|
Einar Ólafsson |
Veljum öðruvísi veröld |
Herlaust Ísland til forystu í
friðarmálum
|
|
|
eftir Einar Ólafsson |
|
|
Birtist í Morgunblaðinu 22. nóv. 2004. Íslenska ríkisstjórnin lætur eins
og Bandaríkjastjórn sé með fyrirætlunum sínum um samdrátt í herstöðinni að
rjúfa samstarf sem Íslendingar hafi óskað eftir. Hið rétta er að Bandaríkjamenn fengu aðstöðu á
Keflavíkurflugvelli gegn vilja meirihluta íslensku þjóðarinnar og íslensk
stjórnvöld voru meira að segja treg til í byrjun. Þegar þau létu til leiðast
notuðu þau kalda stríðið sem röksemd. Nú væri því eðlilegast að segja bara:
Gott og vel, stígum skrefið þá til fulls og leggjum herstöðina endanlega niður.
Og næsta skref væri svo að segja skilið við NATO. Þegar ég ætla að rökstyðja þetta
nánar verður mér eiginlega orða vant, af því að þetta er svo augljóst. Þetta
er svona afþvíbara-dæmi, svona eins og að fara að svara því af hverju maður
leggur frá sér hnífinn þegar maður er búinn að skera brauðið. Nema í þessu
tilviki þurfti maður aldrei á hnífnum að halda. Við þurftum aldrei á þessum
her að halda og hann var hér aldrei okkar vegna. Það fylgdu honum bara
björgunarþyrlur og vinna. Um þetta var auðvitað alltaf rifist, en það þarf
ekki að rífast um það meira. Auk þess bentu
herstöðvaandstæðingar oft á að við værum ekki í sérlega góðum félagsskap, að
þessi her væri dálítið vafasamur. Mörgum þótti það augljóst á dögum
Víetnamstríðsins og síðan tók við ýmislegt vafasamt í Mið-Ameríku og víðar. Við ættum að vera því fegin að
þurfa ekki lengur að deila um hvort við þurfum á einhverju
„varnarliði“ að halda. Þessar þrætur frá dögum kalda stríðsins
ættu að heyra sögunni til. Við getum haft það að samkvæmisleik hvor hafi haft
rétt fyrir sér þá. Ef við horfum til dagsins í dag sjáum við að það stórveldi
sem rekur þessa herstöð og vill nú draga úr starfsemi hennar hefur tekið þann
kost að hundsa alþjóðalög og samninga. Og er þessa dagana blóðugt upp fyrir
axlir eftir herförina til Fallúdja. Ef við þyrftum á vernd að halda væri
geðfelldara að leita eitthvert annað, –
hvert veit ég svo sem ekki. Það er eins hægt að biðja handrukkara um
vernd eins og Bandaríkjastjórn. Verum fegin að þurfa ekki á þessum handrukkara
að halda. Viðræður íslenskra ráðherra við
bandaríska kollega ættu að snúast um hvernig staðið verði að því að leggja
niður herstöðina og hvernig Bandaríkjamenn muni síðan hreinsa eftir sig, því
að reynslan sýnir að svona herstöð fylgir mikið drasl og mengun. Innanlands
þarf hins vegar að gera áætlanir um hvernig við tökum við flugvellinum, komum
okkur upp almennilegum björgunarþyrlum og auðvitað að leysa atvinnumálin á
svæðinu. Tímabundin atvinna mun reyndar koma af sjálfu sér fyrir einhverja,
sem sagt að hreinsa til. Síðan, og kannski jafnhliða, þyrfti
að vinna að úrsögn Íslands úr NATO. Hvað sem um NATO mátti segja hér í eina
tíð, þá er hlutverk þess nú orðið annað, það er látið standa í hernaði utan
NATO-svæðisins þvert á upphaflega sáttmála og sjá jafnframt um friðargæslu
sem er tómt plat þegar annar stríðsaðilinn á aðild að þessu bandalagi. Án hers, án annarra vopna en
lágmarks löggæsluvopna og án aðildar að hernaðarbandalagi getur Ísland skapað
sér stöðu sem forystuafl í baráttu fyrir heimsfriði. Nú er lag. |
|
|