|
Einar Ólafsson |
Veljum öðruvísi veröld |
Lýðræðið á hliðarlínunni
|
|
|
eftir Einar Ólafsson |
|
|
|
Birtist
í Morgunblaðinu 7. júní 2006 Að
loknum kosningum hófust viðræður um að mynda meirihluta í sveitarstjórnunum.
Hvað eftir annað heyrði ég talað um að nauðsynlegt væri að komast í
meirihluta af því að í minnihluta hefðu flokkarnir engin áhrif, þeir væru
bara á hliðarlínunni – en það þýðir væntanlega að þeir séu nánast ekki
með. Þetta
er satt að segja mjög merkileg hugmynd um lýðræði, að það sé sjálfgefið að
þeir, sem kjörnir eru í sveitarstjórn, hafi nánast engin áhrif nema þeir
komist í meirihluta. Þessi vanþróaða lýðræðisvitund kemur líka fram á
Alþingi, þar sem stjórnarflokkarnir virðast hafa að leiðarljósi að hundsa
vilja stjórnarandstöðunnar, forðast málamiðlanir og þröngva málum í gegn sama
hversu djúpstæður ágreiningur er um þau. Og eina leið stjórnarandstöðunnar
til að hafa einhver áhrif er að stunda svo mikið málþóf í þinginu að nálgast
ofbeldi, ofbeldi sem gripið er til í sjálfsvörn. Ég
hef setið í stjórnum nokkurra félaga. Þar hafa stjórnarmenn vissulega ekki
verið kosnir listakosningum, en þeir hafa samt haft mismunandi skoðanir á
stefnu og starfsemi þessara félaga. Það hefði áreiðanlega þótt dálítið
sérkennilegt og ekki verið vel séð ef einhverjir stjórnarmanna í þessum
félögum hefðu farið að rotta sér saman í klíkur til að mynda meirihluta og
halda minnihlutanum niðri. Sveitarstjórn
er væntanlega kosin til að annast hagsmuni sveitarfélagins og íbúanna í því.
Það er auðvitað skiptar skoðanir á því hvaða leiðir eru heppilegastar enda
skipa frambjóðendur sér gjarnan í flokka og setja fram stefnuskrár. En þó að
skoðanir séu skiptar, þá koma líka upp mörg mál sem eru þverpólitísk, eins og
það er kallað, eða lítill ágreiningur um. Minnihlutaflokkarnir hljóta stundum
að koma fram með hugmyndir og stefnu sem meirihlutinn sér ýmislegt í þótt
hann sé ekki tilbúin til að taka allt upp eða ganga alla leið. Þannig skyldi
maður ætla að minnihlutinn gæti komið ýmsu til leiðar ef meirihlutinn er ekki
fyrirfram ákveðinn í að halda honum niðri, halda honum á hliðarlínunni. En
svo er spurninginn: er yfirleittt einhver þörf á að mynda meirihluta? Er það
nokkuð eðlilegt? Til hvers er verið að standa í svona meirihlutamyndunum? Mér
er það hreint ekki ljóst. Ef það er ekki til að halda minnihlutanum niðri, þá
sé ég bara eitt svar við því: til að velja bæjarstjóra og forseta
bæjarstjórnar. Eðlilegast
væri auðvitað að ráða bara ópólitískan bæjarstjóra, framkvæmdarstjóra
sveitarfélagsins. Síðan mundu flokkarnir skiptast á forseta bæjarstjórnar,
deila kjörtímabilinu í fjölda flokkanna eða framboðanna. Svo vinna menn bara
saman að hagsmunum sveitarfélagsins, taka mál fyrir eftir því sem tilefni er
til, ræða þau með það að leiðarljósi að komast að sameiginlegri niðurstöðu,
en ef það er ekki hægt, þá eru greidd atkvæði og þau bara falla eftir eðli
hvers máls en ekki í samræmi við einhverjar fyrirfram myndaðar klíkur. |
|
|