|
Einar Ólafsson |
Veljum öðruvísi veröld |
Fjórflokkur eða stéttabarátta – um hvað snýst
málið?
|
|
|
eftir Einar Ólafsson |
|
|
|
Birtist í vefritinu Smugunni 26. maí 2010 (sjá athugasemdir þar) Í Morgunblaðinu 17. maí birtist grein eftir Margréti Tryggvadóttur þingmann Hreyfingarinnar
undir fyrirsögninni „Gefum nýju fólki tækifæri“ (sjá www.svipan.is/?p=7340). Þar segir meðal annars: „Sú ánægjulega þróun
hefur orðið að almennir borgarar hafa stigið fram og myndað nýja lista í
hinum ýmsu sveitarfélögum, lista sem ekki tengjast fjórflokknum svokallaða.“ Fyrir rúmum 11 árum tók ég þátt í að
stofna nýjan stjórnmálaflokk, Vinstrihreyfinguna – grænt framboð (VG). Á
vinstri væng stjórnmálanna hafði orðið allmikil gerjun og ýmsir, þar á meðal
ég, vildu byggja upp ný stjórnmálasamtök sem sameinuðu róttæka og
andheimsvaldasinnaða vinstristefnu, umhverfisstefnu og femínisma. Stofnendur VG í febrúar 1999 voru
meðal annarra fyrrverandi félagar í Alþýðubandalaginu, Kvennalistanum og
öðrum minni stjórnmálalasamtökum, en mikill hluti stofnfélaga var fólk sem
hafði lítið starfað í stjórnmálaflokkum. Þessi nýi flokkur byrjaði nánast með
tvær hendur tómar, víðast hvar hafði hann til dæmis engan aðgang að
flokksskrám þeirra flokka sem hurfu af sjónarsviðinu. Pólitísk reynsla var
mismikil, fáeinir félagar höfðu verið á þingi eða í sveitarstjórnum og margir
höfðu verið virkir í félagsmálum, svo sem umhverfismálum,
andheimsvaldasinnaðri baráttu og femínísku starfi. En fyrst og fremst voru þetta „almennir borgarar“. Þrem
mánuðum eftir stofnun flokksins voru alþingiskosningar. Þessi nýi flokkur
bauð fram í öllum kjördæmum og fékk 9,1% atkvæða. Flokkurinn átti þó talsvert erfitt
uppdráttar á sumum stöðum. Ég átti þátt í að stofna flokksfélag í mínu
sveitarfélagi, Kópavogi. Það var fámennur hópur „almennra
borgara“ í Kópavogi sem kom saman í nóvember 2000 til að stofna þetta
félag. Haustið eftir var ákveðið að taka þátt í bæjarstjórnarkosningum í
Kópavogi vorið 2002. Það var þó ekki fyrr en í kosningunum þar á eftir, vorið
2006, sem flokkurinn fékk bæjarfulltrúa. Allt frá stofnun gagnrýndi VG þá
stefnu sem þá var orðin ríkjandi á Íslandi og víða um heim, nýfrjálshyggjuna.
Flokkurinn gagnrýndi stóriðjustefnu og hömlulausa virkjanastefnu, hann
barðist fyrir kvenfrelsi, hann gagnrýndi aðild Íslands að NATO og
hernaðarsamstarf við Bandaríkin. Í Kópavogi og fleiri sveitarfélögum
gagnrýndi hann það sem stundum hefur verið kallað
„steinsteypustefnan“ og hann barðist fyrir að meira fé yrði lagt
til velferðarmála. Fram eftir fyrsta áratugi þessarar
aldar, allt fram í október 2008, var þessum flokki og félögum hans brigslað
um afturhaldstefnu, þröngsýna þjóðernisstefnu og gamaldags hugsunarhátt. Það
var litið á hann eins og hallærislegan hestvagn á þeirri hraðbraut nútímans
sem aðrir flokkar brunuðu eftir á glæsivögnum. Í þriðja sinn erum við nú að bjóða
fram í bæjarstjórnarkosningum í Kópavogi. Við höfum heldur meiri fjárráð en
fyrir átta árum, fjárhagur flokksins hefur heldur batnað með stærri
þingflokki og fleiri sveitarstjórnamönnum, en fjárhagsáætlunin fyrir
kosningarnar hér í Kópavogi er eitthvert brot af því sem einstaklingar úr
öðrum flokkum hafa verið að nota í prófkjörsbaráttu fyrir undanfarnar
kosningar. Kosningabaráttan er rekin af hópi duglegra og áhugasamra
„almennra borgara“ í Kópavogi. „Fólkið frá nýju framboðunum
er eins og þú. Það hefur ekki fengið sérstaka ráðgjöf um útlit og framkomu,
það er ekki þjálfað í ræðumennsku og að öllum líkindum er ekkert almannatengslafyrirtæki
að gefa því góð ráð,“ segir Margrét í grein sinni. Vissulega hefur VG
fengið aðstoð almannatengslafyrirtækis við að útbúa kosningabæklinga fyrir
öll framboð flokksins í þessum sveitarstjórnakosningum. Og vissulega hefur
einn í okkar hópi í Kópavogi verið bæjarfulltrúi í fjögur ár og auk þess
varaþingmaður. En annars er þetta fólk sem hefur ekki fengið neina sérstaka
ráðgjöf um útlit og framkomu, né heldur er það þjálfað í ræðumennsku. Þetta
eru bara „almennir borgarar“ sem vilja öðruvísi stefnu og
stjórnun en verið hefur ríkjandi í bæjarfélaginu og í landsmálunum almennt. Flokkurinn er kominn í ríkisstjórn
sem hefur það verkefni að koma samfélaginu upp úr því foraði sem stefna
undanfarinna ríkisstjórna hefur komið því í. Í því starfi þarf ríkisstjórnin
að kljást við þá auðvaldsstétt og flokka hennar, Sjálfstæðisflokkinn og
Framsóknarflokkinn, sem stóð að þeirri stefnu sem leiddi til hrunsins og vill
í raun halda henni áfram í meginatriðum. Og annar ríkisstjórnarflokkurinn,
Samfylkingin, var líka meira og minna höll undir þá stefnu og er það að
einhverju leyti enn. Vinstrihreyfingin – grænt framboð stendur í raun í
hatrammri stéttabaráttu í starfi sínu í ríkisstjórn. Nú er þessi flokkur, ríflega 11 ára
gamall, kallaður einn af „gömlu flokkunum“. Og ekki nóg með það,
hann er sagður hluti af „fjórflokknum“. Það er vissulega
sérkennilegt fyrir okkur, sem höfum staðið undir háðsglósum í baráttu gegn
nýfrjálshyggjunni, einkavæðingunni og gróðahyggjunni undanfarinn áratug, að vera
nú spyrt saman við þá sem við börðumst gegn – og berjumst enn gegn. Það er ekkert að því að fólk sem ekki
finnur sig í neinum flokki, ekki einu sinni í þessum
„fjallagrasaflokki“, standi að framboðum utan núverandi flokka og
sannarlega mætti gera nýjum framboðum auðveldara að koma sér á framfæri. En
við skulum athuga það að mótsagnirnar í samfélaginu eru ekki fyrst og fremst
milli „almennra borgara“ og stjórnmálamanna „gömlu
flokkanna“ eða einhvers „fjórflokks“, þótt á vettvangi
stjórnmálanna sé kannski tilhneiging til allskyns sameiginlegra ósiða sem
nauðsynlegt er að gagnrýna. En látum það ekki blinda okkur fyrir
meginmótsögninni sem er milli alþýðufólks annars vegar og hins vegar
auðstéttar sem vill, með aðstoð sinna stjórnmálaflokka, endurreisa það
samfélag gróðahyggju sem Vinstrihreyfingin – grænt framboð hefur barist
gegn frá stofnun flokksins. Það má vera að VG hafi verið mislagðar hendur í
ríkisstjórn og sjálfsagt að gagnrýna flokkinn, ráðherra hans og þingmenn ef
því er að skipta. Gagnrýni er nauðsynleg. En samstaðan er líka nauðsynleg og
möguleg þótt ekki séu allir í sama flokki. Ég held reyndar að þingmenn
Hreyfingarinnar átti sig bærilega á því. En ef við áttum okkur ekki á um hvað
baráttan snýst, þá er hún töpuð. |
|
|