8. okt. 2002
Einar Ólafsson
Andófshreyfing gegn hnattvæðingu
(Anti-Globalisation
Movement)?
Eða:
• 'Civil Society Movement',
• 'Global Justice Movement',
• 'Anti-Capitalist Movement',
• 'Citizens Movement for World
Democracy'
• 'Alternative Movement'
_____________________________
Elstu hlutar andófshreyfingarinnar:
·
umhverfisverndarsamtök
·
friðarsamtök
·
samtök til stuðnings “þriðja heiminum”
·
alþýðusamtök í “þriðja heiminum”
·
eða frá stuðningi við “þriðja heiminn” yfir í
sameiginlega baráttu
_____________________________
Andófshreyfingin á vesturlöndum og í „þriðja heiminum“:
Í “þriðja heiminum”:
·
Skuldir þróunarríkjanna
·
Structural Adjustment Programs
·
Alþýðan flosnar upp o.s.frv.
síðar (á 9. áratugnum) -
þróuðu löndin:
einkavæðing, niðurskurður
velferðarkerfis,
brask, óöryggi á vinnumarkaði,
genabreytt matvæli, ofurvald stórfyrirtækjanna o.s.frv.
Corporate Culture........
> Samstaða um allan heim – hnattræn hreyfing:
þriðji heimurinn, almenningur á vesturlöndum,
verkalýðshreyfingin, æskufólk,
umhverfisverndarsinnar og loks friðarsinnar:
sami óvinur, sömu (kapítalísku) lögmálin við að glíma:
·
sweatshops – stórmarkaðir, merkjavörurnar
·
genabreytt matvæli: indverskir smábændur –
vestrænir neytendur
·
stríð – vopnaframleiðsla
·
vatnssala í Bólivíu – einkarekin barnaheimili í Danmörku
o.s.frv.
_____________________________
Ekki bara nafnlausir
einstaklingar og “utankerfissamtök”
(andófshópar ungs fólks,
anarkistar, byltingarsinnaðir hópar o.s.frv.)
Líka “viðurkennd samtök”
svo sem:
Christian Aid
verkalýðsfélög o.s.frv.
Margir innan kerfisins taka undir ýmsar kröfur og
gagnrýni hreyfingarinnar:
As one
Bank official puts it: "There is a feeling that the shouts on the streets
are echoed by murmurs inside the institutions."
James Harding, Financial
Times
http://specials.ft.com/countercap/FT33EJSLGRC.html
_____________________________
Hreyfingin er ekki
byltingarhreyfing.
Samfylking gegn nýfrjálshyggju
o.fl. – innan hennar eru allt frá byltingarsinnuðum komúnistum og anarkistum
til fólks sem er einfaldlega á móti arðráni, kúgun og oflbeldi.
_____________________________
John Cavanagh - Institute for Policy Studies
http://www.fpif.org/discussion/0201globalization/messages/4.html
Fjögur tímabil:
·
1960-1980: tímabil umræðna og tilrauna og
einstakra báttumála (Nestlé-barnamatur, þáttur IT&T í valdaráninu í Chile,
Coca-Cola í Guatemala)
·
1980-1997: Hinn myrki tími – nýfrjálshyggja nær
fótfestu
·
1997-11.sept. 2001: Gullöldin!
·
eftir 11. sept. 2001 ?
Styrkur hreyfingarinnar:
1. Hún hefur haft
áhrif: 1998 MAI, 1999 Seattle.
2. Hæfni hennar að vera sýnileg.
3. Bandalag margra
afla.
4. Almenningur að
mörgu leyti samstíga hreyfingunni.
5. Siðferðilegur
styrkur.
6. Vitsmunalegur
styrkur.
7. Hreyfingin
samanstendur m.a. af einingum og samtökum sem eru
daglega að heyja sína baráttu heima fyrir.
_____________________________
Breyttist eitthvað eftir 11. sept. 2001?
Sumir vildu meina að dregið hefði úr kraftinum.
Umræður á vegum FOREIGN
POLICY IN FOCUS 25. jan. 2002 og í OBSERVER í júlí 2002.
Reynt að nýta áhrif af 9/11 til að draga máttinn úr
andófshreyfingunni.
Í raun urðu stríðsæsingar USA til að ýta undir
friðarhreyfingar og tengja þær við almennu andófshreyfinguna og öfugt.
Sumir hafa sagt að tími fjöldaaðgerðanna sé liðinn.
Eftirfarandi dæmi um mótmælaaðgerðir eftir 11. sept. 2001 segja annað:
2001
9.-12.
nóvember:
Ráðherrafundur WTO í Doha í Qatar. 50.000 manna mótmælaganga í Nýju Dehli gegn
WTO.
2002
Janúar: World Social Forum haldið í
annað sinn.
Febrúar: Mótmælaaðgerðir vegna
NATO-fundar í München.
10. mars:
250.000 manns mótmæla vegna leiðtogafundar ESB í
23. mars:
2 milljónir taka þátt í mótmælaaðgerðum í Róm gegn breytingum á
vinnulöggjöfinni.
Maí: Mótmælaaðgerðir í Reykjavík vegna
ráðherrafundar NATO
Apríl: Uppreisn í Venesúela.
20.
apríl:
75-100.000 manns mótmæla í Washington stríðinu gegn Palestínumönnum. Fjölmennar
aðgerðir víða í Bandaríkjunum og annars staðar í heiminum.
Júní: mótmælaaðgerðir í Pérú gegn
einkavæðingu vatnsveitna. Mótmælaaðgerðir algengar víða um Suður-Ameríku gegn
einkavæðingu og þ.h.
22.
júní:
Mótmælaaðgerðir í Sevilla vegna leiðtogafundar ESB.
24.
júní:
Mótmælaaðgerðir í Oslo vegna fundar Alþjóðbankans.
26.
ágúst – 4. sept. Ráðstefna SÞ um sjálfbæra þróun í Jóhannesarborg. Mótmælaaðgerðir flesta
daga.
Nýjustu
fréttir haustið 2002:
28.
september:
400.000 manns mótmæla stríðsundirbúningi í London. Fjölmennar aðgerðir einnig í
Róm og Egyptalandi. Smærri aðgerðir víða annarsstaðar.
28.
september:
Mótmælaaðgerðir í Washington vegna fundar Alþjóðabankans og IMF þar. Um 600
manns handteknir.
1.-2.
október:
Suður-afríska verkalýðssambandið COSATU skipuleggur allsherjarverkfall með
þátttöku meira en tveggja milljóna manna til að mótmæla atvinnuleysi og
einkavæðingu.
3.
október: 60.000
manna mótmælafundur í París gegn fyrirhugaðri einkavæðingu raforkufyrirtækjanna
EDF and GDF.
5.-6.
október: Miklar
mótmælaaðgerðir víða um heim gegn stríðsundirbúningi. Víða mótmælaaðgerðir
áfram 7. október.
Cavanagh telur að sigur
hefði unnist í tveimur helstu orrustunum eftir 11. sept ekki hefði 11. sept
ekki orðið það sem hann varð. Þetta voru WTO í
"Fast
Track" is a procedure through which Congress gives the president authority
to negotiate trade agreements and provides special rules for considering those
agreements. Fast Track transfers constitutionally-mandated powers of
Congress to the Executive Branch.
Cavanagh taldi að erfiðara væri að
skipuleggja fjöldaaðgerðir eftir 11. sept., en
það ætti fyrst og fremst við um Bandaríkin, ekki aðra
heimshluta. Þó taldi hann þessa erfiðleika orðum aukna og
þá mætti ekki aðeins rekja til 11. sept heldur líka
til samdráttar og atvinnuleysis sem hefði dregið mátt út verkalýðshreyfingunni.
Einn helst styrkur hreyfingarinnar væri samfylkingin (coalition) sem hefði orðið sýnileg eftir
Skoðanakannanir í Bandaríkjunum eftir 11. sept. sýndu að afstaða almennings gagnvart sórfyrirtækjunum var enn jafn gagnrýnin.
_____________________________
Munurinn á andófhreyfingunni nú og
68-hreyfingunni:
aðallega tvenns konar:
1. nú er hún algerleg
hnattræn, ekki síður í suðri en norðri. Rennur saman úr
ýmsum áttum í eina marglita hreyfingu
2. 68-hreyfingin
byrjaði sem stúdenta / hippahreyfing (öðru vísi
lífsstíll, gegn Víetnamstríðnu o.s.frv. og greindist síðan í ýmsar hreyfingar
(kvennahreyfingu, hreyfingu samkynhneigðra, friðarhreyfingu, pólitíska
smáhópa).
_____________________________
fyrst í janúar 2001
Svæðisbundin social forum:
·
Arab Forum for Resisting Globalisation – 8.-14.
nóvember 2001
· Asian Social Forum – fyrsti fundur 10.-12. ágúst 2002. Yfir 100 samtök (organisations and networks) í Asíu, í meira en 20 löndum. Stefnt að Asian Social Forum í Hyberabad á Indlandi í Janúar 2003.
·
European Social Forum – 6. til 10. nóvember 2002 í Flórens á Ítalíu
·
African Social Forum
_____________________________
Lýsing James Harding blaðamanns við
Finacial Times á andófshreyfingunni í inngangi að greinaflokki snemma í
september 2002.:
http://specials.ft.com/countercap/
It is, however, well co-ordinated. It is well-informed. It
is increasingly well-funded. And, perhaps most alarming for elected politicians
and corporate leaders, a growing number of people think it has mainstream
values and a mass appeal.
It is not, as Mr Blair has described the protesters, a
"travelling circus of anarchists", although, to be sure, there are
clowns, arsonists and Molotov-cocktail throwing thugs within the movement. Nor
is it just society's green fringe of unwashed hippies and Luddite
reactionaries, although there are plenty of vegan spiritualists,
unreconstructed communists, regressive utopians and smoked-out dreamers. And,
while there is plenty of fuzzy thinking and fast-and-loose abuse of economic
statistics, there is also a critique backed by respected economists,
businesspeople and politicians.
Nor is it strictly speaking "anti-globalisation".
The vast majority of activists are pro-globalisation, indeed products of it.
The movement was welded together by the internet. Mass mobilisations, in
Instead, this is counter-capitalism. The new wave of
political activism has coalesced around the simple idea that capitalism has
gone too far. It is as much a mood as a movement, something counter-cultural.
It is driven by the suspicion that companies, forced by the stock markets to strive for ever greater profits, are pillaging the
environment, destroying lives and failing to enrich the poor as they promised.
And it is fuelled by the fear that democracy has become powerless to stop them,
as politicians are thought to be in the pockets of companies and international
political institutions are slaves to a corporate agenda.
_____________________________
Slagorð:
Ya basta!
Another World is Possible
Towards a Different Europe!
Reclaim Europe
For Another Europe
The World Is Not For
_____________________________
Public opinion polls in the
(John Cavanagh,
Einar Ólafsson Forsíða - Greinar
A survey this summer in Le Monde, the French newspaper,
showed 56 per cent of people in
_____________________________
Mótsögnin:
öflug, víðtæk og virk andófshreyfing, en pólitíska
landslagið lítt breytt, hefðbundnir hægri flokkar og sósíaldemókrataflokkar, frekar
litlir vinstri og/eða grænir flokkar og heldur vaxandi últra-hægri flokkar
(nýjasta dæmið: Framfaraflokkurinn í Noregi með um 30% í skoðanakönnunum í
fyrstu viku október 2002*).
Skil milli andófsins og þingræðissviðsins.
* Ath. útlra-hægriflokkarnir gjarna móti innflytjendum.
Víða starfandi antifasistísk samtök (sjá http://www.motkraft.net)
sem gera sig gildandi í andófhreyfingunni, en stundum mjög öfgakennd. Þessi
samtök hafa verið starfandi alllengi, t.d. í Sviþjóð frá því um eða fyrir 1990,
en almenn anti-rasistísk hreyfing virðist ekki öflug.