Einar Ólafsson

Er munur á demókrötum og repúblikönum?

„Það er svo sem enginn munur á kúk og skít,“ er stundum sagt þegar rætt er um eitthvað tvennt sem lítill munur er á. Þetta er ekki beinlínis smekklegt orðalag en freistandi að grípa til þess þegar rætt er um demókrata og repúblikana í Bandaríkjunum, því að sjaldan á það betur við.

Þó er kannski ofmælt er að enginn munur sé á demókrötum og repúblikönum. Demókratar eru almennt heldur frjálslyndari og hafa meiri skilning á mannréttindum og velferðarmálum. Þeir eru til dæmis heldur frjálslyndri gagnvart samkynhneigðum og síður á móti fóstureyðingum en repúblikanar. Því verður að sjálfsögðu ekki neitað að þetta skiptir máli. En munurinn er samt ósköp takmarkaður og ristir grunnt.

Aðeins einn þingmaður greiddi atkvæði gegn því að veita Bush forseta umboð til stríðsreksturs í kjölfar hryðjuverkanna 11. september, Barbara Lee frá Kaliforníu. John Kerry gaf samþykki sitt við innrás í Írak, hann styður áframhaldandi hernám landsins og vill að 40 þúsund hermenn verði sendir þangað í viðbót. Hann tók undir fordæmingu Bush á heimkvaðningu spænska herliðsins eftir hryðjuverkið í Madrid.

Það var ríkisstjórn Clintons sem ákvað að kalla vopnaeftirlitsmennina heim í desember 1998 og hefja nær daglegar sprengjuárásir á Írak. Það var enginn munur á afstöðu demókrata og repúblikana til refsiaðgerðanna gagnvart Írak sem kostuðu eina og hálfa milljón mannslífa að mati Sameinuðu þjóðanna. Í rauninni er utanríkisstefna Bush ekki ný stefna nema í fáeinum yfirborðslegum atriðum. Núverandi utanríkisstefna Bandaríkjanna er í beinu framhaldi af þeirri utanríkisstefnu sem Clinton-stjórnin þróaði í framhaldi af stefnu Bush eldra.

Það er enginn munur á stefnu Kerry og Bush gagnvart Ísrael og Palestínu. „Málstaður Ísraels er málstaður Bandaríkjanna,“ hefur Kerry látið hafa eftir sér. Hann sér ekkert athugavert við að Bandaríkin styðji hernaðinn gegn Palestínumönnum með 15 milljón dölum á dag. Þegar stjórn Bush fór að þrengja að mannréttindum heima fyrir eftir 11. september fékk hún eindreginn stuðning Kerrys og flestra félaga hans í þingliði demókrata fyrir hinni mjög svo vafasömu „föðurlandslöggjöf“ (Patriotic Act).

Bæði Bush og Kerry koma úr röðum hinna auðugu. Kerry er auðugasti þingmaðurinn í öldungadeildinni, auður hans er metinn á 525 milljónir dala. Árið 1996 greiddi Kerry atkvæði með löggjöf um „umbætur“ í velferðarmálum sem svipti milljónir fátæklinga rétti til húsnæðis og matar. Skattalækkanir, sem Bush stjórnin hefur staðið fyrir með samþykki demókrata, munu færa hverjum milljónamæringi 181 þúsund dali á hverju ári. Kerry og Demókrataflokkurinn hafa stutt aukin útgjöld til stríðsreksturs meðan minna fé er varið til velferðarmála. Þrjár milljónir Bandaríkjamanna hafa misst vinnu sína vegna þess að fyrirtæki hafa flutt verksmiðjur til láglaunasvæða þar sem þau geta nýtt sér neyð fólks til að vinna fyrir lágmarkskaup við hörmulegar aðstæður. Þetta er einn fylgifiskur hnattvæðingar kapítalíska arðránskerfisins. Demókrataflokkurinn er verkfæri í þeirri þróun ekki síður en Repúblikanaflokkurinn.

Þegar á allt er litið bera báðir flokkarnir fyrst og fremst hag auðstéttarinnar fyrir brjósti. Í utanríkismálum miða þeir stefnu sína fyrst og fremst við heimsvaldastefnu bandarískrar auðstéttar. Munurinn felst fyrst og fremst í því að demókratar eru oft betur menntaðir og fágaðri, þeir kunna betur að að haga orðum sínum meðal ókunnugra, þeir mundu frekar nota orðið kúkur en skítur ef þeir töluðu íslensku.

Sjá einnig Samhengið milli Clinton og Bush