Einar Ólafsson

Írak: Nokkar staðreyndir og upplýsingar

Friður.is 29. janúar 2003

Vopnaeftirlitsmenn Sameinuðu þjóðanna stunduðu njósnir í Írak

Ríkisstjórn Íraks sakaði á sínum tíma vopnaeftirlitsmenn Sameinuðu þjóðanna um njósnir. Tveir fyrrverandi yfirmenn úr vopnaeftirlitssveitunum hafa staðfest að þessari ásakanir hafi verið réttmætar.

Svíinn Rolf Ekeus, sem var yfirmaður sveitanna 1991-1997, sagði frá því í viðtali við Svenska Dagbladet að hann hafi uppgötvað eftir að hann lét af störfum að Bandaríkjastjórn hafi komið tveimur leyniþjónustumönnum í vopnaeftirlitssveitirnar og í viðtali við sænska útvarpið sagði hann frá því að Bandaríkjastjórn hafi þrýst á vopnaeftirlitsmennina að fara út fyrir verksvið sitt. Hann hafi reynt að standa gegn því en þessi þrýstingur hafi aukist eftir að hann lét af störfum. Þá sagði hann að Bandaríkjastjórn og önnur ríki í öryggisráðinu hafi þrýst á vopnaeftirlitsmennina að kanna viðkvæm svæði svo sem varnarmálaráðuneyti Íraks þegar það hentaði pólitískst að skapa spennu sem mundi þröngva Íraksstjórn til viðbragða sem gæti réttlætt beinar hernaðaraðgerðir. (Sjá Financial Times 29. júlí 2002).

Scott Ritter, sem var yfirmaður einnar af vopnaeftirlitssveitunum 1991-1998 hafði sömu sögu að segja í ávarpi til íraska þingsins 8. september 2002. Hann fullyrti að Bretar og Bandaríkjamenn hefðu notfært sér upplýsingar frá njósnurum í hópi vopnaeftirlitsmanna þegar þeir hófu loftárásir á Írak í desember 1998.

Þetta eru raunar alls ekki nýjar upplýsingar. Þær komu fram í dagblöðum í Bandaríkjunum þegar snemma árs 1999 (New York Times 7.1.99, Washington Post 2.3.99 og Boston Globe 6.1.99 – sjá FAIR ). Bandarísk yfirvöld neituðu þessu í fyrstu en síðan var farið að viðurkenna þetta eins og það væri sjálfsagður hlutur, – að láta slíkt tækifæri ónotað væri fávíslegt eins og komist var að orði í USA Today 3.3.99. Nú er aftur farið að rifja þetta upp, meira að segja í sömu blöðum og greindu frá þessu á sínum tíma sem órökstuddum ásaköunum Saddams Husseins.

Það er rangt að írösk stjórnvöld hafi vísað vopnaeftirlitssveitunum úr landi í desember 1998

Því er oft haldið fram að Írakar hafi vísað vopnaeftirlitsveitunum úr landi í desember 1998. Hið rétta er að yfirmaður þeirra, Richard Butler, sendi þá heim að kröfu Bandaríkjastjórnar þvert á vilja öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna áður en loftárásirnar sem kallaðar voru „Operation Desert Fox“ hófust. Þetta kemur m.a. fram í viðtali við Scott Ritter í viðtali við CNN 17. júlí 2002.

Aðeins vantaði herslumuninn á að vopnaeftirlitsmennirnir hefðu lokið verkefni sínu þegar þeir voru kallaði heim í desember 1998

Í viðtalinu við CNN 17. júlí 2002 sagði Scott Ritter að 90-95% af verkefnum vopnaeftirlitssveitanna hafi verið lokið þegar þær voru kallaðar heim í desember 1998 og öllum vopnum og verksmiðjum sem þá hefðu fundist hefði verið eytt. Rolf Ekeus tók í sama streng án þess þó að nefna neinar tölur í fyrirlestri sem hann í Washington Institute for Near East Policy 12. nóvember 2002. Hann taldi líka að hinar nýju vopnaeftirlitssveitir, sem tóku til starfa í nóvember 2002, mundu finna öll þau vppn sem til væri í Írak.

Engin vopn eða vopnaverksmiðjur hafa fundist í Írak núna

Þegar þetta er skrifað um miðjan janúar 2003 hafa hinar nýju vopnaeftirlitssveitirnar fengið að starfa óáreittar og ekki fundið nein vopn sem falla undir bann Sameinuðu þjóðanna. Það er því ekkert sem bendir til að Íraksstjórn hafi brotið það.

Kostnaður við stríð

Starfshópur á vegum American Academy of Arts and Sciences hefur áætlað kostnaðinn við fyrirhugað stríð gegn Írak. Samkvæmt skýrslunni, sem kom út í desember 2002, kostaði Persaflóastríðið 1991 Bandaríkin 61 milljarð dala eða 76.1 milljarð að núvirði. Það var 1% af þjóðartekjum (GDP) Bandaríkjanna (bls. 55). Beinn herkostnaður við fyrirhugað stríð nú er áætlaður 50 til 140 milljarðar dala en þegar allt er talið gæti kostnaður við stríð meðal ýmsum hliðarverkunum kostað á bilinu 99 til 1900 milljarða dala, en seinni talan jafngildir öllum útgjöldum Bandaríkjanna á síðastliðnu ári. Í þessum tölum er bætt við hugsanlegum kostnaði af hernámi og friðargæslu eftir stríðið, enduruppbyggingu og neyðaraðstoð, áhrifum á olíumarkaði og öðrum efnahagslegum hliðarverkunum (bls. 77).

Fólksflótti og mannfall af völdum stríðsins

Kúrdar óttast að þeir muni hrekjast á flótta ef til innrásar í Írak kemur. „Við munum gera það sem við erum vön að gera,“ segja þeir, „flýja til fjalla.“ En það er ekki fýsilegt að vetrarlegi því þá er þar snjór og fimbulkuldi. Persaflóastríðið hrakti eina milljón Kúrda á flótta og að öllum líkindum enn fleiri Sjíta-múslíma í suðurhluta landsins en sú tala er óþekkt. (sjá Observer 22.12.02). Það er alls óvíst að Tyrkir muni hleypa þeim inn yfir landamæri sín en í klemmu við þau lét fjöldi Kúrda lífið árið 1991 (sjá UNCHR News 18.12.02.

Alþjóðlegar hjálparstofnanir eru farnar að undirbúa sig fyrir stríð í Írak. Flóttamannahjálp Sameinuðu þjóðanna hefur tjöld fyrir aðeins 100 þúsund manns til reiðu og gerir ráð fyrir að það kosti 60 milljón dali og taki sex vikur að dreifa tjöldum og ofnum sem mundu duga við vetraraðstæður. (sjá Observer 22.12.02)

Um miðjan desember fóru Sameinuðu þjóðirnar fram á 37,3 milljóna dala aukaframlög frá aðildarríkjunum til að standa undir neyðaraðstoð. (UNCHR News 6.1.03)

Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna gerir ráð fyrir að þurfa að ráða framúr vanda allt að 1,2 milljón flóttamanna ef af hernaðaaðgerðum gegn Írak verður. (UNHCR News 23.12.02) Í sama streng tók Clare Short, ráðherra alþjóðaþróunarmála (International Development Secretary) í ríkisstjórn Tony Blair samkvæmt The Independent 29. desember og kvað stríð ekki réttlætanlegt ef það leiddi til slíkra hörmunga.

Alþjóðasamtök lækna gegn kjarnorkustríði gera ráð fyrir að milli 48.000 og 260.000 manns mundu falla á fyrstu þremur mánuðum stríðsins og þótt stríðið stæði ekki lengur mætti búast við að 200.000 manns til viðbótar mundu láta lífið vegna afleiðinga stríðsins. Sjá skýrsluna Collateral Damage: The Health and Environmental Costs of War on Iraq (fæst á pdf-formi http://www.ippnw.org/CollateralDamage.pdf).