Einar Ólafsson                                                                                                < Forsíða   Greinar >

Óprentuð ljóð

 

 

 

Þá opnast fjallið

 

Að ævilokum leggst við fjallsins

rætur, í heiði sólin skín

og vermir hinsta sinni öldungs

kalda fætur uns rennur hún

í vesturveg og þrungin kyrrð

er veröldin um óttu, þá opnast

fjallið hljótt svo engin nemur,

fuglar þegja, hestar blunda

í haga og þegar fyrstu geislar

sólar renna gegnum fjalla-

skörð má greina grasið

bælt í hvammi en síðan

syngur veröld öll

inn nýjan dag

 

Markhvammi í Gnúpverjahreppi aðfaranótt 20. júní 2010

Þakkir hinum sæla sagnameistara og fræðimanni Haraldi Bessasyni

Birtist í Tímariti Máls og menningar 3. hefti 2010

 

 


 

Carleston á bókasafninu

 

 

Hún fer á hverjum mánudagsmorgni á bókasafnið að dansa charleston við manninn sem er á myndinni í uppáhaldsbókinni hennar. Hún er rauðhærð og með yndisþokka. Þegar hún kemur aftur út um hádegið hafa sprungið út blóm handan við götuna nema snjór hafi fallið á gangstéttina eins og flos. Og bros hennar er djúpt eins og draumur.

 


 

Sit við þokugluggann

 

Sit við þokugluggann
horfi út í sjóndeildarhringslausa
veröldina:

ekkert fjall í dag
endalaus víðerni án kennileita
opin leið til allra átta!

 


 

 

Líkfylgd í margeyddri borg

- ljóð með mynd að láni

 

 

Það stendur þarna fólkið

við flugvöllinn með kistuna á handvagni

og dvergurinn situr á kistunni ásamt páfagauki í búri,

slær trommuna sína lágt

og ekki án virðingar.

Borgin að baki margeydd

í heilögum stríðum, hetjulegum stríðum,

hér hafa mikilmennin látið til sín taka.

Kistan er úr kassafjölum

og aðkomumaðurinn sem einn lifði af

í annarri nýeyddri borg

biður hermennina leyfis að líkfylgdin

fái borið hinn fallna í grafreitinn.

Hér hefur maður komið í manns stað,

sá seinni minnislaus,

og borgir eyðast og byggjast á ný

í látlausri sigurför mannkyns.

 

 


 

Handan orðanna

 

 

Handan orðanna

er hafsjór af veruleika

 

Stormurinn ýfir yfirborðið

og brimið brýtur

á orðunum og sundrar þeim

uns þau sameinast aftur í angist

í ofsa eða varfærnislegri von

 

og stundum er logn

sólin speglast í haffletinum

og ljómar gegnum orðin sem leysast upp

í þoku og breyta sólskininu

í regnboga þar sem allir litir verða

sýnilegir

 

en niðri í hafdjúpunum synda fiskar

alla vega fiskar og segja sögur

sem bylgjast um djúpin

og verða sífellt að nýjum sögum

og á yfirborðinu vakna orðin

upp úr angist sinni, ofsa

eða varfærnislegri von

og orðin hefja sig til flugs

og flögra um heiminn á stórum marglitum vængjum

 


 

Fílar í tveimur bæjum

 

 

Á hillu heima hjá mér í Kópavogi á Íslandi er fíll. Ég keypti hann af fátækri konu þegar ég var á verkalýðsráðstefnu í Suður-Afríku. Hann er útskorinn úr dökkum þungum viði, traustlegur og virðist seinþreyttur til vandræða. Á gluggakistu hjá vinkonu minni í Tübingen í Suður-Þýskalandi er annar fíll. Hann er úr ljósum léttum viði með teppi yfir sér og útsaumurinn fagurlega skorinn í viðinn. Við hlið hans stendur annar minni fíll en viðhafnarmeiri með skrauthýsi á bakinu, skýli fyrir indverksu furstana sem hafa eignað sér hann. Ég tók hann upp af gluggakistunni og hann horfði á mig útskornum dapurlegum augum, svona stásslegur, fíllinn furstans.

 


 

 

Í Tübingen á ánni Neckar

 

 

Hæglát rennur áin gegnum borgina brúnleit eftir rigningar síðustu viku. Við sitjum í bátnum nema guðfræðingurinn sem stendur í skuti og stjakar honum áfram framhjá turninum sem hýsti skáldið Hölderlin í fjörutíu ár, framhjá höll hertoganna af Hohenzollern og gamla háskólanum sem glittir í gegnum grátvíðinn, linditrén og öll hin trén sem ég kann ekki að nefna. Við leggjum að landi í skugga trjánna og tökum fram nestið: kalt te, kaffi, eplasaft og möndlukökur og ostakökur. Í kyrrðinni á fljótinu undir trjánum í miðri borginni röbbum við saman uns við látum bátinn líða til baka og mér gefst sá heiður að stýra honum með löngum stjakanum: gesturinn frá Íslandi.

 


 

 

Örfín angan moldar

 

 

Hann læðist inn þessi maður,

inn í glæst híbýli verðbréfasalanna

og skyggnist um gáttir.

Hann lyktar af mold

og andlitið veðurbrúnt.

Á veggjunum eru klukkur stilltar

á mismunandi tíma,

en utan við bæinn húmar að kveldi.

Líkamsræktarstöðvarnar bíða.

Hann tvístígur –

en þá

litast tölvuskjáirnir mógulir

og bregður fyrir mýrarrauða

og grýttum holtum úti við jaðrana,

og klukkurnar hægja á sér,

ganga sumar aftur á bak

eða fara að slá hægt

og mjótóna.

Hér er ekki lengur

í neitt að spá,

búið að rækta meira en nóg

af móum og mýrum,

forngripabúðirnar fullar af

gömlum klukkum

og mýrarrauðinn óhagkvæmur

til vinnslu.

Í gljáandi veggjum

situr örfín angan moldar.

 


 

Kona með grænt hár

 

 

Það er kona með grænt hár

og auga á miðju enni

handan við hornið.

Ég hef ekki séð hana enn

nema í hugskoti mínu

þar sem ég sé fyrir horn.

Það hjólar maður eftir veggnum,

hann er alveg venjulegur,

og gægist fyrir hornið,

en hann sér ekki konuna,

hún er bara mín,

og nú læt ég manninn svífa

niður á götuna

þar sem hann heldur áfram að hjóla.

Hann er hugfanginn af

nýja hjólinu sínu.

 


 

Þeim fannst þessi ferð sækjast ósköp seint

 

 

Þeim fannst þessi ferð sækjast ósköp seint,

það var verið að tutlast þetta eftir troðningum,

sneiða hlíðar, krækja fyrir kletta,

leita vaðs, stundum bara slóra

til einskis, setjast í lautir, horfa á

útsýnið, jafnvel hlusta á

fuglasöng.

Þeim fannst þessi ferð sækjast ósköp seint,

skyggndust um en

hvergi sá á leiðarenda,

aðeins nýtt útsýni á hverju leiti,

en loks er þau litu til baka

þekktu þau landslagið aftur,

því líkast sem þau hefðu

stefnt þangað fyrr.

 

 


 

Charleston á barnum

 

Konan er að dansa

hún er að dansa gamlan samkvæmisdans.

Er það sem mér sýnist,

er hún að dansa charleston

milli borðanna hér?

Hún er mjög þreytuleg.

Og úti gnauðar norðanvindurinn,

fjúk og göturnar auðar,

já hún er að dansa charleston

alein

og á borðinu er tómt glas

með fingrafari

og varalit á barminum

og tónlistin er lágvær

og rennur saman við vindgnauðið

og ljósin eru græn

eða

eins og þau séu græn

 


 

Hún stendur við steininn og grætur

 

 

Hún stendur við steininn og grætur.

Ég veit ekki af hverju hún stendur við steininn

og grætur.

Hún er mjög lítil.

Á aðra hönd er vegur og mörg hús.

Hins vegar er hafið

óravítt

og djúpt.

Á því sigla skip

og yfir það fljúga fuglar

og flugvélar.

Á steininum eru skófir.

Þær eru hvítar og gular

og grænleitar

og það er á honum djúp hola.

Og hún stendur við steininn

milli þorps og hafs

og grætur.

 


 

Hann er að hverfa bak við blómið

 

 

Hann er að hverfa bak við blómið.

Hann hefur bara eitt auga.

Veislunni er lokið.

Aðeins dansmærin á spildósinni

dansar áfram.

Sólin kemur upp við enda götunnar

eins og forðum,

það er sá árstími,

og hann er að hverfa bak við blómið

í garðinum við hornið

og augað hans eina

glitrar eins og dögg.

 


 

Drukknaður sjór

 

 

Drukknaður sjór

og gamlar hendur.

Það er langt í náttstað

og þó eru húsin allt í kring

háreist og full af herbergjum

og stofum og eldhúsum.

Drukknaður sjór og gamlar hendur.

Nóttin er í miðjum deginum

fullum af ljósum,

grænum, rauðum og gulum,

nei: flúorgrænum, ekki rauðum, ekki gulum.

Drukknaður sjór

og gamlar hendur.

Hann snýr við,

en ekki til baka

heldur út.

 


 

Konan á hvítu skónum fer inn á nýja barinn

 

 

Þungar götur

og skugginn í fingurgómunum.

Konan á hvítu skónum

fer inn á nýja barinn á horninu.

Það er sítrónugulur fugl

í draumi hennar

og hinum megin götunnar

vex hvönn upp úr gangstéttinni

eins og ekkert sé.

Hún er með fölgræna sólargeisla

í blómastað.

 


 

 

Endalaust réttlæti

 

 

Græðgi, oflæti,

niðurlæging, heift

turnar heimsins falla

eða eru felldir

og menn farast

Í ást

eða breiskleika

eru börn getin

og drepin

í nafni óendanlegs réttlætis

– en endalaust réttlæti

er eins og hver annar eyðimerkurstormur

ekkert réttlæti er óendanlegt

réttlætið er bara

þessi stundlega miskunnsemi

umhyggja og yfirvegun

breiskra manna

 

 

29. nóv. 2001

 


 

 

Pétur er ekki hér

 

 

Ég kem inn á kránna

það er svolítið skuggsýnt eins og

gengur og gerist á krá,

barborð til vinstri, borð og stólar,

óljósar myndir á veggjum og fólk,

mestmegnis andlit,

opineygð stúlka, maður með skegg

og annar í rauðum jakka en enginn Pétur,

aðeins strjál mergð af fólki, borð og stólar

og óljósar myndir á veggjum en enginn Pétur,

kom ekki Pétur, beið hann mín ekki?

þá sé ég við barinn

lágvaxinn mann með þykk gleraugu og reykir

(já, það fangar eitt andartak athygli mína)

Gaulois, hann lítur á mig

og segir: „Pétur er ekki hér.“

 


 

Hefurðu séð hann Pétur?

 

 

Ég á ekki mót við neinn á kránni,

geng rakleitt að barnum: „Einn bjór, takk,“

sest við borð, glasið döggvast,

kveiki í vindli og gegnum reykinn

birtast mér andlit,

opineygð stúlka, maður með skegg

og annar í rauðum jakka, stólar og borð

úr dökkum viði og myndir á veggjum, ég

sýp á bjórnum og inn kemur maður,

lágvaxinn maður með þykk gleraugu, hann

staldrar við, horfir yfir krána og kveikir í

(já, það fangar eitt andartak athygli mína)

Gaulois, hann er við það að snúa við

en hikar, kemur svo til mín

og segir: „Hefurðu séð hann Pétur?“

Klukkan er rúmlega fjögur.

 

 


 

hann svífur af egginni

 

 

hann svífur af egginni

hvítt undir væng

og flýgur í sveig

 

ég lít um öxl

 

landið blánar

til hafs

 


 

 

 

Eins og íslenskir vordagar

koma þau, sjáið þau

skálma með sólina í fanginu

yfir ísilagða tjörnina

og letilegir síðsumardagarnir

verða svolítið vandræðalegir,

víkja úr vegi og hneykslast

á þessum hretum,

búast alltaf við hinu versta

af þessum viðsjárverðu vordögum:

„Það kemur nú páskahret,“

segja þeir og hrista hausinn

svo laufið fellur af þeim,

en hretin,

þau ganga yfir, sjáið þessa vordaga,

sjáið þetta sólskinsfólk

sem hleypir öllu í asahláku

í stjórnlausri atorku sinni

– og svo fer allt

að ilma

 

 

(flutt við borgaralega fermingu í ráðhúsi Reykjavíkur í apríl 1997)

 


 

 

 

I

 

Temeistarinn kveikir eldinn

hitar vatnið, hellir því í skálina.

Hann setur teið í og þeytir

með hrísþyrli.

Skálin gengur, gesturinn sýpur á

þurrkar barminn og réttir næsta gesti

hægt og virðulega.

Þeir skynja mörk hins stundlega

og hins eilífa.

 

 

II

 

Á vegamótum heimleiðis af ballinu

stigum við út úr landróverunum

létum síðasta brennivínið ganga

blandað volgu kóki

sungum himneskt

út í sumarnóttina

rokkið úr félagsheimilinu að baki

og svo tók söngur mófuglsins við.

 


 

 

 

Mjallhvítir dagar

detta yfir.

Hvað er appelsínubörkur

gera á myndinni?

 


 

 

 

Undir kvöld sagði hann:

það dimmir ekki

en birtan fer afsíðis

 


 

 

 

Enginn spyr neins

en dyrnar eru opnar

inn í dimmt herbergi.

Skuggi fellur úr þeim

eins og öfugt ljós.

Það er sífellt amstur

á þessum mönnum.

Þar talar hver upp í annan.

 


 

 

 

Klukkukólfur

enginn lengur

engin sveifla

þyngdarkrafts

óræð rafboð

hornótt tala

en dropi daggar

sindrar enn

í morgunljóma

á bláu blómi

 


 

 

 

Fólkið tættist

undan sprengjunni

húsið rústir

gígur í jörð

á bakkanum

brosti fífill og bláklukka

án hluttekningar mót sólu

og hafgolan blíð

andaði reyknum burt

en sársaukinn sársaukinn

þeir lifa sem ekki deyja

 


 

 

Hugskotsljóð

 

 

Þegar gráminn hangir

yfir síðvetrarmorgninum

verður mér á

að loka augunum stundarkorn

Myrkrið bakvið augnlokin

skiptir litum fyrir hugskotssjónum mínum

Í horninu við hægra augað

kemur upp sól sem eitt andartak

lýsir allt upp:

brýst fram úr skýjunum

gyllir fjöll og dali

húsþök og sundin blá

og býr í hugskoti mínu

það sem eftir lifir dags

 


 

 

Haustljóð

 

 

Inn um gluggann minn þrengdi sér dag nokkurn stórt blóm; það hafði vaxið um nóttina, það var sólblóm og hafði vaxið undir fullu tungli. Nú vaxa sólblóm ekki svo glatt hér á norðurslóðum, síst af öllu síðla hausts þegar næturfrost eru byrjuð og kartöflugrös fallin svo ég hlaut að líta á þetta sem teikn. Mikið getur haustið annars verið fallegt þegar er bjart og stillt og pollar hemaðir á morgnana.

 


 

 

Þjórsárdalur

 

 

Og svo lögðum við upp í ferð

– við ókum inn í Þjórsárdal

og ég sagði samferðamönnum mínum:

Þeir lögðu þennan veg þegar þeir fóru að virkja Þjórsá

við Búrfell

(þeir voru að norðan

samferðamennirnir).

Við þræddum eyðibýli

eftir korti,

fundum ekki sum

en giskuðum á önnur eftir grjóti,

horfðum út á vikurinn og sögðum:

Hér hefur verið búsældarlegt

og bæjarstæði gott,

horfum yfir dalinn

á rústum Bergólfstaða í brekkunni

og annar samferðamaður minn

að norðan

segir: Skrýtið að kalla dalinn Þjórsárdal,

Þjórsá rennur ekki um dalinn.

Ég svara:

Mig skeytir ei hót

hvernig þið norðanmenn nefnið dali,

nafnið hljómar.

Gengum frá Steinastöðum

fram með Skeljafelli,

(körpuðum um hvort við værum að fara frameftir

eða ekki)

allt fram fyrir Sámstaðamúla

þar sem Sámstaðir eru rúst

og stöðvarhúsið við hlið hennar

þar sem jökulfljótið beljar út úr göngunum

frá Búrfellsvirkjun,

lítum af rúst

á reisulegt stöðvarhúsið

og annar samferðamaður minn

að norðan

segir: Skrítið að kalla þetta Búrfellsvirkjun,

Búrfell er handan.

Ég svara:

Sámstaðamúlavirkjun,

ja, það hljómar!

 


 

 

 

Til Ragnars Stefánssonar

 

 

Gatan full af fólki

rauðir fánar og kröfuborðar

svartstakkarnir hafa girt götuna

og fylkingum lýstur saman,

þá stendur upp úr þessi maður

eina og brimbrjótur

sem enginn hefur séð

fyrir andartaki,

salurinn fullur af fólki,

allir tala svo gáfulega,

og þá segir þessi maður

það sem máli skiptir

og allir skilja og man þó

enginn neitt einstakt orð,

því öll voru venjuleg,

litla stofan full af fólki,

það er skvaldrað og drukkið

og hlegið

og þá dansar stærsti maðurinn

milli borðanna

eins og ekkert sé,

þyngdaraflið er upphafið.

suma menn standast

ei lögmál nein.

 


 

 

Fjárgötuljóð

 

 

Stýriflaugin þræðir landið í

hæfilegri hæð, sækir markið

af alúð forritarans

í fjarlægum stað

ó, tækni! ó,

afrek mannshugar!

í hæfilegri hæð yfir

óbyggðir akra og

beitarhaga, bóndinn

smalar fé sínu, eftir

aldagömlum fjárgötum

rennur það í

rétt, ó,

gömlu götur!, ó,

gamla rétt!

 


 

 

Sólarljóð

 

 

Skórnir slitnir og halda vart vatni

fötin ekki samkvæmishæf

á borgaralegan mælikvarða

og þá ekki maðurinn sjálfur

svona snemma hráslagalegs morguns

hannn girðir sig til útgöngu

kveikir í sígarettu

og hnýtir um hálsinn

gulan trefil

í dag skal

skína sól

skal skína

sól

 


 

 

 

Himinljóð

 

 

Það hafði aldrei hvarflað að honum að vegurinn lægi svona langt, á aðra hönd svartur sandurinn og hraunhólar, á hina jökulfljótið sem sveigir frá veginum og hverfur út í svart landið. Vegurinn liggur svo bak við hól sem stendur einkennilega grænn upp úr þessu landi og þar er vatn og ekkert nema þetta: maður, bíll, vegur og sandur, hóll og vatn. Og yfir hvelfist himinninn. Ef hann er þá eitthvað.

 


 

 

Lengst inni í hugskoti mínu

er vottur af minningu

hálfgleymdur slæðingur

Mér finnst stundum á haustin

þegar fólkið flaksast í rokinu

og laufið þyrlast eftir gangstéttinni

og skýin æða um himininn

þessi minningarslæða vera haldreipi

eða öllu heldur

að ég geti sótt til hennar

ofurlitla hlýju

– hún er eins og táður ullarlagður

að leggja að hjartanu

þegar allt annað er orðið

haust

 


 

 

 

Það var ekki ætlun mína að segja neitt

þannig lagað

ekkert nema svolitla sögu

án meiningar

til að þreyja kvöldið í áningarstað

bægja frá draugum

– eða kannski

velja drauga

Tíminn hægir ögn á sér yfir nóttina

minningarnar sögurnar draumarnir

fá að hoppa úr bílnum og leika sér

– og draugarnir

Við ættum kannski að vera aðra nótt

í þessum áningarstað

láta bílinn kyrran á morgun

ákvörðunarstaðurinn er hvort sem er

grilla ein

eins og hver annar draugur

 


 

 

 

Þegar við komum að ánni

leituðum við að vaði

það var ekki auðfundið

djúpir álar en sandbleyta

í grynningum

Við settumst á bakkann

og fórum að segja sögur

Við tjölduðum

enda áliðið dags

kannski yrði minna í ánni

að morgni

þetta var jökulá og skammt

til jökla

Um nóttina lét einn förunauta minna

illa í svefni

Um morguninn fundum við vað

Við tókum upp tjöldin

Á grösugum bakkanum urðu eftir

margsagðar sögur og martraðir

 


 

 

 

Was ist Aufklärung?

 

 

Í svokölluðum þjónustuíbúðum aldraðra búa tveir bræður fæddir nálægt aldamótum í afskekktum firði fyrir austan eða vestan. Þeir eru vel ernir og viðræðugóðir og ég truflaði þá eitt kvöld frá framhaldsþætti í sjónvarpinu og spurði þeirrar spurningar sem Immanuel Kant hafði leitast við að svara í Köningsberg í Prússlandi rúmri öld áður en þeir fæddust: Hvað er upplýsing? Þeir litu hvor á annan og sögðu: „Ætli það sé ekki olíulampinn á baðstofuveggnum heima,“ sagði annar, „og máske þegar ég stalst til að líta í Þjóðólf sem pabbi fékk stundum léðan hjá prestinum,“ bætti hinn við. Þeir horfðu áfram á þáttinn í sjónvarpinu og að honum loknum sögðu þeir svo rétt mátti greina gegnum hljóðskreytingu auglýsinganna: „Annars þótti mest um vert að kunna að beita orfi á engi og öngli í sjó.“

 


 

 

 

Ég heyrði einu sinni af manni sem varð fyrir þeirri reynslu að verða borðnautur böðuls síns á ráðstefnu um mannréttindi. Maðurinn var þarna fyrir hönd stéttarfélags síns en böðull hans var hátt settur í ráðuneyti og hafði áður haft þann starfa að draga neglur af fólki og setja rafstraum í geirvörtur og kynfæri. Hann hafði sinnt því að alúð hvort sem um var að ræða gamla hefð nagladráttar eða hina nýju raftækni. Af smekklegum klæðaburði mátti ráða að hann sinnti núverandi starfi af sömu alúð og hefði á valdi sínu jafnt fornar hefðir stjórnsýslunnar sem nýjustu kenningar um gæðastjórnun. Borðnautur hans var engan veginn jafn óaðfinnanlegur. Hann var svolítið inní sig og ekki laust við að hönd hans skylfi.

 


 

 

 

Ég skal ekki trufla ykkur

með löngum ræðum um stríð og hungursneyð,

en ég þigg meira vín.

Svona dimmt vín og þungt

er mér nú að skapi.

Það rifjast upp fyrir mér atvik

og myndir: veggjabrot

og fokheld hús, vegakantar

þar sem vallhumallinn bíður rykinu birginn,

skörðóttir bollar með bláu mynstri.

Ég sé líka fyrir mér klæðskiptingana,

dragdrottningarnar sem sungu kabarettsöngva

af ósvikinni list

og ljósin flögruðu um salinn.

Laufblað féll í læk

í kjarrivöxnu landi,

það var haust og veðrið svo stillt,

það er eins og þetta sitji í brjósti mér

rétt við hjartað þar sem vínið hitar.

Nei, ég skal ekki trufla ykkur

með tali um efnahagskreppur

og þrælahald, en skenkið mér meir

af þessu dimma þunga víni.

 


 

 

 

Skip siglir með landi

svart á skrokk og brúin hvít

og fjallseggjarnar speglast í firðinum.

Mynd

og deyjandi minning.

Við ferðumst ekki lengur með strandferðaskipum.

Það er allt í lagi.

Við ferðumst ekki lengur á hestum

nema sumir sér til gamans

og nú sigla í kjölfar strandferðaskipanna

skemmtiferðaskip með útlenda ellilífeyrisþega

svo stór á bláum sjónum

svo fádæma stór að fjallseggjarnar

veigra sér við að speglast í firðinum.

En það er allt í lagi

við eigum þetta allt

á mynd.

 


 

 

 

Drengur einn hafði þann sumarstarfa að reka kýrnar að loknum morgunmjöltum. Þegar þær höfðu verið leystar út fór bóndinn inn að taka veðrið ásamt kaupamanninum. Þeir settust að morgunverðarborðinu um sama leyti og kúahópurinn kom þar sem leiðir skiptust, lá ein inn með bæjarlæknum, önnur niður með honum, en þriðja leiðin lá yfir brú niður á túnið. Venjulega runnu kýrnar beint í hagann en stundum völdu þær af þvermóðsku leiðina inn með læknum. Drengurinn hljóp fyrir þær en þá tóku nokkrar sig út úr hópnum og fóru niður með læknum. Hann hljóp fyrir þær en hinar héldu aftur sömu leið inn með læknum. Þegar verst lét komst drengurinn ekki inn fyrr en fólkið var staðið upp frá borðum og hafragrauturinn farinn að kólna. Þannig náðu kýrnar sér niðri á smala sínum og fengu honum leiða sem enn gat setið í honum sem örlítill kvíðabeygur þegar hann hallaði sér á koddann um kveldið. Þá var gott að hverfa á vit draumsins um að allir kúasmalar sveitarinnar sameinuðu kúahópa sína og skiptu liði til að beina þeim rakleitt í hagann og settust síðan saman að heitum hafragrautnum með glaum og gleði.

 


 

 

Einu sinni var strákur sem nennti ekki í skólann og sagðist vera illt í maganum. Þá sagði pabbi hans: „Ég ætla að leggja eyra á magann og hlusta.“ Og hann fór út í búð og keypti eyra og lagði á magann á honum. Og eyrað festist á magann. Eftir það borðaði strákurinn bara hljóð, tóna og lög. Þegar hann var svangur og kallaði: „Mamma, pabbi, hvað er í matinn?“ og þau voru blönk eða höfðu gleymt að fara út í búð svöruðu þau: „Æ, þú færð bara Gamla Nóa í dag.“ Þá sagði strákurinn: „Getum við ekki haft óbókonsert eftir Mozart?“ „Nei,“ sögðu mamma og pabbi, „það verður í sunnudagsmatinn. En á jólunum færðu Töfraflautuna.“ En pabbi, mamma og systir hans höfðu ekki eyra á maganum og fengu aldrei svona gott að borða, hvorki Gamla Nóa né óbókonsert eftir Mozart og ekki heldur Töfraflautuna.

 

 


Þrjú skúffuljóð

 

 

I

 

Við lifum dásamlega tíma

skáldskapurinn hefur náð undirtökunum

hugarflugið ræður

 

Borgarstjóri íhaldsins tekur sér skáldaleyfi

og talar þvert um hug sér

við lifum dásamlega tíma

 

Veruleikinn er þvert um hug sér

hugurinn er þvert um veruleikann

hugarflugið ræður

 

Blaðakonur fara í ökuferð með formanni verslunarráðsins

hjólför jeppans skrá í snjóinn

hina sveigðu línu ljóðsins

 

Skáldskapurinn hefur náð undirtökunum

við höfnum hinu rökræna samhengi hlutanna

alþýðusambandið hefur gengið í vinnuveitendasambandið

og grátbiður ríkisstjórnina að gera það sem hana helst langar til

 

 

II

 

Vextir lækka og hækka samtímis

af bankabókum og skuldabréfum

lesum við dýpstu leyndardóma guðfræðinnar

 

Verðbréfamarkaðurinn er hin sanna kirkja

musteri hinnar yfirskilvitlegu visku

 

Aðeins í löndum villimannanna er veruleikinn svo óskáldlegur

að matarskortur veldum beinkrömum

og byssukúla drepur

 

hinn siðmenntaði maður

sefur með kjarnorkusprengju fyrir svæfil

og myndræn morð róa yfirspenntar taugar

 

Sem einherji rís hann endurnærður

og etur sífellt af sama geltinum

matvælaframleiðslan er helsta böl þjóðarbúsins

 

 

III

 

Þjóðarsátt hefur verið gerð

um að launþegar borgi sjálfum sér kjarabætur

 

Alþýðan lýsir sig hamingjusama í gjaldþrotinu

og dressar sig upp

 

Árstíðirnar hafa gengið af göflunum

haustið hefst í tvímánuði og lýkur á góu

við lifum vetrarlangt haust

 

við setjum dægurlög um kjarasamninga

 

Stórmarkaðirnir fyllast laugardaginn fyrir páska

fátæklingarnir borga með skömmtunarseðlum félagsmálastofnunar

ríkisstjórnin deilir út klæðum Krists

 

 

(Þessi þrjú ljóð lágu lengi í skúffu þar til þau voru sleginn inn á tölvu og síðan sett á þessa vefsíðu í júní 2011. Þau eru líklega ort einhvern tíma á árunum 1986-1988. Ef ég man rétt voru þau öll ort um svipað leyti. Af síðasta ljóðinu má nokkuð ráða tímasetninguna. Þjóðarsáttarsamningarnir voru undirritaðir í febrúar 1990 en hugmynd um þjóðarsátt kom fyrst fram á fyrstu mánuðum ársins 1986. Ætla má að ljóðið hafi verið ort síðla vetrar eða eftir að góa hófst seinnihluta febrúar, jafnvel eftir páska, en þó gæti tilvísunin í páskana hafa komið síðar þar sem því erindi er bætt við með penna. Það er örugglega skrifað fyrir haustið 1989 því að það er skrifað á ritvél en tölvu fékk ég í september 1989. Líklega er það þó skrifað áður en ég fór til Noregs í janúar 1988, sem sagt annað hvort árið 1986 eða 1987 síðla vetrar eða að vori. Þá er spurning hvorn veturinn var haust allt fram á góu. En bæði árin var við völd ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks undir forsæti Steingríms Hermannssonar. Einhvers staðar hef ég séð það rökstutt að með þeirri stjórn hafi innleiðing nýfrjálshyggjunnar hafist hér. Meira en tveir áratugir voru þá í efnahagshrunið mikla haustið 2008 og undarlegt veðurfar undanfarinna ára – ef það er þá svo undarlegt.)

 

 

 

 

 

 

 


© Einar Ólafsson