
Allsherjarverkfall!
Eftirfarandi grein birtist
í Fréttabréfi Starfsmannafélags Reykjavíkurborgar sem kom út í lok janúar
2009
Kjarasamningarnir
sem við gerðum í haust voru bráðabirgðasamningar. Nýlega var skollið á
efnahagslegt neyðarástand og engar aðstæður til að gera öðruvísi samninga en þá voru gerðir.
Vonlaust var að boða verkfall til að knýja fram frekari kröfur, það hefði
bara valdið enn frekari vandræðum. Við urðum að skapa okkur frest fram yfir
áramót.
Meira
Birtist
í Fréttablaðinu 12. janúar 2009
Með hruni íslenska
fjármálakerfisins afhjúpaðist það sem líklega má kalla mesta arðrán
Íslandssögunnar. Og almenningur heimtar réttlæti, krefst rannsóknar á
glæpnum, kallar eftir afsögn þeirra stjórnmála- og embættismanna sem sköpuðu
skilyrði fyrir glæpinn og hylmdu yfir hann, krefst þess að þeir sem hlut áttu
verði dregnir til ábyrgðar og heimtar að ránsfengum verði skilað. Í meira en
þrjá mánuði hafa þúsundir manna komið saman á Austurvelli auk fjölda annarra
samkomna og mótmælaaðgerða. En það er ekki hlustað á almenning, láti hann í
sér heyra er hann kallaður skríll. En almenningur
á sér samtök, nærri því hver einasti launamaður er í stéttarfélagi.
13.12.2008
Eftirfarandi ályktun
var samþykkt á fulltrúaráðsfundi Starfsmannafélags Reykjavíkurborgar 11.
desember:
Utanríkisráðherra undirritar samning um bann við
klasasprengjum og fagnar gagnflaugakerfi Bandaríkjanna
Birtist á Friðarvefnum, www.fridur.is, 9. des. 2008
Utanríkisráðherra Íslands var á annasömu ferðalagi í byrjun desember.
Dagana 4. til 5. desember sat hún ráðherrafund Öryggis- og samvinnustofnunar
Evrópu (ÖSE) í Helsinki. Þar flutti hún ávarp og komst meðal annars svo að
orði: „Ég vona að okkur sé öllum ljóst að virkilegu samevrópsku öryggi
verður ekki náð með því einfaldlega að tryggja að við séum betur vopnuð. Það
er reyndar sérstaklega aðkallandi að standa vörð um grundvallarsamninginn um
vopnaeftirlit í Evrópu, CFE-samninginn (Samningur um hefðbundinn herafla í
Evrópu/Treaty on Conventional Armed Forces in Europe).“
Meira
Kjarasamningar - enn skal ítrekað: verkalýðurinn ber ekki ábyrgð á
kreppu auðvaldsins!
30.11.2008
Í gær, 29. nóvember, skrifaði ég undir kjarasamning við
Reykjavíkurborg fyrir Starfsmannafélag Reykjavíkurborgar. Við vorum reyndar
eitthvað um 15 sem skrifuðum undir þennan samning, sem nú verður lagður undir
dóm félagsmanna í almennri atkvæðagreiðslu. Það var svo sem ekki með neinum
fögnuði sem við skrifuðum undir þennan samning….
Meira
Við eigum völ á öðruvísi veröld
Birtist sem leiðari í Kópi, blaði Vinstri grænna í Kópavogi, í nóvember 2008
Góðærið
var blekking. Hrein skuldastaða íslenska þjóðarbúsins nær þrefaldaðist frá 1990
til 2000 og þrefaldaðist aftur frá árinu 2000 til þriðja ársfjórðungs 2007.
Ríkisstjórnin hreykti sér af góðri stöðu ríkissjóðs. Þá var búið að selja
verðmætar eignir, færa kostnaðarsöm verkefni til sveitafélaganna auk þess sem
meðalskattbyrði einstaklinga jókst um rúmlega fimmtung frá 1993 til 2007, úr 18% í 21,6%.
Mest jókst hún hjá hinum tekjulægstu meðan hún minnkaði hjá hinum tekjuhæstu.
Þetta sýnir nýleg skýrsla frá fjármálaráðuneytinu.
Innganga í ESB yrði skref til baka
14.10.2008. Birtist í Morgunblaðinu 19. nóvember 2008
Segja má að í því felist mótsögn að ætla að banka
á virkishlið Evrópusambandsins nú þegar óheftur kapítalismi hefur lagt
íslenska hagkerfið í rúst. ESB er í grundvallaratriðum kapítalískt verkefni,
hagsmunir stórauðvaldsins liggja því til grundvallar. Sá grundvöllur er
sameiginlegur markaður sem byggist á fjórfrelsinu svokallaða, sem tryggir
frjálsa för fólks, varnings, þjónustu og fjármagns innan sambandsins.
Meira
Góðærinu er ekki lokið
Birtist
á www.ogmundur.is 6.11.2008
– af því að það var ekkert góðæri. Góðæri
er þegar vel árar þannig að hægt er, vegna veðurfars eða annarra náttúrulegra
skilyrða, að afla vel, hvort sem er til sjávar eða sveita, án þess að ganga á
auðlindina. Og skynsamir menn leggja þá fyrir til mögru áranna.
Meira
Orðræða um orðræðu
Birtist í Morgunblaðinu 7. ágúst 2008
„Orðræðugreining
nýtur hylli í félagsvísindum í dag,“ segir
Magnús Árni Magnússon í grein í Morgunblaðinu 27. júlí.
Hann fjallar síðan um þá orðræðu sem mótaðist í sjálfstæðisbaráttunni á 19. og 20. öld og gerir ágæta grein
fyrir þeirri mýtu sem að baki liggur.
Meira
Einkavæðing, einkarekstur eða hvað?
Þegar
Sjálfstæðisflokkurinn fékk heilbrigðisráðuneytið í ríkisstjórn með
Samfylkingunni vorið 2007 var í auknum mæli farið að tala um breytt
rekstrarform og að fela einkaaðilum ýmis verkefni og rekstur.
Stjórnarandstæðingar, einkum vinstri græn, gagnrýndu þetta mjög og vöruðu við
einkavæðingu heilbrigðiskerfisins. Stjórnarliðar höfnuðu hins vegar
málflutningi stjórnarandstöðunnar og sögðu að ekki væri um einkavæðingu að
ræða heldur bara breytt rekstrarform sem væri allt annað. Þessi grein var
skrifuð í júlí 2008 og fjallar um þennan ágreining um hugtök.
Meira
Utanríkisráðherrann
og hernaðarhyggjan
Tvær greinar
skrifaðar sem athugasemdir við grein Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur
utanríkisráðherra í Morgunblaðinu 3. júní 2008.
Fyrri greinin birtist á Friðarvefnum 10. júní 2008 en seinni greinin í Morgunblaðinu 12. júní.
Í Morgunblaðinu 3. júní
birtist grein eftir Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, utanríkisráðherra, undir
fyrirsögninni „Það er okkar að skrifa söguna“. Hún segir okkur
Íslendinga nú bera í fyrsta skipti sjálfstæða ábyrgð á eigin vörnum og
öryggi. Hún getur þess hvergi að varnarsamningurinn við Bandaríkin frá 1951
er enn í fullu gildi.
Meira
Landnámsmenn í Gnúpverjahreppi
Erindi
flutt í Þjóðveldisbænum í Þjórsárdal á Landnámsdegi 2008, Skeiða- og
Gnúpverjahreppi, laugardaginn 31. maí 2008
Meira
Ferðalag um Serbíu
Í september 2007
fórum við hjónin í ferð um Serbíu. Hér er lýsing á ferðalaginu og upplýsingar
handa þeim sem hafa hug á að ferðast um Serbíu.
Meira
Dularfull bók á Borgarbókasafni
- skýrsla um dularfulla bók
Skýrslan hér
að neðan birtist á innri vef Borgarbókasafnsins snemma í janúar 2008
Föstudaginn 28. desember
2007 um kl. 12:30 mættu Einar Ólafsson og Erla Kristín Jónasdóttir á dagvakt
í afgreiðslu á 1. hæð. Þar sem lítið var að gera fór Einar að kíkja
á vagninn bak við afgreiðsluborðið þar sem settar eru bækur sem eitthvað er
athugavert við. Þar rak hann augun í bók sem hann kannaðist við, Riddarinn
sem ekki var til eftir Italo Calvino, gefin út árið 1991 í bókaflokki Máls og
menningar, Syrtlurnar. Við bókina var festur með bréfaklemmu miði með nafni,
kennitölu og símanúmeri. Einar tók þó eftir því að brotið á bókinni var ekki
eins og það átti að vera, en brotið á Syrtlu-bókunum er svolítið sérstakt,
frekar mjótt eða 12 ½ x 21 cm. Þessi bók var hinsvegar talsvert breiðari eða
14 ½ x 21 cm.
Meira
Stóri sannleikur varnarmálanna
Eftirfarandi
grein birtist á vefritinu ogmundur.is 20. desember 2007 og Friðarvefnum
27. desember 2007, en var send Morgunblaðinu til
birtingar í lok nóvember 2007 þar sem hún hefur ekki birst enn.
Rúmt ár er liðið síðan síðustu bandarísku
hermennirnir yfirgáfu Ísland og hátt á annað ár síðan Bandaríkjastjórn
tilkynnti að herstöðin yrði lögð niður. Þessi ákvörðun tengdist breytingum í
alþjóðamálum á undanförnum hálfum öðrum áratug, breyttum áherslum bandarískra
stjórnvalda og endurskipulagningu herstöðvakerfis þeirra. Jafnframt hafa orðið
breytingar á skipulagi og starfsemi NATO og jafnvel eðli þess. Allt þetta
kallar að sjálfsögðu á endurmat á stöðu Íslands og afstöðu Íslendinga til
þessara mála, endurmat sem hlýtur að vera bæði pólitískt og tæknilegt, ef svo
má segja.
Meira
Rússar troða illsakir við granna sína
Birtist á Friðarvefnum og í vefritinu ogmundur.is
7. desember 2007
Það
hefur löngum verið siður að nota einhverskonar myndhvörf um Rússland:
„rússneski björninn“, og þau bjóða upp á að spinna áfram:
„hann sýnir hrammana“ og “sefur
ekki vært í hýði sínu“. Rússar eru óargadýr, þeir er ekki siðmenntaðir.
Þess vegna er líka allt í lagi að segja að þeir „troði illsakir við
granna sína“. Ætli ríkissjónvarpið íslenska hafi gert mikið úr því að
sjálftraust Bandaríkjamanna hafi aukist eftir lok kalda stríðins og þeir
farið að troða illsakir við önnur lönd?
Meira
Októberbyltingin 90 ára
7. nóvember 2007
Níutíu ár eru liðin frá
þeim degi sem venjulega er talinn dagur rússnesku byltingarinnar. Þessi bylting gaf mörgum
von og var að sumu leyti framfaraskref, en hún hafði líka skelfilegar
afleiðingar. Þegar við metum þessa byltingu nú níutíu árum seinna og sextán
árum eftir að Sovétríkin voru leyst upp (8. desember 1991), þá er mikilvægt
að horfa á allt samhengið.
Meira
Ég fagna friðarsúlunni í Viðey
Birtist á Friðarvefnum 10. október 2007
Ég fagna friðarsúlunni í Viðey. Ég fagna henni af
því að henni er ætlað að minna á mikilvægi friðar og að við beitum okkur
fyrir friði. Ég fagna henni sem minnismerki um John Lennon, sem var bæði stórkostlegur
listamaður og baráttumaður fyrir friði.
Meira
Ætlar
utanríkisráðherra bara að halda sama kúrsi?
Birtist á Friðavefnum 31. ágúst 2007
Því ber
að fagna að utanríkisráðherra ítrekar í erindi sínu á ráðstefnu í Norræna
húsinu 29. ágúst, sem vitnað er til hér neðar á síðunni, það sem sagt er í
stjórnarsáttmálanum að samráðsvettvangi
stjórnmálaflokkanna um öryggis- og varnarmál verður komið á fót. Það er að
sjálfsögðu gífurlega mikilvægt þar sem nú eru að ýmsu leyti tímamót.
Meira
Baráttan gegn nýfrjálshyggjunni í Noregi og rauð-græna ríkisstjórnin
30. ágúst 2007
Það sem hér fer á eftir byggist á tveimur greinum eftir Asbjørn Wahl, framkvæmdastjóra
samtakanna For velferdstaten:
Pólitísk greining og mat er fengið úr greinum
Wahls og þar má finna frekari forsendur og rökstuðning. Ég deili hins vegar
með honum þeim skoðunum og mati sem þarna kemur fram að því leyti sem ég hef
forsendur til. Útdrátturinn og endursögnin er alfarið á mína ábyrgð.
Meira
Íhaldsöm róttækni, nútímavæðing og fúakofar
Birtist í Morgunblaðinu 29. ágúst 2007
Á undanfarinni öld þótti
það nokkurt last að vera kallaður íhaldsamur. Einn stjórnmálaflokkur,
Sjálfstæðisflokkurinn, mátti sæta því að vera uppnefndur
„íhaldið“. Það skýtur því nokkuð skökku við, að þeir sem helst
börðust fyrir varðveislu Bernhöftstorfunnar fyrir hartnær fjörutíu árum
tilheyrðu margir þeim hópi sem kenndur var við róttækni, og var það reyndar
líka skammaryrði í munni sumra.
Meira
Eftirlit NATO – nei takk!
Birtist á Friðarvefnum 30. júlí
2007
Frá því Ísland
gerðist aðili að NATO 30. mars 1949 hefur nokkur
breyting orðið á stöðu Íslands gagnvart NATO. Eins og Vigfús Geirdal hefur
rakið í grein sem má finna annars staðar hér á Friðarvefnum („Hugleiðing um sérstöðu
Íslands í Nato og 5. grein Atlantshafssáttmálans“) hafði Ísland í
upphafi sérstöðu meðal aðildarríkja NATO sem endurspeglast í orðum Bjarna
Benediktssonar þáverandi utanríkisráðherra Íslands í ávarpi sem hann flutti
við undirritun Atlatnshafssáttmálans í Washington
4. apríl 1949: „Ísland hefir aldrei farið með
hernað gegn nokkru landi, og sem vopnlaust land hvorki getum við nje munum
segja nokkurri þjóð stríð á hendur, svo sem við lýstum yfir, er við gerðumst
ein af sameinuðu þjóðunum.“
Meira
Stendur Ísland utan valdablokka – hvað
með NATO?
Eftirfarandi
grein birtist á Friðarvefnum 19. júlí 2007
Í Morgunblaðinu í dag, 19. júlí, er haft eftir Ingibjörgu
Sólrúnu Gísladóttur utanríkisráðherra, sem er stödd í Ísrael - eða líklega
Palestínu þegar þetta er skrifað, að nú sé að opnast glufa til samninga milli
Ísraels og Palestínu og mikill vilji sé til þess að finna aðila sem geti haft
milligöngu. Blaðið hefur eftir ráðherranum: „Ég hef heyrt í dag hjá
fulltrúum þeirra sem sitja á ísraelska þinginu að þeir telja að Ísland geti
haft hlutverki að gegna ef að við raunverulega viljum og setjum okkur inn í
mál og sýnum áhuga. Og þá ekki síst vegna þess – sem er náttúrlega
kannski dálítið merkilegt – að við stöndum utan við allar stórar
valdablokkir.“
Meira
Mun
Ísland halda áfram þátttöku í starfsemi NATO í Írak?
Birtist á Friðarvefnum 5. júní 2007
Á fundi Alþingis 4.
júní beindi þingmaður VG, Katrín Jakobsdóttir, þeirri fyrirspurn til
utanríkisráðherra, Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur, hvort þær heimildir, sem
fyrri ríkisstjórn veitti til að bandarísk stjórnvöld mættu nýta íslenska
lögsögu, lofthelgi og flugvelli til flutninga vegna innrásarstríðsins í Írak,
hefðu verið teknar aftur eða til stæði að afturkalla þær.
Meira
Styður
ríkisstjórnin stríðsreksturinn í Írak?
3. júní 2007
Eftirfarandi grein birtist í Morgunblaðinu 3. júní 2007 og Friðarvefnum sama dag. Rétt er að geta þess að
utanríkisráðherra lýsti því yfir á Alþingi 31. maí að umrætt orðalag í
stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar þýddi að ríkisstjórnin styður ekki
stríðsreksturinn i Írak. „Listi hinna viljugu ríkja“ með nafni
Íslands heyrir því sögunni til og Bandaríkin geta ekki lengur litið á Ísland
sem stuðningsríki í herferðinni í Írak. Þar sem Ísland hefur verið á þessum
lista í fjögur ár án athugasemda íslenskra stjórnvalda hlýtur það að vera
eðlilegt að ríkisstjórn Bandaríkjanna verði nú tilkynnt þessi stefnubreyting
með formlegum hætti.
Meira
Allir flokkar fylgja hernaðarhyggjunni - nema Vinstri
græn
Birtist á visir.is 9. maí 2007undir fyrirsögninni Hernaðarhyggjan er á
kjörseðlinum
Samtök hernaðarandstæðinga hafa sent fyrirspurnir til þeirra flokka sem
standa að framboðum til Alþingis í vor um afstöðu þeirra til varnarsamnings
Íslands og Bandaríkjanna og aðildar Íslands að NATO. Svör bárust frá
Vinstri-grænum, Samfylkingunni, Íslandshreyfingunni og Framsóknarflokknum og
hafa þau verið kynnt í fréttabréfi samtakanna, Dagfara, og á Friðarvefnum.
Meira
Rússar og NATO í nýtt kalt stríð?
Birtist á Friðarvefnum 3. maí 2007
Rússar og NATO í nýtt kalt stríð? Þetta er fyrirsögn á fréttasíðum
Textavarps Ríkisútvarpsins í dag. Tilefnið er að Rússlandsstjórn sagðist í
dag ekki ætla að tilkynna aðildarríkjum NATO né öðrum ríkjum um herflutninga
innan eigin landamæra, eins og kveðið er á um í afvopnunarsamningi um
hefðbundinn herafla í Evrópu frá 1990, og Pútin, forseti Rússlands, hefur
tilkynnt að afvopnunarsamningurinn sé úr gildi fallinn.
Meira
NATO eftir kaldastríðið:
árásargjarnt hernaðarbandalag heimsvaldasinna
Einar Ólafsson tók saman. 21. apríl 2007
Með lokum kalda
stríðsins breyttist staða NATO. Það var sagt vera varnarbandalag
Vestur-Evrópu og Norður-Ameríku gegn yfirvofandi hættu frá Sovétríkjunum og fylgiríkjum
þeirra. Af
hinum yfirlýsta óvini er nú vart meira en skugginn eftir.
Meira
Hættum að atast
í Framsókn og snúum okkur að Sjálfstæðisflokknum
9. apríl 2007
Fylgisaukning Vinstri grænna í skoðanakönnunum að undanförnu er mjög
ánægjuleg. Lítið fylgi Framsóknarflokksins er líka fagnaðarefni. Hins vegar
er áhyggjuefni að Sjálfstæðisflokkurinn virðist halda sínu fylgi, það rokkar
að vísu nokkuð upp og niður í skoðanakönnunum, en er venjulega meira en í
síðustu kosningum.
Meira
Eina leiðin til friðar er að Bandaríkin hverfi frá Írak
Birtist í Morgunblaðinu 17. mars 2007
Eina hugsanlega leiðin til að binda enda á sívaxandi ofbeldi í Írak er að
bandaríski herinn hverfi á braut ásamt herliðum annarra svokallaðra viljugra
ríkja. Jafnframt verða bandarísk fyrirtæki að draga starfsemi sína úr
landinu, fyrirtæki eins og Halliburton, Bechtel og olíufyrirtækin sem nú eru
að leggja undir sig olíuvinnslu í landinu.
Meira
Sveinn Einarsson
í Lækjarbrekku
- in memoriam
Fæddur 5. nóvember
1922, dáinn 28. febrúar 2007
Sveinn Einarsson
móðurbróðir minn
er látinn á áttugusta og fimmta aldursári. Banalegan var ekki löng. Honum
varð þungt um andardrátt skömmu fyrir jól og lagðist inn á spítalann á
Selfossi í byrjun febrúar þar sem hann fékk súrefni. Hann eyddi síðan dögunum
í stól við rúmið tengdur við súrefniskútinn, las í bók, hlustaði á útvarp eða
skrafaði við gesti. Þegar við bræður heimsóttum hann skammaði hann okkur
fyrir leti og framtaksleysi og pólitískt villuráf og gaf okkur fyrirmæli um
hvað ætti að syngja yfir honum og hverjir skyldu bera hann til grafar. Hann
átti von á að þetta færi að styttast en við bjuggumst þó ekki við að svo
stutt væri eftir. Aðfaranótt 28. febrúar vaknaði
hann málhress en svo dró fljótt af honum – hann vaknaði til að deyja.
Meira
Velferð á
villigötum?
eftir Guðbjörgu
Sveinsdóttur
Birtist í Morgunblaðinu 29. janúar 2007
Byrginu hefur verið
lokað og rannsókn á fjármálaóreiðu þess send til ríkissaksóknara.
Forstöðumaður hefur fengið á sig tvær ákærur um kynferðislega misnotkun og
alþjóð hefur fylgst með málinu í fjölmiðlum. Það þarf því varla að tíunda
þessi mál enn og aftur. Hins vegar má velta fyrir sér hvernig á því standi,
að í einu af ríkustu löndum heims velti yfirvöld ábyrgð og umönnun á þeim,
sem hvað aðþrengdastir eru í þjóðfélaginu, yfir á trúfélög og/eða ýmis
líknarfélög. Í þessu máli kristallast viðhorfin og forgangsröðunin í þessu þjóðfélagi.
Þrátt fyrir öll plássin til meðferðar vegna fíkni- og áfengisvanda hefur ríki
og borg skort allan vilja og metnað gagnvart þeim sem eru lengst leiddir og
þurfa oft mesta aðstoðina.
Meira
Grenndarstefna
Birtist í Morgunpósti VG 14. jan. 2007
Hið nokkuð svo óljósa fyrirbæri hnattvæðing hefur verið gagnrýnt mjög
og jafnvel vakið upp miklar mótmælaaðgerðir víða um heim og alþjóðlega
andófshreyfingu á undanförnum áratug. Hverju eru menn að mótmæla? Hvað er
svona neikvætt við hnattvæðinguna?
Meira
Aðgengi að áfengi og matvöru
Birtist í Morgunblaðinu
14. janúar 2007
Sumum er það mikið
mál að geta keypt áfengi í matvöruverslunum og líta jafnvel á það sem
mannréttindamál. Það sé skerðing á frelsi einstaklingsins að ríkið einoki
áfengissölu og haldi henni í sérverslunum. Heimdellingar telja þetta slíkt
stórmál að þeir hafa skipulagt aðgerðir í anda borgarlegrar óhlýðni.
Meira
Lóðaúthlutun og
fjármögnun grunnskóla í Kópavogi
eftir
Guðbjörgu Sveinsdóttur
5. jan.
2006 - birtist í Fréttablaðinu örlítið stytt 10. jan. 2007
Það hlýtur að vekja ýmsar spurningar þegar auðmaður fer fram á að bætt
sé við lóð, sem ekki er á skipulagi, til að fullnægja óskum hans af því að
hann fékk ekki úthlutað lóð þegar dregið var. Enn frekari spurningar vakna
þegar hann kemur á fund bæjarstjóra með þetta erindi viku eftir að þeir tveir
undirrita samkomulag um fjárveitingu fyrirtækis á hans vegum til skóla í
bænum, og auk þess situr skólastjóri viðkomandi skóla í bæjarstjórn fyrir
sama flokk og bæjarstjórinn.
Meira
Samtök
hernaðarandstæðinga, andheimsvaldasinnuð friðarsamtök
Birtist á Friðarvefnum 26. des. 2006
Í frétt
hér á Friðarvefnum 4. desember um aðalfund
Norðurlandsdeildar SHA, sem var haldinn 30. nóvember, var þess getið að á
fundinum hefði komið fram óánægja með hið nýja nafn samtakanna, Samtök
hernaðarandstæðinga, sem mönnum þótti bera í sér pasifíska afstöðu, og
jafnframt var þess getið að leiðari síðasta Dagfara hafi verið skrifaður
undir sömu merkjum.
Meira
Bókaverðir á
Alþjóðlega samfélagsþinginu (WSF)
Birtist í Fregnum, fréttabréfi
Upplýsingar, félags bókasafns- og upplýsingafræða, haustið 2006
Á fjórða alþjóðlega
samfélagsþinginu í Mumbai á Indlandi árið 2004 var haldið málþing um hlutverk
bókasafna og upplýsingafræða í lýðræðislegu samfélagi. Finnsku
bókavarðasamtökin áttu þátt í undirbúningi þessa málþings en meðal þátttakenda
var Kay Raseroka, sem þá var forseti IFLA.
Meira
NATO er ekki
friðarbandalag
Birtist í Morgunblaðinu
21. október 2006. Þar hafði slæðst inn ein villa, orðið ekki
bara féll niður í setningunni:
Þetta skref NATO út fyrir það hlutverk sem skilgreint er í NATO-sáttmálanum
var ekki bara eitt tvístígandi skref.
Flestum stóð á sama um
brottför hersins en hefðu fegnir viljað losna úr vafasömum félagsskap við
Bush, félagsskap sem síður en svo hefur verið slitið. Margir virðast hins
vegar telja að NATO sé orðið friðarbandalag eftir inngöngu fyrrverandi
austantjaldsríkja og friðargæslu í Kósóvó og Afganistan. En veruleikinn er allt annar.
meira
Bandaríkin, NATO og stríðið gegn hryðjuverkum
22.október 2006
„Áður en Japanir réðust á
Pearl Harbor höfðu áætlanasmiðir í Washington og úrvalsliðið í Ráðinu um
utanríkissamskipti (Council on Foreign Relations) gert ráð fyrir að Bandaríkin kæmu út úr seinni heimsstyrjöldinni sem
hið óumdeilda hernaðarlega og efnahagslega heimsveldi sem réði hnattrænu
„stórsvæði“ (Grand Area) með einu alþjóðlegu markaðskerfi. Óvænt komu Sovétríkin fram sem
stórveldi sem keppti við Bandaríkin og í 44 ár var heimveldisáætlun
Bandaríkjanna hindruð af kalda stríðinu. Með hruni Sovétríkjanna hafa Clinton
og síðan nýíhaldsmennirnir reynt að nýta tækifærið til að skapa sér loksins
þetta „stórsvæði“.“ Við lok kalda stríðsins litu margir svo
á í fyrstu að kapítalisminn, eða hvaða orð sem menn notuðu (hið frjálslynda
lýðræði, frjálst markaðskerfi o.s.frv.), hefði sigrað.
Meira
Hnattvæðing,
upplýsingar og bókasöfn
Birtist í Bókasafninu, tímariti Upplýsingar, félags bókasafns- og
upplýsingafræða, 30. árgangi, 2006.
Ruth Rikowski: Globalisation,
Information and Libraries. The implications of the World Trade
Organisation’s GATS and TRIPS Agreements. Chandos Publishing. Oxford. 2005
Eins og áður hefur komið
fram á vettvangi Upplýsingar og á síðum Bókasafnsins (28. árg. 2004) og
Fregna (30. árg. 2. tbl. Júní 2005, s. 23) hafa
samningar Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar (WTO), einkum GATS-samningurinn um
þjónustuviðskipti, valdið nokkrum áhyggjum vegna þeirrar tilhneigingar að
markaðsvæða almannaþjónustuna og þar á meðal þjónustu bókasafna við
almenning. Þetta hefur verið til umræðu og athugunar á vettvangi IFLA og
EBLIDA og hefur verið starfandi starfshópur um þetta málefni um á vegum
EBLIDA nokkurra ára skeið.
Snemma á síðasta ári kom
út bók með því mikla nafni Globalisation, Information and Libraries. The
implications of the World Trade Organisation’s GATS and TRIPS
Agreements. Höfundur bókarinnar er Ruth Rikowski.
Meira
Lýðræðið á
hliðarlínunni
Birtist í Morgunblaðinu 7. júní 2006
Að loknum kosningum
hófust viðræður um að mynda meirihluta í sveitarstjórnunum. Hvað eftir annað
heyrði ég talað um að nauðsynlegt væri að komast í meirihluta af því að í
minnihluta hefðu flokkarnir engin áhrif, þeir væru bara á hliðarlínunni
– en það þýðir væntanlega að þeir séu nánast ekki með.
Meira
Bandaríkin og NATO brjóta gegn NPT-sáttmálanum
Birtist á Friðarvefnum 21. maí 2006
Í febrúar 2005 kom
út á vegum Natural
Resources Defense Council (NRDC) ritið U.S.
Nuclear Weapons in Europe. A review of
post-Cold War policy, force levels, and war planning. Á vefnum nukestrat.com tekur höfundur ritsins,
Hans M. Kristensen, saman helstu niðurstöður þess:
Meira
Hið stalíníska
lénsveldi nútímans
Birtist í Morgunpósti VG 21. apríl 2006.
Þessi fyrirsögn kann að vekja nokkra undrun. Hvernig
er hægt að kenna liðin fyrirbæri eins og stalínisma og lénsveldi við
nútímann?
Meira
Tjáningarfrelsi
Vesturlandabúa og múslíma
Birtist í Morgunpósti VG 5.
febrúar 2006
Það er í aðra
röndina skoplegt, en þó fyrst og fremst dapurlegt, að fylgjast með
Vesturlandabúum reyna að réttlæta misheppnað grín Jótlandspóstsins um spámenn
múslíma með vísun til tjáningarfrelsis. Það er rétt eins og hortugir
pörupiltar setji upp ábúðarmikinn svip mannréttindafrömuðarins til að
réttlæta háðsglósur sínar og móðganir þegar þeir sem fyrir þeim verða
bregðast öndverðir við.
Meira
Viðræðurnar í
Washington ættu að snúast um uppsögn herstöðvasamningsins og
úrsögn Íslands úr NATO
Birtist á Friðarvefnum 4. febrúar 2006
Viðræðum um framtíð herstöðvarinnar
á Keflavíkurflugvelli er nú lokið í bili án þess að
niðurstaða hafi fengist. Sendimenn utanríkisráðuneytisins hafa sem fyrr
grátbeðið Bandaríkjamenn um að halda fjórum orrustuflugvélum hér en hafa í
staðinn boðið að Íslendingar taki yfir verkefni þyrlusveitarinnar og samkvæmt
fréttum hefur verið tekið vel í það.
Meira
Flugfélag eða
fjárfestingafélag?
Birtist í Morgunpósti VG 10. janúar 2006
Í kvöldfréttum
Ríkisútvarpsins 8. janúar var greint frá miklum
viðskiptum með hlutabréf í Íslandsbanka. Meðal þeirra sem tóku þátt í þessum
viðskiptum var FL Group, sem var áður Flugleiðir upp á íslensku, meðan enn
mátti nota það tungumál, en svo bara Icelandair upp á ensku. Núna sem sagt FL
Group. Nafnbreytingin varð til vegna ákveðinnar eðlisbreytingar á
fyrirtækinu, ef ég skil rétt.
Meira
Erindi um skáldverk
Geirlaugs Magnússonar
flutt á dagskrá í minningu Geirlaugs í boði Lista- og
menningarráðs Kópavogs í samvinnu við Ritlistarhóp Kópavogs og aðstandendur
Geirlaugs í kaffistofu Gerðarsafns, Listasafni Kópavogs, laugardaginn 17.
desember 2005
Meira
Almennt
launafólk ber ekki ábyrgð á kreppu auðvaldins
Birtist í Fréttablaðinu 8. des. 2005
Það voru kaldar
kveðjur sem starfsmenn Reykjavíkurborgar fengu frá bæjarstjóranum í Kópavogi,
Gunnar I. Birgissyni, og framkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins, Ara Edwald,
í fréttum Ríkissjónvarpsins 6. desember. Ég frábið
mér alfarið sem starfsmaður Reykjavíkurborgar og fulltrúi í samninganefnd
Starfsmannafélags Reykjavíkurborgar fullyrðingar Gunnars I. Birgissonar um að
þessir samningar hafi verið „hæsta kosningaávísun sem skrifuð hefur
verið í langan tíma.“
Meira
Þjóðnýtum
olíufyrirtækin og hættum þessari vitleysu
Birtist í Morgunpósti
VG 30. nóvember 2005
Á undanförnum
misserum hefur verið óeirðasamt í Bólivíu þar sem almenningur hefur krafist
þjóðnýtingar olíu- og gaslinda í landinu sem og framleiðslufyrirtækjanna í
þessari grein. Þjóðnýting er orð sem fæstir dirfast að taka sér í munn í
seinni tíð. Þótt mörg bannhelgi hafi verið rofin á undanförnum árum jafnast
það nánast við guðlast að taka sér þetta orð í munn. Það var reyndar enginn
bannhelgi á þessu orði á árum áður þegar sósíaldemókratískar ríkisstjórnir
stóðu fyrir miklum þjóðnýtingum víða um heim.
Meira
Flagðið Tína
Birtist í Morgunpósti VG 31. október 2005
Tína heitir flagð
eitt sem var magnað upp af illum hug fyrir rúmum tveimur áratugum en
seiðkerling sú sem ber ábyrgð á flagðinu heitir Margaret Thatcher. Þó er
fráleitt að hún ein beri ábyrgð á flagðinu, hún hafði með sér stóran flokk
samverkamanna og þar á meðal eru allskyns samtök og stofnanir sem hafa unnið
þrekvirki við að breyta umræðunni og viðhorfum í stjórnmálum og
efnahagsmálum.
Meira
Þróunarlöndin,
fjölþjóðafyrirtækin og íslenskur landbúnaður
Birtist í Morgunpósti VG 25. 9. 2005
Velviljað fólk segir
stundum að mikilvægt framlag Íslendinga til betri lífskjara í þróunarlöndunum
gæti verið að hætta að styrkja og vernda íslenskan landbúnað. Þessi umhyggja
fyrir alþýðu þróunarlandanna er virðingarverð en annars er ósköp lítið til í
þessu.
Meira
Laun hjá
Reykjavíkurborg verða að hækka
Birtist í Morgunblaðinu 12.
september 2005
Í Fréttablaðinu 17. ágúst er forsíðufrétt um að börn verði líklega send heim
af leikskólum í Reykjavík vegna manneklu. Formaður menntaráðs segir samkeppni
um vinnuafl gríðarlega. „Þensla á vinnumarkaði er gífurleg og
atvinnuleysi komið niður í nánast ekki neitt.“
Þetta segir kannski meira en ætlunin var. Þetta segir að Reykjavíkurborg
rekur starfsemi sína á þeim forsendum að hægt sé að nýta vandræði fólks þegar
atvinnuástand er slæmt og fá það í vinnu fyrir lágmarkslaun.
Meira
Nýskólinn í Osló og flutningur á mat til Dalvíkur
Birtist í Morgunpósti VG 29. 8. 2005
Undarlegar fréttir nýverið um mötuneytismál í nokkrum grunnskólum á
Íslandi hafa ýtt við mér að segja frá erindi sem ég hlýddi á í Danmörku í
sumar um nýstofnaðan skóla í Osló, Nyskolen. Það var kennari við skólann, ung
kona að nafni Sunniva Sandanger, sem flutti þetta erindi á eynni Livø í
Limafirði á Norður-Jótlandi þar sem Socialistisk Oplysningsforbund (www.sfof.dk) stendur á hverju sumri
fyrir sumarbúðum með uppfræðslu, umræðum og skemmtun.
Meira
Herstöðin á
Diego Garcia og mannréttindabrot Breta
Birtist á Friðarvefnum 20.8.2005
Úti í miðju Indlandshafi, um það bil 1600 km suður af Indlandi, er lítil
kóraleyja, ákaflega láglend, löng og mjó og liggur einsog skeifa og myndar
þannig ágætis hafnarstæði. Þessi eyja heitir Diego Garcia og er stærst af
fjölmörgum eyjum Chiagos-eyjaklasans. Eyjarnar tilheyra Bretlandi, Breska
Indlandhafssvæðinu (British Indian Ocean Territory (BIOT)).
Meira
Hírósíma aldrei
meir!
Kertafleyting þriðjudaginn 9. ágúst kl. 22.30
Birtist á Sellan.is 7.8. 2005
Þann 6. ágúst sl. voru 60 ár liðin frá því að kjarnorkusprengju
var varpað á Hírósíma. Þrem dögum seinna, 9. ágúst,
var annarri sprengju varpað á borgina Nagasakí. Að minnsta kosti 120 þúsund
manns fórust í þessum tveimur sprengjuárásum. Þetta var bara þannig að
flugvél flaug yfir þessar borgir, losaði eina sprengju yfir hvorri borg og
– bang! 120 þúsund manns dánir. Síðan hafa líklega um tvöfalt fleiri
dáið hægt og hægt af völdum þessara sprengja. Enn eru þeir til sem réttlæta
þetta og segja: „Þetta þurfti til að binda endi á stríðið. Með þessu
var sennilega miklu fleiri mannslífum bjargað.“
Meira
„Stríðið
gegn hryðjuverkum“ kallar á hryðjuverk
Birtist á Friðarvefnum 7. júlí 2005
Hryðjuverkin
í Lundúnum í morgun, þann 7. júlí 2005, eru
óafsakanleg. Slíkan verknað, sem bitnar á óbreyttum borgurum, er ekki hægt að
réttlæta. Sem eðlilegt er fylltumst við óhug þegar fréttirnar bárust frá
Lundúnum í morgun. Þegar þetta er skrifað síðla dags má lesa í vefútgáfum
fjölmiðlanna að 33 manns séu látnir og hátt í þrjúhundruð manns særðir,
margir alvarlega. Okkur verður hugsað til þessa fólks og til aðstandenda þess
og við höfum áhyggjur af Íslendingum sem eru búsettir eða á ferð í Lundúnum.
Þetta eru eðlileg viðbrögð og þetta eru góð viðbrögð. Okkur stendur ekki á
sama.
Meira
Fjárveitingarvald
stórfyrirtækjanna
Birtist í Morgunpósti VG 20. júní 2005
Á annars vel
heppnaðri verðlaunaafhendingu Grímunnar um daginn saknaði ég
tilnefningar einnar athyglisverðrar sýningar. Það var fyrsta
sýningin í Kassanum, nýju húsnæði Þjóðleikhússins í hinu gamla íþróttahúsi
Jóns Þorsteinssonar, danssýning með Björgúlf Guðmundsson og staðgengil Edit
Piaf í aðalhlutverkum: Söngfuglinn og bankamaðurinn.
Meira
Einkavæðingu
mótmælt í Pakistan, þjóðnýtingar krafist í Bólivíu
4. júní 2005
Birtist í Morgunpósti VG 7. júní
Oftar en marga grunar
eru verkföll og almenn mótmæli víða um heim gegn einkavæðingu og öðrum
aðgerðum í anda nýfrjálshyggjunnar. Fréttir um slíkt berast sjaldnast hingað
gegnum íslenska fjölmiðla og þá í skötulíki. Oft er talað um að heimurinn sé
að skreppa saman, á tímum hnattvæðingar er talað um heimsþorpið. Og satt er
það að þróunin er mjög sú sama um allan heim og samtengd, stefna sú sama,
nýfrjálshyggja og sama stórfyrirtækið að störfum í ótal löndum. En samt þykir
varla taka því að nefna það þótt liggi við byltingarástandi í landi eins og
til dæmis Bólvíu. Þá getur orðið ansi langt endanna milli í heimsþorpinu.
Meira
Kjarnorkuvopnalaus
Evrópa?
1. júní 2005
– birtist á Friðarvefnum 3. júní
2005
Endurskoðunarráðstefnu
NPT-samningsins um bann við útbreiðslu kjarnorkuvopna sem hófst í New York 2. maí lauk þann 27. Andstæðingar kjarnorkuvopna voru ekki
sérlega bjartsýnir með þessa ráðstefnu enda hefur horft heldur illa með
kjarnorkuafvopnun síðan síðasta ráðstefna var haldin fyrir fimm árum og má
helst kenna bandarískum stjórnvöldum um eins og rakið var í grein hér á
síðunni 22. maí.
Meira
Baráttan gegn
kjarnorkuvopnum og ábyrgð Bandaríkjanna
Birtist á Friður.is 20. maí
2005
Þegar þetta er
skrifað stendur yfir í New York
ráðstefna um endurskoðun samningsins um bann við útbreiðslu kjarnorkuvopna,
NPT-samningsins.
Meira
Hver er George
Galloway?
Birtist á Vísir.is 17. maí
2005
Egill Hegason slær
fram æði glannalegum fullyrðingum í pósti sínum á Vísi 12. maí
þar sem hann víkur að George Galloway, sem var kosinn á þing fyrir
vinstriflokkinn Respect í Bretlandi nú um daginn: „... Galloway naut annað slagið gistivináttu Saddams Hussein
löngu eftir að hann var orðinn útlægur úr samfélagi þjóðanna; þingmaðurinn og
einræðisherrann urðu miklir kumpánar.“ Og
síðan er andófið gegn Íraksstríðinu gert tortryggilegt með fullyrðingunni:
„Það eru einkennilegir tímar þegar marxistar á Vesturlöndum telja sig
eiga sameiginlegan málstað með íslömskum vígamönnum.“
Hver er George
Galloway?
Meira
Kosningarnar í Bretlandi: Róttæka vinstrið og
græningjar sækja á
Birtist á Morgunpósti VG 9. maí 2005
Það bar til tíðinda í nýafstöðunum þingkosningum í Bretlandi að í fyrsta
sinn síðan 1945 var kosinn þingmaður til vinstri við Verkamannaflokkinn. Það
var George Galloway sem bauð sig fram fyrir nýlegan flokk, Respect, en hann fékk 35,9%
atkvæða í kjördæmi sínu, Bethnal Green and Bow í Lundúnum. Fylgi flokksins
var reyndar mjög misjafnt, víðast hvar milli 1 og 6% en í fjórum kjördæmum
fékk hann milli 17 og 28% atkvæða.
Meira
Ríkisstjórn
Íslands á móti kjarnorkuafvopnun
Birtist á Friður.is 27.
apríl 2005
Það hefur verið áberandi
að innan Sameinuðu þjóðanna og á öðrum vettvangi, svo sem ráðstefnum vegna
NPT-samningsins um bann við útbreiðslu kjarnorkuvopna, hafa aðildarríki
Samtaka óháðra ríkja sýnt miklu meiri lit í viðleitninni við að útrýma
kjarnorkuvopnum en kjarnorkuveldin og bandalagsríki þeirra…
Meira
500 manns
handteknir í aðgerðum gegn kjarnorkuvopnum í Belgíu.
Birtist á Friður.is 20.
apríl 2005
Um 500 manns voru
handteknir í Belgíu 16. apríl vegna mótmælaaðgerða
gegn kjarnorkuvopnum. Nálægt 1000 manns tóku þátt í þessum aðgerðum.
Meira
NPT-samningurinn
til að hefta útbreiðslu kjarnorkuvopna. Ráðstefna í New York í maí
Birtist á Friður.is 18.
apríl 2005
Samningurinn um að
hefta útbreiðslu kjarnorkuvopna, NPT-samningurinn, hefur haft geysimikið að
segja við að koma í veg fyrir frekari útbreiðslu kjarnorkuvopna. Samningurinn
sjálfur kveður á um að fimmta hvert ár skuli haldin svokölluð
endurskoðunarráðstefna til að meta árangurinn hafa honum og ræða
áframhaldandi vinnu til að ná markmiðum hans. Næsta ráðstefna verður í New York 2.-27. maí.
Meira
Þriðja
Kaíró-ráðstefna alþjóðlegu friðarhreyfingarinnar
var haldin dagana 24.-27. mars
2005. Enn hefur ekki borist formleg skýrsla frá ráðstefnunni en frásagnir af
henni má nálgast hér:
https://www4.indymedia.org.uk/en/2005/04/308030.html
http://weekly.ahram.org.eg/2005/735/eg12.htm
http://weekly.ahram.org.eg/2005/736/eg6.htm
sjá einnig:
http://www.stopwar.org.uk/new/events/national/mar05/cairo3call.htm
Staða alþjóðlegu
friðarhreyfingarinnar í ljósi mótmælaaðgerðanna 19.-20. mars
Birtist á Friður.is 3. apríl
2005
Á vefsíðunni www.march19th.org
hefur nú verið birt skýrsla um aðgerðirnar 19.-20. mars.
Af öllum heimsálfum
var minnst um aðgerðir í Afríku, líklega einungis í tveim löndum, Egyptalandi
og Suður-Afríku. Aðgerðir voru í a.m.k. átta löndum í Rómönsku Ameríku og níu
Asíulöndum, einnig á Nýja Sjálandi og mörgum borgum og bæjum í Ástralíu. Í
Evrópu voru aðgerðir í a.m.k. 22 löndum og mörgum bæjum í sumum löndum. Í
Kanada voru aðgerðir í meira en 30 borgum og bæjum og a.m.k. á 765 stöðum í
Bandaríkjunum, jafnvel meira en 800. Vitað er um aðgerðir í ekki færri en 45
löndum.
Meira
Mótmælaaðgerðir
gegn stríði um allan heim 19.-20. mars
Birtist á Friður.is 21.3.2005
Sjá myndir frá Reykjavík
http://flickr.com/photos/einarolafsson
http://flickr.com/photos/gudbjorg
Að minnsta kosti 500
manns tóku þátt í mótmælafundi gegn Íraksstríðinu á Ingólfstorgi í Reykjavík
19. mars. Ávörp fluttu Sveinn Aðalsteinsson og Ugla
Egilsdóttir. Dreift var spjöldum með nöfnum 730 fórnarlamba stríðsins, eitt
fyrir hvern dag frá innrásardeginum 20. mars 2003.
Fundargestir nældu nafnspjöldunum síðan á borða sem var borinn að
Stjórnarráðinu og stillt upp fyrir framan það. Þar hafði hópur ungmenna
frumkvæði að táknrænum gjörningi þar sem þau lögðust á götuna fyrir framan
borðann með nafnspjöldunum.
Meira
Ráðstefna um áhrif viðskiptasamninga
á bókasöfn
Birtist í Fregnum, fréttabréfi Upplýsingar
vorið 2005
Dagana 2.-3. mars sat ég fyrir hönd Upplýsingar – Félags
bókasafns- og upplýsingafræða ráðstefnuna „Trading in knowledge? The
World Trade Organisation and Libraries“ í Cambridge í Englandi.
Það voru EBLIDA og SCONCUL (Society of College, National and University
Libraries) í Englandi sem stóðu fyrir þessari ráðstefnu. Ráðstefnuna sóttu um
30 manns frá 9 Evrópulöndum auk Kanada.
Meira
19. mars og 1. maí: til baráttu!
13.
mars 2005
Boðað hefur verið til mótmælaaðgerða um allan heim gegn Íraksstríðinu um
næstu helgi í tilefni af því að 20. mars
verða liðin tvö ár frá því að innrásin í Írak hófst. Víðast verða þó
mótmælafundir laugardaginn 19. mars og í Reykjavík hefst fundurinn á
Ingólfstorgi kl. 2. Nánari upplýsingar má fá á vefsíðunni www.fridur.is/19mars. Þegar þetta er skrifað
hafa verið tilkynntir fundir í 87 borgum og bæjum á sameiginlegu alþjóðlegu
vefsvæði, www.march19th.org, og bætast fleiri við daglega.
Meira
Upp með fánann
1. maí!
Birtist í Fréttablaðinu um
miðjan mars 2005
Miðstjórn
Rafiðnaðarsambands Íslands telur tímabært að verkalýðshreyfingin endurskoði
hvernig staðið sé að hátíðarhöldum 1. maí, þau séu
barn síns tíma og lítil þátttaka ásamt athöfnum margskonar öfgahópa hafi
eyðilagt þá áferð sem var á þessum degi.
Ekki átta ég mig
alveg á hvaða öfgahópa miðstjórnin á við.
Meira
Alþjóðasamtök herstöðvaandstæðinga
24. febrúar 2005
Herstöðvaandstæðingar
frá 18 löndum í öllum heimsálfum notuðu tækifærið til að ráða ráðum sínum
þegar þeir komu saman í Porto Alegre
í Brasilíu á fimmta alþjóðlega sósíalforum sem þar var haldið dagana 26.-31. janúar. Á þessum fundi var rætt framhald þess
alþjóðlega samstarfs sem hófst árið 2003.
Meira
19. mars eftir
hádegi: mótmælaaðgerðir gegn Íraksstríðinu
Birtist í
Fréttablaðinu og á Friður.is 17. febrúar 2005.
Það eru að verða tvö ár síðan Bandaríkjamenn og
Bretar réðust inn í Írak í trássi við alþjóðalög og heimildir Sameinuðu
þjóðanna með opinberum stuðningi þrjátíu af nærri tvöhundruð ríkjum heims.
Víðast hvar sýndu skoðanakannanir að mikill meirihluti fólks væri á móti
þessum aðgerðum og aldrei í sögunni hafa önnur eins mótmæli verið, ekki einu
sinni þegar þau risu hæst á tímum Víetnamstríðsins.
Meira
Samfélagsleg
ábyrgð fyrirtækja
Birtist í Morgunpósti
VG 8. jan. 2005
Í grein í Morgunpóstinum 13. september
sl. vék ég að samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja. Á 18. heimsþingi
Alþjóðasambands frjálsra verkalýðsfélaga (ICFTU) var samþykkt ályktun um
samfélagslega ábyrgð fyrirtækja og er hún aðgengileg á vefsíðunni http://congress.icftu.org.
Á undanförnum árum hefur áhugi manna á samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja farið
vaxandi.
Meira
Listi þeirra sem
sáu að sér
Birtist í
Fréttablaðinu 28.1.05
Það eru svolítið undarlegar umræður þessa dagana um
lista hinna viljugu þjóða eða ríkja. Menn deila meðal annars um hvort einhver
listi sé til, hvort hann hafi einhverntíma verið til, hvort hann sé til enn,
hvort sé eitthvert mark takandi á honum hafi hann einhvern tíma verið til,
hvort hann sé bara verk einhvers undirsáta í Washington og ég veit ekki hvað. En væri ekki ráð að spyrja sig fyrst: Hvað eiginlega er listi?
Meira
Forystumaður
Verkalýðssambands Íraks myrtur
9. janúar
2005
Alþjóðafulltrúi nýlega stofnaðs Verkalýðssambands Íraks
(IFTU), Hadi Salih, var myrtur á heimili sínu í Bagdad
4. janúar síðastliðinn. Talið er að það hafi verið
fylgismenn Saddams Hussein sem frömdu ódæðið.
Meira
Dauðsföll vegna náttúruhamfara og dauðsföll af völdum
styrjalda
Birtist á Friðarvefnum 4.1.2005 og í styttri útgáfu í Fréttablaðinu 7.1.2005
Við höfum sennilega öll upplifað
sömu tilfinningu á undanförnum dögum vegna hinna skelfilegu hamfara í
Indlandshafi og löndunum þar í kring. Við getum ekki
hugsað þetta til enda.
Meira
Ákall frá konum
í Írak
eftir Guðbjörgu
Sveinsdóttur
Birtist í Mbl.
14.12.2004
Fréttirnar frá Írak verða skelfilegri með hverjum
deginum. Þar er verið að fremja
stríðsglæpi og ráðamenn okkar hafa gert okkur samseka um þá. Í okkar nafni hefur
ástandið í landinu og líðan óbreyttra borgara orðið verrri en nokkru sinni
fyrr þrátt fyrir ógnarstjórn Saddams Hussein, stríð, loftárásir og 12 ára
viðskiptabann.
Meira
18. heimsþing
Alþjóðasambands frjálsra verkalýðsfélaga
Dagana 5.-10 desember sat ég heimsþing
Alþjðóðasambands frjálsra verkalýðsfélaga í Miyazaki
í Japan.
Hér eru þrír pistlar sem ég til
birtingar á vef BSRB:
Verkalýðssamband Íraks kallar eftir
stuðningi
Hnattvæðing samstöðunnar
Sameining hinnar alþjóðlegu
verkalýðshreyfingar
Herlaust Ísland til forystu í friðarmálum
Birtist í Morgunblaðinu 22. nóv. 2004.
Íslenska ríkisstjórnin lætur
eins og Bandaríkjastjórn sé með fyrirætlunum sínum um samdrátt í herstöðinni
að rjúfa samstarf sem Íslendingar hafi óskað eftir. Hið rétta er að
Bandaríkjamenn fengu aðstöðu á Keflavíkurflugvelli gegn vilja meirihluta
íslensku þjóðarinnar...
Meira
Mikið mannfall í
Fallujah
Birtist á Friðarvefnum
21.11.2004
Bandarískir herforingjar greindu frá því þann 18.
nóvember að 1200 „uppreisnarmenn“ hefðu verið drepnir í
innrásinni í Fallujah en 51 bandarískur hermaður og 8 íraskir hefðu fallið.
En hvað um óbreytta borgara?
Meira
Verkefninu er ekki lokið
Bandaríkjaher á Íslandi
Birtist í Fréttablaðinu 10. nóv. 2004
Í Fréttablaðinu 8. október er vikið
að sögugöngu Samtaka herstöðvaandstæðinga um "mótmælaslóðir" á
laugardaginn og sagt að það hafi verið vel við hæfi því sjálf séu samtökin
fyrir löngu orðin sögulegt fyrirbæri sem fáir aðrir en miðaldra og eldri
borgarar landsins hafi heyrt um. En þessi samtök eru
reyndar í fullu fjöri...
Meira
Tökum
olíufyrirtækin upp í skuld
Birtist á Morgunpósti
VG 8. nóv. 2004
Það er stundum sagt að ríkið eigi ekki að vera að
vasast í því sem einkaaðilar geta gert og það á að heita röksemd fyrir
einkavæðingu. Það má auðvitað eins segja að einkaaðilar eigi ekki að vera að
vasast í því sem ríkið getur gert og kalla það röksemd fyrir þjóðnýtingu. En
auðvitað dugar hvorug fullyrðingin ein sér til að rökstyðja einkavæðingu eða
þjóðnýtingu.
Meira
Alþjóðlegar
aðgerðir gegn stríði, rasisma og nýfrjálshyggju 19. mars 2005
24. okt. 2004
Þriðja Evrópska sósíalforum lauk í London 17. október
síðastliðinn. Undir lok þessarar miklu samkomu var haldinn fundur
alþýðuhreyfinga (Assembly of Social Movements) sem sendi frá sér yfirlýsingu
(Call of
the Assemby of Social Movements). Í þeirri yfirlýsingu er meðal annars
getið ýmissa mála sem lögð verður áhersla á á næstunni, þar á meðal
dagsetningar fyrir baráttudaga og mótmælaaðgerðir.
Meira
Við viljum
öðruvísi veröld: 20 þúsund manns á þriðja Evrópska sósíalfórum í Lundúnum
Birtist í Morgunpósti
VG 21. okt. 2004
Það voru ríflega 20 þúsund manns
frá 65 löndum skráðir á Evrópskt
sósíalfórum (ESF), Evrópumót
alþýðusamtaka, í Lundúnum dagana 14. til 17. október. Nokkur hundruð samtök
voru beinir aðilar eða stuðningsaðilar að ESF en meira en 2000 samtök komu að
einhverju leyti að dagskránni. En auk þess voru sjálfstæðir atburðir eða „autonomous spaces“ sem ýmsir hópar, einkum anarkistískir, stóðu fyrir.
Meira
Ráðstefna
evrópskra alþýðuhreyfinga
Birtist á Morgunpósti
VG 7. okt. 2004
Dagana 15. til 17. október
verður í þriðja sinn haldin ráðstefna evrópskra alþýðuhreyfinga, Evrópskt
sósíalfórum, eða upp á enska tungu European Social Forum.
Meira
Fara hagsmunir fyrirtækja og almennings saman?
Birtist í Morgunpósti
VG 13. sept. 2004
Ráðherrann Valgerður Sverrisdóttir hafði sagt
eitthvað á þá leið um daginn að markaðurinn væri fyrir almenning en ekki
fyrirtæki og forstjóra. Framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins tók þetta
óstinnt upp, sagði það gamaldags tal að einhver mótsögn væri milli almennings
annars vegar og fyrirtækja og forstjóra hins vegar.
Meira
Er munur á demókrötum og repúblikönum?
Birtist í Morgunpósti VG 5. ágúst 2004
„Það er svo sem enginn
munur á kúk og skít,“ er stundum sagt þegar rætt er um eitthvað tvennt
sem lítill munur er á. Þetta er ekki beinlínis smekklegt orðalag en
freistandi að grípa til þess þegar rætt er um demókrata og repúblikana í
Bandaríkjunum, því að sjaldan á það betur við.
Meira
Íslenska
hernámsliðið í Kabúl
Birtist örlítið stytt í Fréttablaðinu 5.
júní 2004
Þann 1. júní tók fjölþjóðlegt
lið NATO undir forystu Íslendinga við stjórn alþjóðaflugvallarins í Kabúl að
viðstöddum Halldóri Ásgrímssyni utanríkisráðherra Íslands.
Meira
Lækkun skatta kallar á hærri launakröfur
Birtist í
Fréttablaðinu 28. febrúar 2004
Ríkisstjórnin hefur boðað lög um
skattalækkanir þegar að loknum yfirstandandi kjarasamningum. „Ef
samningar takast á næstu dögum eða vikum þá er komið að ríkisstjórninni að
skila sínu í þeim efnum,“ er haft eftir fjármálaráðherra í
Fréttablaðinu 24. febrúar.
Meira
Ráðstefna um andóf gegn bandarískum herstöðvum
5. febrúar 2004
World Social Forum, Mumbai, 17. og 20. janúar 2004 og
umræður í kjölfar hennar.
Hér er aðeins drepið á helstu
atriðin. Von er á ítarlegri skýrslu.
http://www.focusweb.org/popups/articleswindow.php?id=405
Ráðstefnuna sóttu 122 fulltrúar
frá 34 löndum. Þessi ráðstefna var fyrsta skrefið í að koma á samstarfi
baráttumanna gegn bandarískum herstöðvum um allan heim.
Meira
Alþjóðlegar
aðgerðir gegn stríði 20 mars
Birtist á Fridarvefnum
4.2.2004
Á heimsráðstefnu alþýðuhreyfinga, World Social Forum,
sem um 100 þúsund manns sóttu í Mumbai (Bombay)
á Indlandi upp úr miðjum janúar, var eindregið tekið undir áform um
alþjóðlegan aðgerðadag gegn stríði 20. mars
næstkomandi, en þá verður eitt ár liðið frá því innrásin í Írak hófst.
Meira
Norrænt vinstra-grænt flokkabandalag stofnað
3. febrúar 2004
Norrænt vinstra-grænt
flokkabandalag (Nordic Green Left Alliance - NGLA) var stofnað í Reykjavík 1.
febrúar. Sjá:
http://www.sf.dk/index.php?menu=997
Sjá einnig:
Evrópskur vinstriflokkur
stofnaður
And-kapítalíska vinstrihreyfingin í Evrópu
100 þúsund manns
á World Social Forum sem lauk í Mumbai 21. janúar
22. janúar 2004
Miðvikudaginn 21. janúar
lauk fjórðu alþjóðlegu ráðstefnu alþýðuhreyfinganna, eða hvernig sem maður
reynir nú að þýða World Social Forum (WSF). Að þessu sinni var ráðstefnan
haldin í Mumbai (sem áður hét Bombay)
á Indlandi. Fyrstu þrjár ráðstefnurnar voru í Porto Alegre í Brasilíu. Fyrstu ráðstefnuna,árið 2001, sóttu um 20 þúsund manns og var það miklu
meira en búist var við. Næst komu 55 þúsund manns og árið 2003 voru 100
þúsund manns á ráðstefnunni.
Meira
Fimmta valdið:
auðvald
Birtist nokkuð stytt í Fréttablaðinu 13.
janúar 2004
Þegar upp komu í haust umræður um það hvort ástæða
væri til að setja lög eða reglur um eignarhald á fjölmiðlum í því skyni að
koma í veg fyrir samþjöppun þeirra á fárra hendur snerust sumir þingmenn
Samfylkingarinar gegn þeirri hugmynd á þeirri forsendu að fjölmiðlar þyrftu
að vera sem lausastir undan afskiptum ríkisvaldins. Líklega var þarna á
ferðinni hugmyndin um fjölmiðlana sem „fjórða valdið“
við hlið hinna þriggja, löggjafarvalds, framkvæmdavalds og dómsvalds.
Meira
Evrópskur
vinstriflokkur stofnaður
17. janúar 2004
Evrópski vinstriflokkurinn
(European Left, Die Partei der Europäischen Linken) var stofnaður í Berlín
11. janúar 2004. Stofnun flokksins á sér langan aðdraganda. Síðastliðin tíu
ár hafa ýmsir róttækir vinstriflokkar í Evrópu skipst á skoðunum og unnið að
nánara samstarfi. Að hinum nýja evrópska flokki standa ellefu flokkar.
Ákveðið var að stíga þetta skref nú til geta hafið undirbúning að kosningunum til
Evrópuþingsins í júní.
Meira
Alþjóðleg
barátta gegn herstöðvum Bandaríkjanna
Birtist á Fridur.is 13. jan. 2004
Í maí 2003 var haldin í Jakarta í Indónesíu alþjóðleg ráðstefna samtaka
og baráttumanna sem höfðu tekið þátt í mótmælunum gegn stríðinu við Írak.
Þessi ráðstefna sendi frá sér yfirlýsingu, The Jakarta
Peace Consensus, (sjá lauslega
íslenska þýðingu). Á ráðstefnunni var ákveðið að stefna að því að skipuleggja samhæfða
alþjóðlega baráttu gegn herstöðvum Bandaríkjanna um allan heim. Nýstofnaðri Friðarhreyfingu
Asíu var falið að ýta verkefninu úr vör.
Meira
Ný skýrsla um mannfall í Írak: Milli 21.700 og 55.000
fallnir
Birtist
á Friður.is 17. nóvember 2003
Þann 11. nóvember kynntu
samtökin Medact nýja skýrslu um eyðileggingu og mannskaða vegna innrásarinnar
í Írak. Samkvæmt skýrslunni létust milli 21.700 og 55.000 manns beinlínis af
völdum innrásarinnar á tímabilinu 20. mars til 20. október. Afleiðinga stríðsins á heilsu og umhverfi mun
gæta í mörg ár.
Meira
Um meinta
þjóðernisstefnu Vinstri grænna
Birtist í Fréttablaðinu 10. nóvember
2003
Guðmundur Andri Thorsson skrifaði ágæta grein í
Fréttablaðið 3. nóvember og fjallaði á ganrýninn
hátt um málflutning Össurar Skarphéðinssonar á landsþingi Samfylkingarinnar. Hann
vék lítillega að Vinstrihreyfingunni grænu framboði og án
þess ég geri ráð fyrir að hann sé að fara að skrá sig í þann flokk fór hann
bara nokkuð sanngjörnum orðum um hann. Þó má ég til að gera athugasemd við þau orð hans að meira
gæti þjóðernishyggju í málflutning Vinstri grænna en góðu hófi gegnir.
Meira
Andkapítalíska
vinstrihreyfingin í Evrópu
hélt 6. ráðstefnu sína í Aþenu 9.-10. júní 2003
sjá hér
sjá
grein um 5. ráðstefnuna
2.
ráðstefnan
3. ráðstefnan
Yfirlit yfir
sögu nýju friðarhreyfingarinnar
Birtist á Fridur.is 21. júlí
2003
Með nýju friðarhreyfingunni á ég við hina miklu
alþjóðlegu hreyfingu sem lét til sín taka gegn stríðsstefnu Bandaríkjanna
veturinn 2002-2003. Þessi hreyfing spratt upp víðs vegar um heim þegar ljóst
varð að Bandaríkjastjórn hugði á innrás í Írak. Hún var reyndar farin að
skjóta rótum fyrr eða þegar eftir 11. september 2001 þegar Bandaríkjastjórn fór að undirbúa
innrás í Afganistan. Og sumar rætur hennar ná lengra, þær liggja að einhverju
leyti í hinni miklu andófshreyfingu gegn hnattvæðingu sem hefur látið til sín
taka á undanförnum árum og einnig í friðarsamtökum og andheimsvaldasinnuðum
samtökum sem hafa starfað enn lengur, jafnvel áratugum saman.
Meira
NATO er verkfæri
kapítalískrar hnattvæðingar
Birtist í Morgunblaðinu 15. júlí 2003
Því miður átt ég þess ekki kost að hlusta á
fyrirlestur Alyson Bailes framkvæmdastjóra sænsku
friðarrannsóknarstofnunarinnar (SIPRI) á dögunum. En það bætir þó úr að
Morgunblaðið birti viðtal við hana 26. júní og tveim
dögum síðar gerði fundarstjórinn á fyrirlestrinum, Þórunn Sveinbjarnardóttir
alþingismaður, nokkra grein fyrir málflutningi Bailes.
Meira
Rangfærslur
Samfylkingarinnar um aðdraganda loftárásanna á Júgóslavíu 1999
Birtist á ogmundur.is 2. apríl
2003
Gott er nú til þess að vita að Samfylkingin hefur
tekið afstöðu gegn innrásinni í Írak. En spurt hefur verið: Er ekki eitthvert
misræmi í því að Samfylkingin skuli taka þessa afstöðu nú þar sem sá vísir að
þessum flokki sem til var í mars 1999 studdi loftárásirnar á Júgóslavíu?
Einkum hafa Sjálfstæðismenn verið iðnir við að spyrja þessarar spurningar. Að
undanförnu hefur hver Samfylkingarmaðurinn af öðrum stigið fram og útskýrt
þetta misræmi, bæði í blöðum og ljósvakamiðlum. Hér skulu tilfærðar glefsur
úr blöðum:
Meira
Sjá einnig
Munurinn
á Belgrad og Bagdad
Sameinuðu
þjóðirnar: Stríð mun valda geigvænlegum hörmungum
Skýrsla unnin á vegum Sameinuðu þjóðanna um
afleiðingar stríðs gegn Írak, dagsett 10. des. 2002
og merkt „algert trúnaðarmál“, hefur lekið út og er birt að
verulegu leyti, - nokkrar síður vantar, - á vefsíðu samtakanna Campaign Against Sanctions on Iraq. Hér á eftir fer
stuttur útdráttur úr skýrslunni.
Meira
Írak: Nokkar staðreyndir og upplýsingar
Meira
Efni: Bandaríkin
og hugsanleg árás á Írak - fyrirlestur á vegum Stofnunar stjórnsýslufræða og
stjórnmála við Háskóla Íslands í samstarfi við bandaríska sendiráðið, haldinn
miðvikudaginn 22. janúar í húsnæði
Endurmenntunarstofnunar Háskólans við Dunhaga.
Sent 22. janúar
2003
Meira
Írak: fyrrum
vopnaeftirlitsmaður gagnrýnir stríðsundirbúning
2. janúar 2003
Maður er nefndur William Scott Ritter. Hann er Bandaríkjamaður, flokksbundinn repúblikani og kaus George Bush í
síðustu forsetakosningum. Hann var foringi í njósnasveit bandarískra
landgönguliða í Persaflóastríðinu 1991 og varð svo yfirmaður einnar
vopnaeftirlitssveita Sameinuðu þjóðanna í Írak en sagði stöðu sinni lausri
eftir sjö ára starf í ágúst 1998.
Meira
And-kapítalíska
vinstrihreyfingin í Evrópu
(European
Anti-Capitalist Left – EACL)
29. desember 2002
And-kapítalíska vinstrihreyfingin í Evrópu (European
Anti-Capitalist Left – EACL) hélt fimmtu ráðstefnu sína í Kaupmannahöfn
snemma í desember en fyrsta ráðstefnan var í Lissabon í mars 2000. EACL er tilraun
til að samfylkja þeim flokkum og hreyfingum innan róttækrar vinstrihreyfingar
í Evrópu sem hafa skýra andkapítalíska, alþjóðasinnaða, andrasíska og
femíníska stefnu og sýn á lýðræðislegt félagslegt samfélag.
Meira
Fleiri greinar
Líkfylgd í margeyddri borg
- ljóð með
mynd að láni
Það stendur
þarna fólkið
við flugvöllinn
með kistuna á handvagni
og dvergurinn situr
á kistunni ásamt páfagauki í búri,
slær tommuna sína
lágt
og ekki án virðingar.
Borgin að baki
margeydd
í heilögum
stríðum, hetjulegum stríðum,
hér hafa
mikilmennin látið til sín taka.
Kistan er úr
kassafjölum
og aðkomumaðurinn
sem einn lifði af
í annarri
nýeyddri borg
biður hermennina
leyfis að líkfylgdin
fái borið hinn
fallna í grafreitinn.
Hér hefur maður
komið í manns stað,
sá seinni
minnislaus,
og borgir eyðast
og byggjast á ný
í látlausri
sigurför mannkyns.
Handan
orðanna
er hafsjór
af veruleika
Stormurinn
ýfir yfirborðið
og brimið
brýtur
á orðunum
og sundrar þeim
uns þau
sameinast aftur í angist
í ofsa eða
varfærnislegri von
og stundum er
logn
sólin
speglast í haffletinum
og ljómar
gegnum orðin sem leysast upp
í þoku og
breyta sólskininu
í regnboga
þar sem allir litir verða
sýnilegir
en niðri í
hafdjúpunum synda fiskar
alla vega
fiskar og segja sögur
sem
bylgjast um djúpin
og verða
sífellt að nýjum sögum
og á
yfirborðinu vakna orðin
upp úr
angist sinni, ofsa
eða
varfærnislegri von
og orðin
hefja sig til flugs
og flögra
um heiminn á stórum marglitum vængjum
|