Birtist á Friður.is
17. nóvember 2003
Þann 11. nóvember
kynntu samtökin Medact nýja skýrslu um eyðileggingu og mannskaða vegna
innrásarinnar í Írak.
Samkvæmt
skýrslunni létust milli 21.700 og 55.000 manns beinlínis af völdum
innrásarinnar á tímabilinu 20. mars til 20. október. Afleiðinga stríðsins á
heilsu og umhverfi mun gæta í mörg ár. Á þessu tímabili fórust milli 7.800 og
9.600 óbreyttir borgarar í Írak, þar af rúmlega 2 þúsund eftir 1. maí þegar
Bush lýsti stríðinu formlega lokið, og fallnir íraskir hermenn eru á bilinu
13.500 til 45.000. Á þessu tímabili fórust 394 hermenn innrásaríkjanna (sú tala
hefur hækkað talsvert síðan). Auk þess er talið að minnst 20 þúsund óbreyttir
borgarar hafi orðið fyrir líkamstjóni vegna stríðins. Samkvæmt opinberum tölum
særðust 1.927 bandarískir hermenn á þessu tímabili en talið er að sú tala sé þó
hærri og jafnvel meira en 6 þúsund hermenn hafi verið fluttir heim vegna
líkamlegs eða andlegs skaða. Engar upplýsingar eru til um fjölda særðra íraskra
hermanna en telja má að sú tala sé þrisvar sinnum hærri en tala fallinna, þ.e.
á bilinu 40.500 til 135.000.
Hér hafa aðeins
verið taldir þeir sem fórust eða særðust við stríðátökin sjálf en afleiðingar
stríðins eru í raun miklu meiri. Heildartala þeirra sem hafa látist eða beðið
tjón á líkama og sál vegna stríðins verður þó alltaf mjög óviss vegna skorts á
upplýsingum.
Sprengjur féllu á
íbúðarhús og opinberar byggingar. Innrásarliðið notaði flísaprengjur sem eru
sérstaklega gerðar til að valda sem mestu líkamstjóni. Þá voru notaðar
sprengjur með skertu úrani sem veldur geislavirku ryki með tilheyrandi
heilsufarslegum afleiðingum. Þessi vopn eru ekki beinlínis bönnuð samkvæmt
Genfarsáttmálanum en færð eru rök að því að eðli síns vegna sé notkun þeirra í
raun brot á sáttmálanum. Þá notaði íraski herinn jarðsprengjur sem eiga efir að
valda dauða og örkumlum um langan tíma.
Í skýrslunni er
fjallað um ýmislegt sem hefur áhrif á heilsufar, svo sem takmarkaðan aðgang að
hreinu vatni, fátækt og matarskort, umhverfisskaða og óskilvirkni
almannaþjónustu, þar á meðal heilbrigðisþjónustu. Almennt séð er heilsufar
írösku þjóðarinnar verra nú en fyrir stríðið og var það þó ekki burðugt þá eins
og skýrsla Medact frá nóvember 2002 sýnir. Þá er í skýrslunni lýst áhyggjum af
andlegu heilsufari. Það segir sig sjálft að stríðsógnir og átök hafa mikil
áhrif á andlegt heilsufar og þá eru það ekki síst börnin sem verða fyrir skaða.
Mikill skortur er á geðlæknum og öðrum starfsfólki á því sviði.
Í skýrslunni er
líka fjallað um umhverfispjöll. Þar má nefna mikla mengun á landi, sjó, ám og andrúmslofti sem
hugsanlega hefur breiðst út til nágrannalandanna. Olíueldar hafa valdið
olíumengun og hættulegri loftmengun. Hersveitir fóru yfir viðkvæm
eyðimerkursvæði og ollu miklum skaða á vistkerfinu þar. Jarðsprengjur hafa
drepið bæði fólk og dýr. Sprengjur ollu skaða á gróðurlendi og akurlendi auk
bygginga, járnbrauta, orkuvera, skólpveitna og fjarskiptabúnaðs. Að minnsa
kosti þrjú sjúkrahús urðu fyrir sprengjuárásum, um það bil 7% sjúkrahúsa urðu
fyrir skemmdum og 12% sköðuðust vegna
rána og gripdeilda, þar á meðal Al Rashad geðsjúkrahúsið í Bagdad sem er
langstærsta og mikilvægasta geðsjúkrahús í Írak.
Medact eru samtök
lækna, hjúkrunarfræðinga og annars heilbrigðisstarfsfólks með aðsetur í
Bretlandi. Samtökin hafa náið samstarf við Alþjóðasamtök lækna gegn kjanorkuvá
og láta sig varða ýmsar ógnanir sem steðja að heilsufari almennings, svo sem vegna
stríðsátaka, fátæktar og umhverfisskaða.
Skýrslan, Continuing Collateral Damage:
The health and environmental costs of war on Iraq 2003, er
aðgengileg á vefslóðinni http://www.medact.org/tbx/pages/sub.cfm?id=775
ásamt útdrætti úr skýrslunni og fleiri gögnum.
Sjá einnig
skýrslu Medact frá nóvember 2002: Collateral Damage: The Health and
Environmental Costs of War on Iraq á vefslóðinni http://www.ippnw.org/CollateralDamage.html
© Einar Ólafsson