Albanir telja sig komna af Illyríumönnum hinum fornu og tungumál þeirra, sem er sér í flokki indógermanskra mála, er talið vera komið frá máli Illyríumanna.

Illyríska konungsdæmið var stofnað á 3. öld f. Kr. og höfuðborg þess var borgin Scodra sem nú heitir Shkodër (Scutari) og er í nyrst í Albaníu nútímans. Þegar veldi þess var mest náði það allt frá Dóná í norðri til Ambracia-flóans við Adríahafið í suðri og austur til Sar-fjalla í Júgóslavíu nútímans. Það var innlimað í Rómaveldi 168 f. Kr. Þegar Rómaveldi klofnaði 395 e. Kr. lenti Illyría í Austrómverka ríkinu. Til Illyríu taldist þá Kosovo eða Dardanía eins og Rómverjar kölluðu héraðið.

Á 5. og 6. öld komu slavneskir þjóðflokkar (Króatar, Slóvenar og Serbar) til Illyríu og eftir það voru Illyríumenn aðeins á því svæði sem nú er Kosovo og Albanía.

Á 12. og 13. öld voru mynduð sjálfstæð lénsríki á svæðinu. Meðal hinna fyrstu var furstadæmið Arbëria, stofnaðí Kruja 1190.

1217 var sjálfstætt serbneskt konungsríki stofnað í Prizren, sunnantil í núverandi Kosovo. Tímabil þessa konungsríkis er stolt Serba. Þetta var stórveldistími, menning var á háu stigi og á dögum Milutins konungs í byrjun 14. aldar skein sól serbneska konungsdæmisins jafnvel sterkar en býsantíska ríkisins (Kaplan, s. 31). Á stjórnarárum Stefan Dusan, 1346-55, var Arbëria innlimuð í það. Þá náði ríkið yfir Bosníu-Herzegovinu, Montenegro, Albaníu, norðanvert Grikkland og Búlgaríu.

1389 biðu Serbar ósigur fyrir Tyrkjum. (Úrslitaorrustan var háð 28. júní í Kosovo Polje (Svartþrastavöllum - Kosovo þýðir Land svartþrastanna) (?) km frá Pristina sem er austanvert um miðbik Kosovo.) Þá endurheimti furstadæmið Arbëria sjálfstæði sitt og tókst að verjast Tyrkjum til ársins 1479.

(Það er álit margra sagnfræðinga nú að í úrslitaorrustunni hafi hersveitir Albana og Bosníumanna barist með Serbum en einnig hafi serbneskar hersveitir barist með Tyrkjum (Skv. Tim Judah (höfundur The Serbs History, Myth & the Destuction of Yugoslavia) á heimasíðu BBC mars 1999).)

Á árunum 1798 til 1820 naut Albanía verulegs sjálfstæðis undir stjórn innfædds höfðingja, Ali Pasha af Janina.

Upplausn Trykjaveldis

Eftir uppreisnir snemma á 19. öld voru Serbum tryggð ýmis réttindi með Adrianopel-samningum 1829.

Eftir 1856, í kjölfar Krímstríðsins, fékk Serbía töluvert sjálfræði undir stjórn Milosh Obrenovitch prins. Þetta hálfsjálfstæða ríki náði aðeins yfir nyrðri helming þess sem nú heitir Serbía, landamærin lágu norðan við Kosovo.

Í apríl 1877 hófst stríð milli Rússa og Tyrkja og í desember réðist Serbía gegn Tyrkjum. Eftir Berlínar-ráðstefnuna 1878 varð Serbía sjálfstætt konungsríki og stækkaði þá lítilsháttar til suðurs (Nish and Pirot (Albrecht-Carré, s. 174). Bosnía-Herzegovina var þá sett undir Austurríki.

Sama ár, 1878, var Albanska sambandið (Albanian League) stofnað í Prizren til að berjast fyrir þjóðfrelsi Albana. Tyrkir kæfðu þá baráttu árið 1881.

1910 og 1912 voru aftur gerðar uppreisnir og enduðu með sjálfstæðisyfirlýsingu Albana og myndun bráðabirgðastjórnar undir forsæti Ismail Qemali í Vlorë 1912.

Balkanstríðin

Þau hófust 1912 og snerust í byrjun um Makedóníu. Búlgaría, Serbía, Montenegro og Grikkland réðust í okt. 1912 gegn Tyrkjum sem guldu afhroð. Stórveldin hittust á ráðstefnu í Lundúnum maí 1913. Tyrkir gáfu upp mestallt veldi sitt í Evrópu og lögð voru drög að sjálfstæðu ríki Albaníu að kröfu Austurríkis. Austurríki var mjög uppsigað við þjóðernisstefnu Serba og gat nýtt sér stofnun albansks ríkis til að hindra aðgang Serba að sjó. Austurríki naut þar stuðnings Ítalíu sem vildi hindra að suðurslavar styrktu stöðu sína við Adríahaf (Albrecht-Carrié, s. 284). Serbía og Montenegro andæfðu þessu og kröfðust aðgangs að sjó en vesturveldin komu í veg fyrir að Montenegro fengi því framgengt. En þegar landamæri Serbíu og Albaníu voru dregin féll Kosovo undir Serbíu.

Seinna Balkanstríðið: Í júní lenti Búlgörum saman við Serba og Grikkja sem ætluðu að skipta Makedóníu á milli sín. Þetta seinna Balkanstríð stóð stutt og með Búkarest-samkomulaginu í ágúst 1913 var Makedóníu skipt milli Serbíu og Grikklands.

Landamæri Serbíu höfðu þannig færst til suðurs frá því 1829 en Kosovo lenti ekki innan serbneska ríkisins fyrr en 1913. En það er til marks um mikilvægi Kosovo að það hafði sitt að segja að heimsókn Ferdínands erfðaprins Austurríkis bar upp á 28. júní 1914, nákvæmlega 525 árum eftir orrustuna á Svartþrastavöllum.

Heimsstyrjaldirnar og Konungsríkið Júgóslavía

Fyrri heimstyrjöldin – Serbar hraktir burt

Albanir voru nú í meirihluta í héraðinu og þeir andæfðu innlimun í Serbíu en var svarað með ofbeldi. Á heimsstyrjaldarárunum fyrri voru serbnesk stjórnvöld hrakin frá Kosovo og Albönum tókst að koma fram nokkrum hefndum fyrir meðferðina 1912 en 1918 kom hefnd Serba.

Með Korfu-samningnum 20. júlí 1917 sameinuðust Króatía, Slóvenía, Bosnía-Herzegóvína, Serbía og Montenegro í Konungsríki Serba, Króata og Slóvena sem var formlega stofnað 4. desember 1918 en fékk nafnið Konungsríkið Júgóslavía 1929.

Konugsríkið Júgóslvaía – Albanir hrekjast burt

Eftir innlimun Kosovo í Serbíu flutti ríflega hálf milljón Albana frá Kosovo til Tyrklands og 1940 höfðu a.m.k. 18.000 serbneskar fjölskyldur sest þar að í staðinn að tilstuðlan stjórnvalda í Belgrad (Lorimer).

Millistríðsárin einkenndust af uppþotum í héraðinu. Skv. skýrslu Sagnfræðistofnunarinnar (The Institute of History) í Pristina voru meira en 250.000 Albanir hraktir til Tyrklands á millistríðsárunum. 1938 var gerður samningur milli Júgóslavíu og Tyrklands um flutning 40.000 albanskra fjölskyldna til Tyrklands.

Seinni heimstyrjöldin og „Stór-Albanía“ – Serbar hrekjast burt

Í byrjun seinni heimstyrjaldarinnar hernam ítalska fasistastjórninn Albaníu og síðan var Kosovo innlimað í „Stór-Albaníu“ en þýska nasistastjórnin hernam Júgólsavíu vorið 1941. Á stríðsárunum voru tugþúsundir Serba, einkum innflytjendur, hraktir úr héraðinu.

Á stríðsárunum varð til andspyrnuhreyfing undir forystu kommúnista bæði í Júgóslavíu og Albaníu og Kosovo-Albanar tóku þátt í þessari andspyrnu. Í október 1944 frelsaði albanski þjóðfrelsisherinn, sem var undir forystu kommúnista, Kosovo, en áður hafði hann hrakið hernámslið ítölsku fasistanna út úr Albaníu. Á stríðsárunum höfðu íbúar Kosovo komið sér upp vísi að eigin stjórnkerfi.

1945-1999 – Sambandslýðveldið Júgóslavía

Stríðslok – loforð um sjálfsákvörðunarrétt svikið – Albanir hrekjast burt

Meðan á stríðinu stóð höfðu albönsku kommúnistarnir undir forystu Enver Hoxha og júgóslavnesku kommúnistarnir undir forystu Josip Broz Tito gert samkomulag um að Kosovo-Albanirnir mundi sjálfir ákveða hort þeir tilheyrðu Serbíu eða Albaníu. Þrátt fyrir það innlimuðu júgóslavnesku kommúnistarnir Kosovo aftur í Serbíu og kæfðu uppreisn Kosovo-Albana veturinn 1944-45 á ruddafenginn hátt. Að sögn Hoxha sagði Tito (sem var sjálfur Króati) við hann sumarið 1946: „Kosovo og önnur héruð byggð Albönum tilheyra Albaníu og verður skilað þangað en ekki strax því að Stór-serbneska afturhaldið mundi ekki sætta sig við það.“ Tito stóð þó ekki við þetta og með stjórnarskránni 1946 var ekki gert ráð fyrir neinu sjálfræði Kosovo. Framkoma serbneskra stjórnavalda gagnvart Albönum olli því 195.000 Albanir fluttust frá Kosovo til Tyrklands á árunum 1954 til 1957. (Skv. skýrslu Sagnfræðistofnunarinnar í Pristina voru meira en 450.000 Albanir hraktir til Tyrklands á árunum 1952 til 1966.)

1963 – fátækt sjálfstjórnarhérað – Serbar flytja burt

Með nýrri stjórnarskrá 1963 var héraðið hins vegar skilgreint sem sjálfstjórnarhérað innan Sósíalíska lýðveldisins Serbíu. Í reynd breytti þetta þó ekki miklu fyrir Albani því að hérðaðið virkaði eins og serbnesk nýlenda, hráefni streymdu úr héraðinu og meðaltekjur þar voru helmingi lægri en meðaltekjur í Júgólsavíu allri.

1968 urðu mikil uppþot í Kosovo. Eftir innrás Rússa í Tékkóslovakíu sama ár bötnuðu samskipti Júgóslavíu og Albaníu. Þetta skilaði sér í umbótum í Kosovo og með nýrri stjórnarskrá í Júgóslavíu 1974 fékk Kosovo ásamt Voivodina-héraðinu enn meiri sjálfstjórn. Þá fékk héraðsþing Kosovo rétt til að kjósa eigin fulltrúa á júgóslavneska þingið - og staða héraðsins varð í reynd eins og sjálfstæðs lýuðveldis innan sambandsríkisins.

Þetta breytti þó litlu um efnahagslega afkomu í Kosovo þrátt fyrir það að fjármagn hafi verið flutt í miklum mæli frá Slóveníu, Króatíu og Serbíu til Kosovo og annarra fátækra héraða (Montenegro og Makedóníu). Það er umdeilt hvort viðvarandi fátækt hafi stafað af því að þessi fjarhagsaðstoð hafi brunnið upp í spillingu og braski stjórnvalda og skrifræðis innanhéraðs eða því að héraðið hafi verið eins og hver önnur nýlenda sem sá móðurlandinu fyrir ódýrum hráefnum. Sennilega er skýringarinnar þó að leita í hveru tveggja.

Meðal Serba hefur verið fullyrt að á árunum fyrir 1980 hafi þeir mátt þola „þjóðarhreinsun“. Það virðist þó ofmælt (TFF), en þó er að sjá að 30.000 Serbar og Svartfellingar hafi flutt frá Kosovo á árunum 1971 til 1981 - og sá brottflutningarnir hafi haldið áfram eftir það, og þá að einhverju leyti þannig að af efnahagsástæðum hafi margir flutt til norðurhluta Serbíu þar sem lífsafkoma var betri.

1981 – uppþot

Meðal Albana voru pólitískir hópar, þar sem stúdentar og menntamenn voru áberandi, sem kröfðust algers sjálfstæðis eða jafnvel sameiningar viðAlbaníu. Órói fór vaxandi og 1981 urðu aftur uppþot í héraðinu sem stúdentar við háskólann í Pristina stóðu fyrir og var þess krafist að héraðið yrði sjálfstætt lýðveldi innan sambandsríkisins. Þá var atvinnuleysi í Kosovo 27.5%, tvöfalt á við það sem var að meðaltali í Júgóslavíu.

Stjórnin í Belgard mætti mótmælaaðgerðunum vorið 1981 af hörku. Mörg hundruð manns, allt að þúsund, 300 manns voru drepnir og 7000 manns voru handteknir og dæmdir í fangelsi á næstu árum.

1987 – Milosevic – serbnesk þjóðremba – átök

Um miðjan 9. áratuginn fóru serbneskir þjóðrembumenn að láta æ meira til sín heyra og kröfðust yfirráða Serba yfir Júgóslavneska sambandsríkinu. 1987 tók Slobodan Milosevic við forystu í serbneska kommúnistaflokknum. Hann notfærði sér serbnesku þjóðrembuna og gerðist talsmaður serbneska minnihlutans í Kosovo.

Í nóvember 1988 urðu mótmælaaðgerðir í Pristina þegar serbnesk stjórnvöld ráku albanska embættismenn.

Í febrúar 1989 fóru námuverkamenn í Kosovo í verkfall. Í kjölfar þess voru hersveitir sendar inn í héraðið og 24 Kosovo-Albanir voru skotnir til bana.

1990 – sjálfræðið afnumið

Í maí 1990 sögðu fulltrúar Albana sig úr stjórninni.

5. júlí 1990 afnam serbneska þingið sjálfræði Kosovo og leystu upp héraðsþingið og stjórnina. Eina albanska dagblaðið, Rilindja, var bannað sem og allar sjónvarps- og útvarpsstöðvar sem útvörpuðu á albönsku.

Á næstu mánuðum var um 115.000 Albönum sagt upp störfum. 800 albönskum kennurum við háskólann í Pristina var sagt upp störfum og þar með var kennslu á albönsku hætt. Nær allir hinna 23.000 albönsku stúdenta hrökkluðust frá námi. Framhaldskólakennarar fengu ekki laun og albanskir heilbrigðisstarfmenn voru reknir. Atvinnuleysi meðal Albana komst í um 80%.

Aðgerðir serbneskra stjórnvalda í Kosovo og hugmyndir þeirra um Stór-Serbíu áttu sinn þátt í að hinar nýkjörnu stjórnir í Slóveníu og Króatíu, sem tóku við eftir fall kommúnistastjórnanna snemma árs 1990, lýstu yfir sjálfstæði í júní 1991 (sjá einnig Samary).

Í september 1990 hittust albanskir þingmenn, samþykktu stjórnarskrá og lýstu Kosovo sjalfstætt lýðveldi innan Júgóslavíu.

Í september 1991 tóku 90% íbúa Kosovo þátt í kosningum þrátt fyrir tilraunir stjórnvalda til að hindra þær og 87% greiddu atkvæði með sjálfstæði héraðsins.

Aftur voru haldnar kosningar 24. maí 1992 og kosið þing Lýðveldisins Kosova og Ibrahim Rugova kosinn forseti. Þessar kosningar voru í óþökk ríkisstjórnar Serbíu sem mótmælti þeim en lét að mestu vera að beita valdi til að himdra þær. Hins vegar hindruðu serbneskar lögreglusveitir þingið í að koma saman 26. júní 1992. Í mars 1998 var Rugova endurkosinn - enn í trássi við lög Serba og vilja serneskra stjórnvalda.

Bush forseti Bandaríkjanna varaði Milosevic við og kvað Bandaríkin reiðubúin til að beita hervaldi gegn ofbeldi Serba í Kosovo. Clinton endurtók þessa svokölluðu „jólaviðvörun“ eftir að hann tók við embætti.

Meðan á Bosníu-stríðinu stóð 1992 til 1995 gerði serbneska lögreglan margar en árangurslausar tilraunir til að brjóta á bak aftur ríki Kosovo-Albana.

1998 – ofbeldi eykst – utanaðskomandi afskipti hefjast

Áætlað er að frá febrúar til júní 1998 hafi meira en 200 Albanir hafi fallið í Kosovo fyrir hendi sérsveita serbnesku lögreglunnar og serbneskra hersveita (Military...).

Öryggisráð SÞ gaf út ályktun nr. 1160 31. mars 1998. Með henni var valdbeiting serbneskra her- og lögreglusveita gegn óvopnuðum borgurum í Kosovo fordæmd og samþykkt að setja vopnasölubann á Júgóslavíu.

Albright utanríkisráðherra Bandaríkjanna og Cohen varnarmálaráðherra lýstu því yfir að umboð öryggisráðsins fyrir afskiptum NATO af Kosovo væri æskilegt en þó ekki nauðsynlegt. Ýmis Evrópuríki í NATO með Frakkland í fararbroddi (af öðrum má nefna Danmörku og Bretland) tóku skýra afstöðu gegn þessari skoðun.

Um mitt ár 1998 var áætlað að UCK (KLA) réði um 25-30% af Kosovo-héraði. Höfuðvígið var í suðvesturhluta héraðsins, kringum Dakovica og Decani, nálægt landamærum Albaníu.

Tengslahópurinn

Tengslahópurinn (hvenær var hann myndaður?) (Bandaríkin, Bretland, Þýskaland, Frakkland, Ítalía og Rússland) studdi ekki kröfur um algert sjálfstæði Kosovo endurheimt sjálfræðisins. Sem undanfara samningaviðræðna setti hann fram fjórar meginkröfur:

· að bardögum yrði hætt,

· sérsveitir serbnesku lögreglunnar og júgóslavnesku hersveitirnar yrðu dregnar til baka skilyrðislaust,

· flóttamönnum yrði leyft að snúa heim,

· að alþjóðlegir eftirlitsmenn fengju óheftan aðgang.

Sumarið 1998 – ofbeldi gegn Albönum eykst

Eftir fund með Jeltsin í júní 1998 kvaðst Milosevic reiðubúinn að ganga að þessum kröfum nema þeim að draga her- og lögreglusveitir út úr héraðinu, þar eð það mundi gefa UCK færi á að taka yfir Kosovo og lýsa yfir sjálstæði.

Serbnesk stjórnvöld hertu nú aðgerðir gegn Kosovo-Albönum og afleiðingin varð sú að 300.000 Kosovo-Albana flýðu heimili sín og leituðu skjóls í skógum og fjöllum. Það olli áhyggjum um katastrófu þegar vetur skylli á. Seint í september gaf NATO út verkáætlun um hvernig staðið skyldi að því að hefja hernaðaraðgerðir. Upp úr því tókust samningar um vopnahlé.

Veturinn 1998 -1999 – eftirlitssveitir ÖSE – ástandið batnar – Ramboullet: loftárásir NATO

ÖSE lýsti því yfir 15. október að samtökin væru reiðubúin að koma upp eftirlitssveitum, svokallað Kosovo Verification Mission. Gert var ráð fyrir að í þessum sveitum gætu verið allt að 2000 menn, en í byrjun voru tæplega 1000 manns í sveitunum en eftir áramót bættust við mörg hundruðmenn. Ástandið varð nú rólegra þar til eftir manndrápin í Racak 16. janúar 1999. Þrátt fyrir það var sest að samningaborði í Ramboullet 6. febrúar. 19. mars var samræðunum frestað. Eftir áranguslausra tilraunir til að ganga frá samningum í París hóf NATO loftárásir 24. mars kl 19.00 GMT.

Samantekt um fólksflutninga og mannfjölda

Áður en Tyrkir unnu sigurinn á Svartþrastavöllum 1389 bjuggu Albanir í fjallhéruðunum í Albaníu og vesturhluta Kosovo. Undir yfirráðum Tyrkja héldu flestir Serbar sinni trú en margir Albanir tóku trú Tyrkja og gerðust múslímar. Á 16. og 17. öld fluttu Tyrkir síðan múslímska Albani inn í Kosovo (á sama hátt og Englendingar fluttu um sama leyti skoska mótmælendur inn í Ulster. Jafnframt stuðluðu þeir að brottflutningi orþódox Serba og Svartfellinga frá Kosovo (Facts...).

Á seinni hluta 19. aldar hrökklaðist fjöldi Albana frá heimkynnum sínum. Eftir 1878 réðu Serbar um það bil helmingnum af Kosova-vilayet og hlutuðu Niš, Prokuplje, Kursumila, Vranje, Leskovac, Jablnaica og Toplica með meira en 640 þorpum frá öðru albönsku landi. Serbneskar sveitir frömdu þá mikil fjöldamorð og 350.000 Albanir voru hraktir á brott. Einnig var fjöldi Albana hrakinn frá Montenegro. (Expulsions...)

Í upplýsingariti Júgóslavíustjórnar (Facts...) er hins vegar segt að saga Kosmet sýni látlásar þjóðernishreinsanir sem Serbar máttu þola af hendi Albana. 1878 hafi 150.000 Serbar flutt frá héraðinu en jafnmargir Albanir flust inn í héraðið.

Skv. upplýsingariti Júgóslavíustjórnar (Facts...) voru Albanir 48% íbúanna þegar Kosovo var frelsað undan Tyrkjum (1878?).

Eftir innlimun Kosovo í Serbíu 1913 flutti ríflega hálf milljón Albana frá Kosovo til Tyrklands og 1940 höfðu a.m.k. 18.000 serbneskar fjölskyldur sest þar að í staðinn að tilstuðlan stjórnvalda í Belgrad. (Lorimer)

1929 voru Serbar og Svartfellingar 61% íbúa Kosovo og Metohija en aðrir 39%. Undir hernáminu í seinni heimstyrjöldinni voru 100.000 Serbar neyddir til að yfirgefa Kosovo og í staðinn komu jafnmargir Albanir frá Albaníu og Tyrklandi sem og Evrópulöndum (Ítalíu, Sviss og Austurríki) „þar sem albanskir pólitískir flóttamenn höfðu búið“. (Facts...).

Millistríðsárin einkenndust að uppþotum í héraðinu. Skv. skýrslu Sagnfræðistofnunarinnar (The Institute of History) í Pristina voru meira en 250.000 Albanir hraktir til Tyrklands á millistríðsárunum. 1938 var gerður samningur milli Júgóslavíu og Tyrklands um flutning 40.000 albanskra fjölskyldna til Tyrklands.

Á árum seinni heimstyrjaldarinnar voru tugþúsundir Serba, einkum innflytjendur, hraktir úr héraðinu (sem þá var hluti Stór-Albaníu undir Ítölum). Skv. serbnesku skýrslunni voru 10.000 Serbar drepnir, 150.000 hraktir brott en 80-100.000 Albanir komu í staðinn frá Albaníu.

Framkoma serbneskra stjórnvalda gagnvart Albönum í stríðslok olli því 195.000 Albanir fluttust frá Kosovo til Tyrklands á árunum 1954 til 1957 (Lorimer). Skv. skýrslu Sagnfræðistofnunarinnar í Pristina (Expulsions...) voru meira en 450.000 Albanir hraktir til Tyrklands á árunum 1952 til 1966. Eftir 1975 hafi Albanir líka flust burtu í stórum stíl, 250.000 á árunum 1975-1988 og 200.000 1989-1991.

200.000 Albanir fluttu frá Kosovo eftir að mótmælaaðgerðirnar 1981 voru barðar niður (Military...).

Á árunum 1968 til 1988 voru 220.000 Serbar og Svartfellingar reknir frá þessum héruðum. (Facts...).

Meðal Serba hefur verið fullyrt að á árunum fyrir 1980 hafi þeir mátt þola „þjóðarhreinsun“. Það virðist þó ofmælt (TFF 1992), en þó er að sjá að 30.000 Serbar og Svartfellingar hafi flutt frá Kosovo á árunum 1971 til 1981 - og sá brottflutningarnir hafi haldið áfram eftir það, og þá að einhverju leyti vegna erfiðleika í efnahagsmálum.

Á árunum eftir 1990 settust um 12.000 Serbar og Svartfellingar til Kosovo og í skýrslunni er sagt (1997) að áætlað sé að flytja inn 100.000 til viðbótar auk mörg þúsund Serba frá Króatíu (flóttamenn?) (Expulsions...)

Fullyrt er í upplýsingariti Júgóslavíustjórnar (Facts...) að „albönsku aðskilnaðarsinnarnir“ hafi beitt Serba og Svartfellinga þrýstingi með ýmsum aðferðum til að yfirgefa Kosmet, svo sem með hótunum, ofbeldi, skemmdarverkum á kirkjugörðum og menningarlegum helgidómum. Eftir seinni heimstyrjöldina hafi hin nýju stjórnvöld í Júgóslavíu sett lög sem bönnuðu Serbum og Svartfellingum að snúa til baka til Kosovo í því skyni að styrkja tiltrú albanska minnihlutans á stjórnina. Skv. aðgengilegum upplýsingum hafi 400.000 Serbar og Svartfellingar yfirgefið Kosovo og Metohija á undanförnum 40 árum.

Eftirfarandi mannfjöldatölur virðast nokkuð áreiðanlegar (fengnar úr Facts... og TFF 1992):

Albanir Albanir % Serbar Serbar % Aðrir Alls

1948 480.00

1961 646.605 67,1% 24%

1971 916.168 73,7%

1981 1.226.736 77.5% 209.497 13% 148.208 1.584.441

1991 1.607.690¹ 82.2% 10%

¹áætlað þar eða Albanir hundsuðu manntalið

1991 voru Albanir 16,5% íbúa serbneska lýðveldisins.

==============================

Miðað við þær upplýsingar sem hér hafa verið dregnar saman voru Albanir í minnihluta í Kosovo og Metohija 1929, Serbar og Svartfellingar hafi verið 61% íbúa Kosovo og Metohija en aðrir 39%. Hins vegar segja aðrar heimildir að Albanir hafi verið í meirihluta í héraðinu 1912.

Hins vegar kemur fram að ríflega hálf milljón Albana hafi flutt þaðan uppúr 1912. Þetta þarf því ekki að stangast á.

Ef rétt er að 350.000 Albanir hafi verið hraktir úr Kosovo eftir 1878 hafa þeir verið mjög stór hluti íbúanna uppúr miðri 19. öld.

Það kemur líka fram í þessum heimildum að tugþúsundir (100.000 í serbnesku skýrslunni) Serba hafi yfirgefið Kosovo í seinni heimstyrjöldinni en það breytir engu ef rétt er að jafnmargir Albanir hafi komið í staðinn.

En það kemur líka fram að til viðbótar hafi 195.000 til 450.000 Albanir hrakist frá Kosovo eftir 1952 og til 1966. Skv. því er ótrúlega mikil fólksfjölgun meðal Albana til 1971 ef við lítum til þess að nú eru íbúar héraðsins aðeins 2 milljónir.

==============================

Expulsions of Albanians and Colonosation of Kosova (The Institute of History, Prishtina, útg. QIK - Kosova Information Center, Pristhtina 1997 - http://www.kosova.com/expuls):

Á seinni hluta 19. aldar voru Albanir um 1,7 milljónir og bjuggu á um 80.000 km² landsvæði.

Mörk þessa svæðis voru skv rannsóknum ýmissa Blakanfræðimanna:

Niš, Leskovac og Vranje í norðri,

Kumanova, Përlep og Manastir í austri,

Konitza, Janiona og Preveza í suðri;

eða skv. gömlum kortum

(þýskt kort frá 1876):

Novi-Pazar til Niš í norðri,

Leskovac til Kumanova, Shkup og Veles í austri,

Novi-Pazar til Gucia í vestri

og norðvesturströndin allt til Shkodra-vatns;

(kort frá 1875):

Novi-Pazar - Niš -Vranje - Manastir.

Þýskur fræðimaður skrifaði 1866 að mörk albanska og serbneska svæðisins lægju við ána Morava.

Serbneska stjórnin staðfesti að Albanía var svæði semnáði frá Sjenica, Novi-Pazar til Prokuplje og áfram til Shkodra.

Það má skipta þessu sögulega albanska svæði í tvennt: Annarsvegar miðsvæði þar sem Albanir voru í hreinum meirihluta og síðan svæði í kring þar sem Albanir voru ekki í meirihluta.

Undir yfirráðum Tyrkja hafði þessu svæði verið skipt í 4 stjórnarsvæði (vilayet = stjórnarsvæði stjórnarsvæði): Kosova, Shkodra, Manastir og Janina. Með uppreisn Tyrkjaveldis skapaðist hætta á að nágrannaríkin skiptu þessu landi milli sín og hernæmu það. Rússar lögðu áherslu á að hafa aðgang að Adríahafinu og Jóníska hafinu og þá voru Albanir í veginum. (Bosnía-Herzegóvína var undir Austurríki eftir Berlínar-ráðstefnuna 1878).

Afstaða Serba og Albana

TFF (The Transnational Foundation for Peace and Future Research), Preventing War in Kosovo. TFF’s Report from 1992, http://www.transnational.org/features/Preventingwar.html.

Í þessari skýrslu er afstöðu Serba og Albana lýst svo:

Afstaða Kosovo-Albana:

· Hvað sem líður sögulegu mikilvægi Kosovo fyrir Serba eru Albanir afkomendur Illyríu-manna sem settust að á Balkanskaga um 1000 f. Kr.

· Albanska þjóðin var klofin og býr í Kosovo, Makedóníu, Montenegro og Albaníu og á rétt til að sameinast.

· Það er ekki rétt að Serbar hafi mátt þola kúgun í Kosovo og réttindi þeirra eru tryggð í núverandi stjórnarskrá Kosovo.

· Um 1990 var það almenn skoðun Kosovo-Albana að eftir hið skipulega félagslega stríð sem Serbar höfðu háð gegn Kosovo-Albönum síðan 1981 gætu Kosovo-Albanir aldrei fallist á samsvarandi sjálfstjórn og var fyrir 1990.

Afstaða Serba:

· Kosovo-Albanir höfðu bestu mögulegu stjórnarskrárlegu réttindi.

· Þó voru háværar kröfur um sjálfstætt lýðveldi, kröfur sem voru óaðgengilegar.

· Serbar máttu þola ofbeldi frá hendi Kosovo-Albana.

· Kosovo var hjarta Serbíu á miðöldum

· Þjóðernislegar kröfur Kosovo-Albana og kröfur um sameiningu við Albaníu réttlæta aðgerðir Serbíu til að vernda serbneska minnihlutann í Kosovo og réttindi hans.

Í skýrslunni frá 1992 er stjórnlist Serba og Kosovo-Albana lýst svo:

Stjórnlist Kosovo-Albana:

Þeir beittu friðsamlegum leiðum til að þróa „neðanjarðar“ samfélagslega þjónustu (skóla, heilsugæslu) sem

· virkaði,

· skyldi verða tiltæk þegar sjálfstæði yrði mögulegt og

· hafði samúð erlendis,

· og loks þýddu friðsamlegar aðferðir að brytist út stríð yrði ljóst að Albanir byrjuðu ekki.

Með þessari friðsamlegu leið tókst að kjósa þing og skapa stjórnarstofnanir og að vissu marki utanríkisþjónustu.

Þetta var fjármagnað með framlögum efnaðra Kosovo-Albana, styrkjum frá Albönum erlendis og hefðbundinni samhjálp fjölskyldna, sjálfshjálp og hollustu og skyldurækni.

Loks voru Kosovo-Albanir duglegir við að halda uppi sambandi við erlenda aðila.

Stjórnlist Serba:

Svo er að sjá að serbneskir embættismenn hafi litið á Kosovo-málið sem innanríkismál og ekki séð ástæðu til að upplýsa umheiminn. Reynsla var sú að erfitt var að finna serbneska embættismenn í Belgrad og því síður í Pristina sem voru fúsir til að gefa upplýsingar um stefnu Serba.

Fáir Serbar virðast hafa gert sér grein fyrir kúguninni í Kosovo.

· Eitt markmiðið með aðgerðum Serba gat verið að hækka hlutfall Serba í héraðinu, en það virtist ekki fá mikinn hljómgrunn,

· annað að sýna vald sitt og brjóta niður pólitískan styrk Albana og

· þriðja að halda ástandinu óráðnu meðan Serbar voru að kljást við vandamál annars staðar.

Stjórnin í Belgrad bauð oftar en einu sinni upp á samningaviðræður en fulltrúar Albana fengu ekki tíma til undirbúnings eða skilmálar voru óaðgengilegir.

Hins vegar voru gerðar nokkrar tilraunir til að koma af stað samningaferli utan hins opinbera kerfis, en þar áttu í hlut hlutar serbnesku stjórnarandstöðunnar og Albanir, Serbar og Svartfellingar í Kosovo. Hins vegar var alltaf hætta á að þessir aðilar yrðu stimlaðir svikarar.

Heimildir:
Expulsions of Albanians and Colonisation of Kosova, The Institute of History, Prishtina, útg. QIK - Kosova Information Center, Pristhtina 1997 - http://www.kosova.com/expuls.

Facts about Kosovo and Metohija (Federal Rebublic of Yugoslavia, fjölrit án ártals).

Tim Judah (höfundur The Serbs History, Myth & the Destuction of Yugoslavia) á heimasíðu BBC mars 1999.

Military Analysis Network, http://www.fas.org/man/dod-101/ksovo_back.htm

Doug Lorimer, „Kosova´s long stuggle for indepence,“ Green Left Weekly, 14. apríl 1999 (fengið á rafpósti 9. apr. 1999).

Catherine Samary, „Ex-Yugoslavia,“ á rafpósti frá International Viewpoint 5. apr. 1999.

TFF (The Transnational Foundation for Peace and Future Research), Preventing War in Kosovo. TFF’s Report from 1992, http://www.transnational.org/features/Preventingwar.html.

René Albrecht-Carré, A Diplomatic History of Europe, Methuen & Co Ltd, London 1965

Ýmsar almennar sögubækur og alfræðibækur