|
Einar Ólafsson |
Veljum öðruvísi veröld |
Rússar og NATO í nýtt kalt
stríð?
|
|
|
eftir Einar Ólafsson |
|
|
|
Birtist á Friðarvefnum 3. maí 2007 Rússar og NATO
í nýtt kalt stríð? Þetta er fyrirsögn á fréttasíðum Textavarps
Ríkisútvarpsins í dag. Tilefnið er að Rússlandsstjórn sagðist í dag ekki ætla
að tilkynna aðildarríkjum NATO né öðrum ríkjum um herflutninga innan eigin
landamæra, eins og kveðið er á um í afvopnunarsamningi um hefðbundinn herafla
í Evrópu frá 1990, og Pútin, forseti Rússlands, hefur tilkynnt að
afvopnunarsamningurinn sé úr gildi fallinn. Þetta er svar
við ákvörðun Bandaríkjastjórnar um að koma fyrir gagnflaugakerfi í Tékklandi
og Póllandi. Pútín segir flaugarnar vera beina ógn við þjóðaröryggi Rússlands
en Bandaríkjastjórn segir tilganginn að verjast hryðjuverkamönnum og ríkjum
eins og Íran. Þetta gerist á
sama tíma og Rússar gagnrýna eistnesk stjórnvöld harðlega og hafa stöðvað
útflutning á olíu og kolum til Eistlands umdeilds vegna flutnings á
minnismerki í Tallín um sovéska hermenn í seinni heimstyrjöldinni. Rússum
ögrað Það er auðvitað
stóralvarlegt mál ef Rússar tilkynna það að afvopnunarsamningurinn frá 1990
sé fallin úr gildi. En eins og fram kemur í frétt RÚV hefur þetta sinn aðdraganda. Í rauninni
hafa Rússar mátt sætt sig við ótrúlega ögrun af hendi Bandaríkjanna og NATO
undanfarinn áratug. NATO hefur stækkað til austurs, frá því 1999 hafa tíu
fyrrverandi austantjaldslönd gengið í NATO, þar á meðal þrjú fyrrverandi
Sovétlýðveldi, og þrjú eru í inngönguferli. Tvö fyrrum Sovétlýðveldi, Úkraína
og Georgía, eru í ferli sem miðar að inngöngu í NATO, þótt ekki sé enn um
beinar aðildarviðræður að ræða, og önnur fjögur, Aserbaídsjan, Armenía,
Kasakstan og Móldóva, hafa samstarf við NATO sem er þróað áfram með formlegum
hætti. Þá hafa
Bandaríkin margvíslegt hernaðarlegt samstarf við þessi ríki, þar á meðal
herstöðvar eða aðra hernaðarlega aðstöðu. Hér er auðvitað gífurleg breyting
frá tímum kalda stríðsins þegar öll Austur-Evrópa var milli NATO og
Sovétríkjanna. Nú er NATO komið upp að landamærum Rússlands norðan við
Hvíta-Rússland og með náið samstarf við nágrannaríki Rússlands þar fyrir
sunnan og austan, í sumum tilvikum með stefnu þeirra á aðild. Rússland hefur
dregið allt herlið sitt út úr gömlu austantjaldsríkjunum og mörgum fyrrum
Sovétlýðveldum og er að draga það út úr öðrum, en um leið og jafnvel áður
koma NATO og Bandaríkin með sitt herlið eða hernðarráðgjafa í staðinn. Árið 2002
sögðu Bandaríkin einhliða upp ABM-samningnum frá 1972 um takmörkun
gagnflaugakerfa, samning sem þótti mjög mikilvægur í afvopnunarviðleitninni,
og síðan hafa Bandaríkin verið að byggja upp gagnflaugakerfi í samráði við
NATO og eru m.a. að koma upp aðstöðu fyrir gagnflaugar í Póllandi og
Tékklandi. |
|
|