Miyazaki, Japan, 9. desember 2003
Á þriðja og fjórða degi heimsþings Alþjóðasambands frjálsra verkalýðsfélaga (ICFTU) 7. og 8. des. snerist umræðan einkum um innra starf og skipulag Alþjóðasambandsins og samstarf þess við önnur alþjóðasambönd verkalýðsins.
Í öðrum hluta skýrslu aðalritarans, sem var lögð fyrir þingið, eru dregnir fram ýmsir veikleikar sambandsins. Þar er m.a. til að taka að Alþjóðasambandið er lítt þekkt meðal mikils hluta almennra félaga þess. Rétt er að hafa í huga að t.d. eru allir félagar BSRB og ASÍ félagar í Alþjóðasambandinu rétt eins og allir félagar einstakra stéttarfélaga sem eiga aðild að BSRB og ASÍ eru jafnframt félagar í heildarsamtökunum. En það er óneitanlega ansi langur vegur frá vinnustaðnum og stéttarfélaginu til Alþjóðasambandsins. Í framhaldi af umræðunni um nauðsyn þess að tengja starf hvers stéttarfélags heima fyrir við hið alþjóðalega umhverfi og efla alþjóðahyggju verkalýðsfélaganna í sífellt samtvinnaðra efnahagskerfi á tímum hnattvæðingarinnar er mikilvægt að huga að því hvernig hægt er að efla þekkingu og vitund almennra félaga verkalýðsfélaganna um Alþjóðasambandið. Þessi fjarlægð Alþjóðasambandsins frá hinum almenna félaga felur í sér hættu á það verði skrifræðislegt og lýðræðið innan þess verði ekki nógu virkt. Þetta er vandi sem mikilvægt er að þingið takist á við.
Til hliðar við ICFTU eru starfandi fagleg alþjóðasambönd (svokölluð Global Union Federations – GUFs), svo sem Alþjóðasamband starfsfólks í almannaþjónustu (PSI), sem BSRB á aðild að, Alþjóðasamband flutningaverkamanna (ITF), Alþjóðasamband járniðnaðarmanna (IMF) og fleiri. Þessi sambönd gegna mjög mikilvægu hlutverki sem Alþjóðasamband frjálsra verkalýðsfélaga getur ekki sinnt jafnvel. Það á ekki síst við nú á síðustu og verstu tímum hnattvæðingarinnar þegar starfsemi fjölþjóðlegra fyrirtækja fer vaxandi og mikilvægt er að ná einhverskonar alþjóðlegum samningum við þessi fyrirtæki. Þannig höfum við íslensku fulltrúarnir t.d. hitt áheyrnarfulltrúa frá Alþjóðasambandi byggingarverkamanna sem hefur verið í viðræðum við Impregilo og verið í sambandi við íslensk verkalýðsfélög vegna starfsemi Impreglio á Íslandi.
Á 17. þingi Alþjóðasambandsins árið 2000 var ákveðið að efla samstarf þess og faglegu alþjóðasambandanna sem og TUAC, sem er ráðgjafarnefnd verkalýðsfélaganna gagnvart OECD. Í framhaldi af því var komið á samstarfsvettvangi þessara aðila undir nafninu „Global Unions“ og sett upp sameiginleg vefsíða, www.global-unions.org. Þetta samstarf hefur að mestu leyti gengið vel og má m.a. nefna samstarf sem Alþjóðavinnumálastofnunin hefur einnig tekið þátt í gagnvart Alþjóðabankanum, Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og Alþjóðaviðskiptastofnuninni, samstarf um herferð gegn alnæmisvánni og stuðning við verkalýðshreyfinguna í Mið-Austurlöndum og Mið-og Austur-Evrópu.
Lögð er áhersla á að styrkja þetta samstarf enn frekar. Í því sambandi er lagt til að komið verði á sérstökum samráðsvettvangi þessara aðila, t.d. undir nafninu „Global Unions Council“.
Auk Alþjóðasambands frjálsra verkalýðsfélaga er til Alþjóðasamband verkalýðsins (World Confederation of Labour - WCL) sem var stofnað árið 1968 upp úr Alþjóðasambandi kristilegra verkalýðsfélaga. WCL er talsvert fámennara, félagar þess eru um 30 milljónir móti 148 milljón félögum ICFTU. Aðildarfélög þess eru 144 í 116 löndum móti 234 aðildafélögum ICFTU í 152 löndum.
Það hefur lengi verið rætt um möguleika á að sameina þessi alþjóðasambönd og einkum hefur verið áhugi á því innan ICFTU. Í ávarpi sínu á 17. heimsþingi ICFTU árið 2000 lýsti forseti WCL, Willy Thys, þeirri skoðun sinni að nánara samstarf sambandanna væri nauðsynlegt. Árið eftir ákvað miðnefnd ICFTU að taka upp viðræður við WCL um sameiningu og var ákveðið að bera það undir þingið nú hvort það samþykkti sameiningu. Ef það verður niðurstaða þingsins verður það einnig borið undir þing WCL í október 2005 og hljóti tillagan einnig samþykki þar er stefnt að því að nýtt alþjóðasamband verði til árið 2006.
Ef af þessu verður vaknar spurning um framtíð Evrópusambands verkalýðsfélaga, ETUC. Innan ICFTU eru starfandi þrjú svæðissambönd fyrir Afríku, Asíu og Ameríku, en ETUC er hins vegar sjálfstætt og aðild að því eiga bæði verkalýðssambönd sem eru í ICFTU og WCL. Umræðan um framtíð ETUC verður hins vegar ekki tekin á þessu þingi.
Einar Ólafsson