Frásaga frá Írak - Brot úr bréfi

Guðbjörg Sveinsdóttir – aðalsíða

Birtist á vefritinu Sellunni 27.6.2003

http://www.sellan.is/show.asp?tafla=greinar&ID=329

Frásaga frá Írak - Brot úr bréfi
Þrír Íslendingar eru nú við störf í Írak á vegum Rauða kross Íslands, tveir hjúkrunarfræðingar og einn pípulagningamaður. Um starfsemi Rauða krossins í Írak má lesa á sérstakri vefsíðu Alþjóða Rauða krossins og vikulegum fréttabréfum sem þar eru birt.

Einn Íslendinganna er Guðbjörg Sveinsdóttir geðhjúkrunarfræðingur. Hún kom til Írak 29. maí. Verkefni hennar er að taka safna upplýsingum um ástand geðheilbrigðismála og undirbúa frekari verkefni Rauða krossins þar að lútandi. Hún hefur verið í Bagdad og Arbil í Kúrdistan og er nú á förum til Basra sem er syðst í Írak. Fjölskylda og vinir hennar fá stopular fréttir frá henni þar sem símasamband er mjög slæmt. Hún hefur ekki haft aðgang að internetsamband en 13. júní komst hún þó á netkaffi í Arbil og skrifaði þá bréf til fjölskyldu sinnar. Með leyfi hennar birtum við hér kafla úr bréfinu, en rétt er að hafa það í huga að það er skrifað í flýti á netkaffi og ekki með birtingu í huga.

„Ég er komin til Arbil sem er höfuðstaður PDK hluta íraska Kúrdistan. Hér er nú interessant að vera skal ég segja ykkur, allt annað en i Baghdad sem er skítug og ber merki, hræðileg merki viðskiptabanns og stríðs, fátæktin er mikil, bílarnir allir í niðurníðslu og byggingar niðurskotnar eða brunnar eftir skemmdarvarga. Alls staðar eru kanarnir á brynvörðum litlum og stórum skriðdrekum, paranoid og alveg hissa á að fólkið skuli vera med andóf gegn þeim. Fyrst var ég á Hotel Coral Palace sem er nálægt höfuðstöðvum ICRC…

Ég vinn með norskum geðhjúkrunarfræðingi sem er búinn að vera med project hér í 2 ár, að gera upp og leiðbeina um meðferð á eina geðsjúkrahúsinu í Írak fyrir langveika geðsjúka. Það er fyrir utan borgina, umkringt háum veggjum og er með pláss fyrir 1.400 sjúklinga. Það var búið að gera það allt upp voða flott, kanarnir brunuðu gegnum múrveggina, héldu að þarna væru vopn eða eitthvað, skemmdarvargarnir komu á eftir og tóku allt, þá meina ég allt, veggirnir eru einir eftir. Margir sjúklinganna flúðu, 550 eru komnir aftur og allt starfsfólkið. Ég get sagt ykkur að geðmeðferðin hér er nokkuð öðruvísi en við eigum að venjast, svona 100 ár aftur í tímann eða svo. Ég á að vera að meta þörfina á fleiri svona geðprojectum sem samvinnuverkefni milli ICRC og einhvers landsfélags. Ég er búin að skoða eina acut spítalann í Írak, sem er í Baghdad og tekur 77 sjúklinga. Svo eru nokkrar deildir á 2-3 stöðum í landinu og eitthvað af prívatklínikum. Þetta er allt voða interesant, allt er svo öðruvísi en ég hef upplifað aður, menningin, umhverfið, sagan. Geðsjúkdómar eru bara ekki á dagskrá hér, ekki sjúkdómur og tengdir skömm, illum öndum etc. Segi frá því seinna. Ég fór eina ferð til Kerbala sem er suðvestur af Baghdad med dönskum hjúkrunarfræðingi sem var að meta heilsugæslustöð og fara med lyf, þar eru fallegustu moskur sem ég hef augum litið, geysistórar og allar lagðar skrautlegu mosaíki og gulli!! Ég ætlaði ekki að geta hætt að horfa, það er ekki auðvelt að taka myndir, sums staðar má maður og sums staðar ekki. Nú er ég flutt í hús í Baghdad, það er geysistórt, og alltaf vörður allan sólarhringinn. Það er með eigin rafaflstöð, en hana þarf af hvíla svo að á nóttunni er ekkert rafmagn, vatnið af skornum skammti en það kemur kona og þrífur svo manni er nú ekki vorkunn…

Svo á miðvikudaginn átti ég að fljúga hingað en þá var kaninn svo hræddur við hryðjuverk að þeir aflýstu öllu flugi til og frá landinu. En í gær komst ég svo, keyrð á flugvöllinn þar sem maður þarf að fara í gegnum checkpoints og bíða eftir fylgd að flugvallarbyggingunni, láta grandskoða passann og ID fra ICRC og láta taka mynd af sér aftur (var gert við komuna hingað). Það sem hræðir mig er hvað það er mikið af kornungu fólki í þessum bandaríska her sem hefur hernumið landið og veit svo ekkert hvað hann á að gera við það. Flugvélin var sú sem flýgur frá Amman, tekur 17 manns og 2 fermingardrengir flugu í 45 mín. yfir mismunandi brúnrauða akra og einhvers konar eyðimerkur. Hér i Arbil er allt annað uppi á teningnum, hér var lítið bombað, Kúrdarnir alsælir med kanann, hér hafa þeir getað verslað við Írana, Tyrki etc og hér er allt hreint, bílarnir nýrri, karlarnir flestir í kúrdabuxunum, med mittisklúlta, túrbana og konurnar flestar skikkjuklæddar. Mikið af mörkuðum, í dag er frídagur (föstudagur) og margt fólk á ferli, bílar, hestakerrur, söluvarningur, nútíminn og fyrri aldir í einum hrærigraut! Allt annað mál og önnur menning. En yfir öllu gnæfir gamli bæjarhlutinn sem er á hæð og í hring (Citadel) og síðan 5000 f. Kr. Hugsið ykkur. Mér var boðið í drykk hjá hjúkkunum 2 sem vinna hér, maður getur gengið hér úti á kvöldin (útgöngubann kl. 8 fyrir okkur í Baghdad, 10 fyrir innfædda), ég hafði ekki séð kvöldhimininn í 2 vikur! Ég sat í húsinu sem ég bý í hér alein og hlustaði á kallið úr moskunum um 10 leytið í gærkvöldi og hugsaði til ykkar…

Ég þarf að skrifa rapport og gera áætlun um þrjú verkefni í viðbót við það sem þegar er í gangi í Baghdad. Þetta er nú ekki svo auðvelt, hér eru engin yfirvöld ennþá til að gera samning við, allt er að verða vitlaust að bíða eftir opinberu kerfi til að takast á við uppbyggingu etc. Fólk hefur ekki fengið kaup, andóf fer vaxandi í Írak og kanarnir vita ekki hvenær stríðinu lýkur þó þeir hafi hertekið landið…

Það er alveg makalaust að vera kona hér, manni er ekki heilsað, heldur bara kinkað kolli til manns. Aldrei horfa fast í augu karla og margt annað er manni mjög framandi.Annars var Írak nútímalegra en önnur ríki hér um slóðir. Shia múslímar eru að sækja í sig veðrið, skipa konum að skikkjuklæðast, drepa þá sem selja áfengi o.s.frv...“