|
Einar Ólafsson |
Veljum öðruvísi veröld |
Tjáningarfrelsi Vesturlandabúa og múslíma
|
|
|
eftir Einar Ólafsson |
|
|
|
Birtist í Morgunpósti VG 5. febrúar
2006 Það er í aðra röndina skoplegt, en þó
fyrst og fremst dapurlegt, að fylgjast með Vesturlandabúum reyna að réttlæta
misheppnað grín Jótlandspóstsins um spámenn múslíma með vísun til
tjáningarfrelsis. Það er rétt eins og hortugir pörupiltar setji upp
ábúðarmikinn svip mannréttindafrömuðarins til að réttlæta háðsglósur sínar og
móðganir þegar þeir sem fyrir þeim verða bregðast öndverðir við. Vandlætingarfullir koma menn fram og
segja að tjáningarfrelsið sé okkur Vesturlandabúum heilagt og það sé
skelfilegt þegar múslímar reyna að hefta það. En hvað eru múslímar að gera?
Þeir eru í raun bara að nýta sér sitt tjáningarfrelsi til að lýsa yfir
skoðunum sínum á framferði Jótlandspóstsins. Út frá tjáningarfrelsisviðmiðum
Vesturlandabúa (og margra utan Vesturlanda) er þetta þeirra heilagi réttur.
Og það er réttur þeirra að gera það með því að sniðganga ákveðnar vörur, með
því að brenna fána, með mótmælafundum o.s.frv. Slíkt er alþekkt á
Vesturlöndum. Við getum haft okkar skoðanir á því hvort þessi viðbrögð séu
óþarflega harkaleg. Við höfum líka fullt frelsi til að brenna palestínska
fánann til að mótmæla því að útlendingar eru núna flæmdir frá Palestínu. Nema
það sé einhvers staðar í lögum bann við að brenna þjóðfána. Ef svo er, þá tel
ég að slíkt bann ætti tafarlaust að afnema. Það á hvorki að vera lagalegt
bann við guðlasti né að brenna fána. Við eigum að hafa lagalegt frelsi til að
tjá okkur á þann hátt. En tjáningarfrelsið er vandmeðfarið.
Þótt við höfum lagalegt frelsi til allskyns tjáningar, þá verðum við að meta
það í hvert sinn hvað er tilhlýðilegt. Kaupmannssonurinn, sem hefur lagt
skólafélaga sinn í einelti og bætir síðan gráu ofan á svart með því að kalla
afa hans feitan og ljótan, ætti ekki að fara að vísa með vandlætingu til
tjáningarfrelsis síns þegar foreldrar hins hætta að versla í verslun pabba
hans. Sæmilega upplýstur Vesturlandabúi á að vita það að múslímum þykir ekki
tilhlýðilegt að birtar séu myndir af spámönnunum, hvað þá skopmyndir. Og í
ljósi atburða undanfarinna ára ætti mönnum að vera ljóst að einmitt nú er
ekki tíminn til að vera með slíka kerskni. Jú, jú, viðbrögðin eru kannski
harðari en við var að búast, en þá ættu menn kannski bara að bregðast við með
því að biðjast afsökunar, að vísu teljum við í ljósi þess tjáningarfrelsis
sem við erum vön heima hjá okkur að við höfum rétt til að birta þetta, en við
viðurkennum að þetta var ekki sniðugt og biðjumst afsökunar.
Jótlandspósturinn gerði það eftir dúk og disk, en þá var það orðið full
seint. Og síðan hafa menn bætt gráu ofan á svart með hrokafullum yfirlýsingum
um hið heilaga tjáningarfrelsi Vesturlandabúans, að múslímar séu að vaða yfir
þennan heilaga rétt á skítugum skónum, og aðrir fjölmiðlar í öðrum löndum
birta myndirnar líka og vaða þar með á eftir Jótlandspóstinum á skítugum
skónum yfir þá trúarsannfæringu sem mörgum múslímum er jafnheilög og
tjáningarfrelsið er blaðamönnum Jótlandspóststins. Það kann ekki góðru lukku
að stýra þegar menn vaða á skítugum skónum yfir helgidóma hver annars. Er ekki kominn tími til að menn sýni
meiri þroska en venjulegir pörupiltar og viðurkenni að þeir verði að vera
ábyrgir orða sinna (eða mynda)? Sumir vilja meina að við megum ekki lúffa
fyrir múslímum. En fjölmiðlar hafa þurft að „lúffa“ fyrir fleirum
en múslímum. Það er merkilega lítið gert af því að bera þetta mál saman við
DV-málið hér um daginn. Þetta snýst hvorki um tjáningarfrelsi né það að lúffa
fyrir einhverjum, heldur hverslags umfjöllun er tilhlýðileg og að við
tilteknar aðstæður eru tiltekin orð eldfim og ef við viljum ekki að kvikni í
púðrinu þurfum við að haga orðum okkar rétt. En við höfum kannski líka rétt
til að sprengja allt í loft upp? Það hlýtur þá líka að vera spurning hvenær
það er réttlætanlegt. (Með „DV-málinu” er vísað
er til fréttar í DV og myndbirtingar á forsíðu snemma í janúar 2006 af manni
sem grunaður var um kynferðisglæp gagnvart börnum, en umfjöllun blaðsins varð
til þess að maðurinn fyrirfór sér.) |
|
|