10. jan. 2004
Í maí 2003 var
haldin í Jakarta í Indónesíu alþjóðleg ráðstefna samtaka og baráttumanna sem
höfðu tekið þátt í mótmælunum gegn stríðinu við Írak. Þessi ráðstefna sendi frá
sér yfirlýsingu, The Jakarta
Peace Consensus, (sjá lauslega
íslenska þýðingu). Á ráðstefnunni var ákveðið að stefna að því að
skipuleggja samhæfða alþjóðlega baráttu gegn herstöðvum Bandaríkjanna um allan
heim. Nýstofnaðri Friðarhreyfingu
Asíu var falið að ýta verkefninu úr vör.
Fyrsta skrefið í
skipulagningunni var stigið í september með myndun alþjóðlegs tölvupóstlista.
Að honum stóðu í upphafi samtök frá Suður-Kóreu, Japan, Filippseyjum,
Fiji-eyjum, Taílandi, Bangladesh, Indlandi, Máritíus, Tyrklandi, Grikklandi,
Þýskalandi, Portúgal, Bandaríkjunum og Nicaragua auk alþjóðlegra samtaka og
samtaka sem ná yfir annars vegar Asíu og hins vegar Rómönsku Ameríku. Síðan
hafa fjölmörg samtök bæst við og Samtök herstöðvaandstæðinga eru nú komin í
tengsl við þetta net.
Næsta skref er alþjóðleg ráðstefna
sem verður haldin í tengslum við næstu Heimsráðstefnu alþýðuhreyfinga, World Social Forum, sem verður í Mumbai
(Bombay) á Indlandi 16.-21. janúar, og mun hún standa í tvo daga og tengjast
stærri ráðstefnu gegn stríði. Það er Focus
on the Global South með aðsetur í Bangkok sem hefur séð um undirbúning
ráðstefnunnar. Hér fylgir útdráttur úr boðsbréfi um þessa alþjóðlegu ráðstefnu:
Þessari ráðstefnu
er ætlað að vera hin fyrsta í röð alþjóðlegra funda til undirbúnings
alþjóðlegrar baráttu gegn bandarískum herstöðvum. Með þessum fundum er ætlunin
að mynda alþjóðlegt samband gegn bandarískum herstöðvum og móta baráttuáætlun.
Bandaríkin höfðu
herstöðvar eða einhverskonar hernaðarviðveru á 702 stöðum í 40 löndum utan
Bandaríkjanna í september 2002 samkvæmt skýrslu Varnarmálaráðuneytis
Bandaríkjanna (Basic Structure Report 2003 http://www.acq.osd.mil/ie/irm/irm_library/bsr_fy03_baseline.pdf
bls. 55-72) og einhverskonar hernaðaraðstöðu í meira en 100 löndum. Eftir 11.
september 2001 hafa Bandaríkin komið sér upp nýjum herstöðvum í Afganistan og
Mið-Asíu og eru að koma sér fyrir til frambúðar í Írak. Samkvæmt frétt í Wall
Street Journal eru uppi áform um að koma á fót eða endurreisa herstöðvar í
Djibouti, Alsír, Marokkó, Túnis, Senegal, Malí, Taílandi, Singapúr,
Filippseyjum, Kenýa, Georgíu, Aserbædsjan, Póllandi, Rúmeníu, Búlgaríu, Qatar
og Víetnam.
Tilganginum með
þessu alþjóðlega herstöðvaneti er lýst í síðustu öryggisáætlun
Bandaríkjastjórnar (National Security Strategy http://www.whitehouse.gov/nsc/nss.pdf bls. 33): „Herstyrkur okkar mun verða
nægilega sterkur til að hindra hugsanlega fjandmenn í að leggja í
hernaðaruppbyggingu með það í huga að ná eða fara fram úr veldi Bandaríkjanna.“
Dálkahöfundur New York Times, Thomas Friedman, lýsti best tegslunum
milli hnattvæðingar stórfyrirtækjanna og hnattvæðingar hernaðarmáttar
Bandaríkjanna þegar hann skrifaði: „Hin dulda hönd markaðarins mun aldrei virka
án dulins hnefa. McDonalds getur ekki dafnað án McDonnell-Douglas, framleiðanda
F-15 herflugvélanna. Og sá duldi hnefi sem tryggir tækninni í Sílíkon-dalnum
öruggan heim kallast bandaríski herinn, flugherinn, sjóherinn og
landgönguliðið.“ (Friedman: The Lexus and the Olive Tree, 1999).
Sögulega hefur
herstöðvanet Bandaríkjanna reynst ómissandi við um það bil 200
hernaðaríhlutanir víðsvegar um heim. Nú síðast voru herstöðvar í
Miðausturlöndum notaðar til innrásarinnar í Írak. Hálfri öld áður, 1953, voru
bandarískar herstöðvar í Hondúras notaðar til að velta úr sessi lýðræðislega
kjörinni ríkisstjórn Guatemala sem hugðist gera eigur bandaríska fyrirtækisins
United Fruit Company upptækar. Eftir innrásina í Afganistan nýlega hefur
tilkoma bandarískra herstöðva gert bandaríska olíufyrirtækinu UNOCAL kleyft að
leggja olíuleiðslu frá Afganistan til Pakistan.
Í bókinni The
Sun Never Sets (1991) sem fjallar um bandarískar herstöðvar eru áhrif
þeirra sögð vera þessi: „Herstöðvar hafa í för með sér öryggisleysi; þær ræna
fólki sjálfstæði þess og mannréttindum og þær grafa undan menningu, lífsgildum
og heilbrigði og valda umhverfisspjöllum í þeim löndum sem hýsa þær.“ Þegar
erlendu herliði er komið fyrir í einhverju landi hefur það oft stuðlað að vændi
og ofbeldi. Efnahagslegur ágóði rennur venjulega ekki til samfélagsins heldur
fámennrar innlendrar forréttindaklíku. Þar að auki hafa þessar herstöðvar oft
veitt harðstjórum og einræðisherrum mikilvægan stuðning, svo sem Franco á
Spáni, Salazar í Portúgal, Barre í Sómalíu og Marcosi á Filippseyjum svo fáir
einir séu taldir.
Hinu alþjóðlega
hernaðarneti Bandaríkjanna er þannig ætlað að þjóna efnahagslegum og pólitískum
hagsmunum Bandaríkjanna á kostnað almennings um allan heim. Barátta fyrir því að þetta alþjóðlega herstöðvakerfi
Bandaríkjanna verði leyst upp er því mikilvæg vörn gegn ólöglegum styrjöldum og
hernðaríhlutunum Bandaríkjanna í þágu efnhagslegra og pólitískra hagmuna sinna.
Það er líka
mikilvægt fyrir hreyfinguna gegn stríði að leggja áherslu á baráttu fyrir því
að herstöðvar Bandaríkjanna verði lagðar niður. Með því heldur hreyfingin sér
við milli þess sem forseti Bandaríkjana ákveður að fara í stríð. Og með því
eflist hún í baráttu sinni gegn styrjöldum.
Kort
yfir alþjóðlegt hernaðarnet Bandaríkjanna:
http://www.gporcel.net/peacematters/downloads/usoverseaspresence.pdf
http://www.monthlyreview.org/0302map1.pdf
Miðausturlönd:
http://www.globalsecurity.org/military/facility/centcom.htm
© Einar Ólafsson