Einar Ólafsson

Við viljum öðruvísi veröld: 20 þúsund manns á þriðja Evrópska sósíalfórum í Lundúnum

Birtist á Morgunpósti VG 21. október 2004

Það voru ríflega 20 þúsund manns frá 65 löndum skráðir á Evrópskt sósíalfórum (ESF), Evrópumót alþýðusamtaka, í Lundúnum dagana 14. til 17. október. Nokkur hundruð samtök voru beinir aðilar eða stuðningsaðilar að ESF en meira en 2000 samtök komu að einhverju leyti að dagskránni. En auk þess voru sjálfstæðir atburðir eða „autonomous spaces“ sem ýmsir hópar, einkum anarkistískir, stóðu fyrir.

Hvaða samtök eru þetta? Þetta eru samtök frá fjölmörgum löndum Evrópu og einnig alþjóðleg samtök eins og Amnesty International og Alþjóðasamtök starfsmanna í almannaþjónustu, PSI. Þetta eru byltingarsamtök, verkalýðsfélög, friðarsamtök, kvenfrelsissamtök, trúarsamtök, umhverfis- og náttúruverndarsamtök, samtök eldri borgara, samtök til varnar velferðarkerfinu og opinberri þjónustu, samtök til stuðnings frelsis- og stéttabaráttu þriðja heimsins, samtök öryrkja, samtök gegn rasisma og svo framvegis.

Öll þessi samtök og fjöldi einstaklinga utan þeirra sameinuðust í þeirri meiningu að við eigum völ á öðruvísi Evrópu og betri veröld með því að berjast fyrir friði og réttlæti um allan heim, stöðva stríðsrekstur og leggja áherslu á opinbera þjónustu í stað einkagróða, stuðla að jafnrétti og fjölbreyttni og varkárni og virðingu gagnvart umhverfinu og náttúrunni, okkar sameiginlegu jörð.

Þetta hljómar ekki sem byltingarkröfur enda líta fæst þeirra samtaka, sem þarna komu saman, á sig sem byltingarsamtök. En miðað við þá stöðu sem nú er um alla Evrópu eru þetta umbyltingarkröfur: Í öllum löndum Evrópu er verið að einkavæða opinbera þjónustu og hugmyndafræðin um hámarksgróða, sem er stöðug ógnun við umhverfi okkar og velferð, er beinlínis innbyggð í Evrópusambandið og alþjóðlegar stofnanir eins og Alþjóðaviðskiptastofnunina, jafnrétti hefur átt í vök að verjast og bilið breikkað milli ríkra og fátækra. Allar ríkisstjórnir Evrópu aðhyllast efnahagslega nýfrjálshyggju í einhverjum mæli, hvort sem það eru hægri stjórnir Halldórs og Berlusconi eða kratastjórnir Blairs og Schröders. Sum af stærstu ríkjum Evrópu taka beinan þátt í hernaðinum í Írak og mörg önnur styðja hann, öll NATO-ríkin báru ábyrgð á loftárásunum á Júgóslavíu og á friðarfundunum voru áberandi áhyggjur af því að hinni nýju stjórnarskrá ESB mundi fylgja aukin hervæðing í Evrópu. Upp úr þessum veruleika eru þessi mót sprottin og það var þessi veruleiki og hvað er til ráða sem var til umræðu.

Á Evrópumótinu í Lundúnum voru haldnir 900 fundir og listrænar uppákomur. Þessar samkomur voru bæði stórar og smáar, bæði fundir og menningarlega uppákomur og ýmiskonar sýningar. Einnig höfðu um 190 samtök, stofnanir og róttæk bókaforlög kynningarbása og borð með ýmiskonar efni, blöð, bæklinga, bækur, áletraða boli, fána, merki og líka matvæli svo sem ólífuolíu frá Palestínu.

Hvernig er hægt að koma öllu þessu fyrir? Jú, meginhluti þessa vettvangs var í geysistórri ráðstefnu- og sýningarhöll, Alexandra Palace, norðanvert í Lundúnum, en einnig fóru margar samkomur fram í ýmiskonar húsnæði niðri í bæ, meðal annars á vegum verkalýðsfélaga, en verkalýðsfélög tóku miklu meiri þátt í þessu móti en hinum fyrri.

Auðvitað komst enginn yfir nema örlítið brot af öllu þessu. Við komum heim með eitthvað af punktum sem við nóteruðum í vasabækurnar okkar á þeim fundum sem við náðum að komast á, en bara það að vera staddur þar sem allt þetta er að gerast á einum vettvangi, þar sem allt þetta fólk er samankomið frá öllum þessum löndum og ólíkum samtökum í þeirri sameiginlegu vissu að við eigum völ á öðruvísi og betri veröld ef við gerum eitthvað í því, það er bæði lærdómsríkt og vekjandi. Sjálfur fékk ég styrk frá tveimur samtökum til fararinnar, Samtökum herstöðvaandstæðinga og Starfsmannafélagi Reykjavíkurborgar, og reyndi því að einbeita mér annarsvegar að friðar- og herstöðvamálum og hinsvegar að verkalýðsmálum, opinberri þjónustu og einkavæðingu. Einnig voru þarna fulltrúi frá BSRB og félagar úr MFÍK, félaginu Ísland-Palestína, Femínistafélaginu og Náttúruvaktinni, en fulltrúi hennar, Ólafur Páll Sigurðsson, kynnti baráttuna gegn virkjanaæðinu á Íslandi (sjá nánar www.natturuvaktin.com). Kannski voru fleiri, allavega hefðu fleiri átt erindi, til dæmis fleiri Vinstrigrænir.

Í lok mótsins fyrir hádegi á sunnudeginum var fundur alþýðuhreyfinga (Assembly of social movements) þar sem rædd var yfirlýsing mótsins og framtíðaráform, en yfirlýsinguna má finna neðst á vefsíðunni www.fse-esf.org. Meðal þess sem þar kemur fram er áætlun um aðgerðir um alla Evrópu 19. mars 2005 í tilefni af því að 20. mars verða tvö ár liðin frá því innrásin í Írak hófst, en þá eru líka áætlaðar aðgerðir í Bandaríkjunum og víðar. Jafnframt verður fundur Evrópuráðsins í Brussel dagana 22. og 23. mars og er gert ráð fyrir að lögð verði sérstök áhrersla á aðgerðir þar í borg gegn stríði, kynþáttahyggju, nýfrjálshyggju Evrópusambandsins, einkavæðingu, hinni svokölluði Bolkestein-áætlun og aðför að kjörum launafólks, svo sem lengingu vinnutímans. Þá er gert ráð fyrir að næsta Evrópska sósíalfórum verði í Aþenu í mars 2006 og væri nú ráð að fara að spara fyrir ferðinni þangað.

Og svo endaði þetta allt með mikllli mótmæla-, kröfu- og friðargöngu gegnum miðborg Lundúna og útifundi að henni lokinni. Ekki ber öllum saman um fjöldann í þessari göngu, en ég var aftarlega í göngunni og kom í áfangastað tveimur tímum á eftir þeim sem fremstir voru og missti af útifundinum. Líklegt má telja að um 75 þúsund manns hafi tekið þátt í göngunni. Þess má geta að um helgina voru líka útifundir og göngur gegn stríði og árásum á velferð, kjör og réttindi alþýðunnar í Washington og víðar.

Væntanlega verður sagt nánar frá ESF á fundi í Snarrót, Garðastræti 2, nk. þriðjudag (verður auglýst á www.fridur.is), sjá einnig nánar á http://notendur.centrum.is/~einarol.