|
Einar Ólafsson |
Veljum öðruvísi veröld |
Við fórum tvö
saman í 12 daga ferð um Serbíu í september 2007. Hér hef ég tekið saman
svolitlar upplýsingar sem gætu kannski nýst öðrum sem vilja ferðast til og um
Serbíu.
Áður en við fórum
tókst okkur ekki að finna neina ferðahandbók um Serbíu, hvorki í búðum né bókasöfnum.
Og það tókst raunar ekki fyrr en við fórum í bókabúð í Belgrad. Þar fengum við
ágæta bók á ensku. Vonandi mun hún fara að fást í bókabúðum og á bókasöfnum
hér, en annars er ráðlegt að panta sér hana, t.d. gegnum Amazon. Bókin heitir:
Serbia. The Bradt Travel Guide eftir Laurence Mitchell. Útgefandi: Bradt
Travel Guides. Ný útgáfa kom í júlí 2007, en við vorum með 1. útgáfu frá 2005.
Sjá hér að neðan.
Ekki hefur verið
sérlega mikið um erlenda ferðamenn í Serbíu um langt skeið. Reyndar voru aðrir
hluta Júgóslavíu meiri ferðamannalönd meðan hún var. Tilboð fyrir ferðamenn eru
því tiltölulega fábreytt, en það er þó að breytast. En það er líka að mörgu
leyti gaman að ferðast um slóðir þar sem lítið er um túrista og því full ástæða
til að ferðast um Serbíu áður en það breytist. Þrátt fyrir þetta er að mörgu
leyti mjög létt að ferðast um Serbíu ef maður er tilbúinn til að treysta svolítið
á sjálfan sig, enda er gestrisni mikil, þægilegt viðmót og hjálpsemi.
Þótt almennt sé
ekki mikil kunnátta í ensku eru allir tilbúnir til að reyna að skilja og gera
sig skiljanlega. Oft má líka bjarga sér með þýsku ef maður þekkir einhver orð í
því máli. Rétt er að hafa í huga að í Serbíu er notað kyrilískt letur, þótt
latneskt letur sé líka algengt. Gott er að hafa við höndina blað með þýðingu
stafanna yfir á latneskt letur. Það má finna víða á netinu, t.d. hér: http://home.unilang.org/wiki3/index.php/Serbian_alphabet.
Í flestum bæjum
er upplýsingamiðstöð fyrir ferðamenn, en ekki alls staðar mjög beisin. Í
Belgrad er hana að finna neðanjarðar á göngugötunni Knez Mihailova, rétt ofan við Repúblika-torgið (Trg Republike). Þar er m.a. hægt að fá
frítt handhægt kort yfir borgina. Einnig eru upplýsingamiðstöðvar á
járnbrautastöðinni og flugvellinum.
Ráðlegt er að
leita uppi Repúblika-torgið fyrst af öllu, því að þaðan liggja allar leiðir um
miðborgina. Þar skammt frá er ágæt bókabúð sem hefur m.a. bækur á ensku, IPS við Knez Mihaila 6. Snjallt er að
fara þangað sem fyrst og spyrja um bókina A
Guide to the Serbian Mentality eftir Momo Kapor. Með fyrrgreinda
ferðahandbók og þessa bók í farteskinu er maður ansi góður.
Í Serbíu heitir
myntin dinar. Í janúar 2008 jafngilti
1 serbneskur dínar 1,15 íslenskum krónum. Hraðbanka er víða að finna sem taka
bæði Visa og MasterCard, en vissara er að taka út reiðufé og hafa á sér því að
ekki er allsstaðar hægt að borga með korti og hraðbanka er ekki finna hvar sem
er.
Við komum með
lest frá Þýskalandi til Belgrad og vorum þar fáeinar nætur. Síðan ferðuðumst
við með rútum milli borga hring um Serbíu. Við slepptum því að fara inn í
Kósovó, þar eð ástandið þar var talið fremur ótryggt á þeim tíma.
1. dagur: Komið
til Belgrad snemma morguns.
2. dagur: Belgrad
3. dagur:
Dagsferð til Novi Sad. 1 ½ klst.
4. dagur:
Belgrad.
5. dagur: Belgrad
- Niš. 3 klst.
6. dagur:
Dagsferð til Skopje í Makedóníu. 4-5 klst. (Þetta var reyndar alltof löng
dagsferð, ferðin sjálf samtals um 9 klst. Hluti af þeim tíma var þó töf á
landamærum, en það var líka venjuleg töf.)
7. dagur: Niš -
Kraljevo. Rúmar 4 klst.
8. dagur:
Kraljevo - Novi Pazar. 3 ½ klst.
9. dagur: Novi
Pazar - Užice. 4 ½ klst.
10. dagur: Užice
- Belgrad. 4 klst.
11. dagur:
Belgrad.
12. dagur:
Belgrad. Farið frá Belgrad að kvöldi.
Þessi ferð gaf
ágætt yfirlit yfir Serbíu, en hins vegar dvöldumst við hvergi nema hluta úr
degi að undanskildri Belgrad, þar sem við voru fjóra heila daga og náðum að
kynnast tiltölulega vel. Auðvelt væri að gera meira úr ferðinni með því að
lengja hana um nokkra daga og dveljast lengur á einhverjum stöðum. T.d. væri
hægt að hafa lengri viðdvöl í Niš og fara til Skopje og dveljast þar yfir nótt.
Einnig er auðveld dagleið til Sofiu í Búlgaríu en á sama hátt þyrfti þá að
gista þar. Síðan væri hægt að taka aukadag í hvaða bæ sem er. Novi Pazar er
forvitnilegur bær að því leyti að hann er einna „austurlenskastur“ af þessum
bæjum. Eflaust er margt að sjá þar í kring. Vestast í Serbíu, þar sem leið
okkar lá frá Novi Pazar til Užice, er hálendi og víða mjög fagurt. Á þeirri
leið eru tveir bæir helstir, frekar litlir þó, Prijepolje og Nova Varoš. Sá
síðarnefndi er í rútuleið, en sé farið um Prijepolje þarf að taka lest áfram. En
á leiðinni milli Nova Varoš og Užice er Zlatibor, hálendi sem er vinsælt til
sumarleyfisferða og reyndar líka til vetrarferða og skíðaiðkunar. Þar er
eflaust hægt að finna gistingu og eyða nokkrum dögum. Frá þessu svæði er líka
stutt yfir til Svartfjallalands eða Bosníu og Hersegóvínu. Í Zlatibor er
töluvert um svokallaðan þorpatúrisma, sjá www.villageadventure.co.yu. Meiri
upplýsingar má fá með því einfaldlega að leita á vefnum undir orðunum village tourism serbia. Lengri dvöl
í Užice gæfi sennilega líka ýmsa
möguleika.
Mjög auðvelt er
að ferðast um Serbíu í rútum. Rútuferðir eru frekar tíðar og mjög ódýrar.
Fargjaldið var milli 100 og 200 dínara miðað við hvern klukkutíma sem ferðin
tók. Rétt er að athuga að auk fargjaldsins þarf venjulega að greiða sérstakt
gjald fyrir þjónustuna á rútustöðinni, og er það innifalið í ofangreindu verði.
Rúturnar eru raunar mjög misjafnar að gæðum, sumar nýjar og þægilegar, aðrar
gamlar og sjúskaðar.
Þessi ferðamáti
getur verið skemmtilegur þar sem maður ferðast með innfæddum og á þeirra hátt.
En hann krefst þess að farangur sé ekki mjög mikill, og best er raunar að hafa
bakpoka. Hins vegar er óþarfi að spara sér leigubíla, nema maður vilji frekar axla
sinn poka og ganga, því að leigubílar eru mjög ódýrir. Við reyndum ekki að taka
bílaleigubíl, en eflaust er hægt að ferðast milli bæja í rútu og leigja sér svo
bíl til skoðunarferða út fyrir bæinn.
Gisting er mjög
ódýr. En gæði hótela eru líka mjög misjöfn og stærstu hótelin ekki endilega
best. En hótelum er að fjölga og einnig gistiheimilum. Ekki er mikið um
heimagistingu, eitthvað mun þó vera um hana í tengslum við þorpatúrismann.
Í Belgrad fórum
við fyrst á stórt hótel í miðbænum, Hótel
Slavija. Það er um tuttugu hæða bygging byggð upp úr 1960. Það var
ríkisrekið og mun vera tengt hinu ríkisrekna flugfélagi Jat Airways. Það er
skemmst frá að segja að það var í mikilli niðurníðslu, þannig að við hypjuðum
okkur þaðan eftir eina nótt. Á okkar mælikvaða var gistingin þó ekki dýr, 4052
dínarar fyrir tveggja manna herbergi með morgunverði. Þó var hæsta verð sem við
greiddum fyrir gistingu þær 11 nætur sem við voru í Serbíu. Í stað þess fundum
við gistiheimili skammt frá járnbrautastöðinni og rútustöðinni og í göngufæri
við miðbæinn, Corner Hostel (www.cornerhostel.com). Þetta var nýtt
gistiheimili á annarri hæð í gömlu fjölbýlishúsi, tvö herbergi með tveimur
rúmum hvort í kojum og eitt herbergi með sex rúmum í kojum, sameiginlegt bað og
eldhús þar sem hægt var að tylla sér. Þetta var mjög snyrtilegt, rekið af ungu
fólki, vingjarnlegu og hjálpfúsu, mjög ákjósanlegur gististaður fyrir ungt
fólk, en það fór líka mjög vel um okkur þarna þótt allir aðrir þar væru á aldur
við börnin okkar. Þar kostaði nóttin fyrir tveggja manna herbergi 2615 dínara.
Í Niš gistum við
á fyrri nóttina á Hótel Ambassador
við aðaltorgið. Það er svipað og Hótel Slavija, frá svipuðum tíma í kassalaga
háhýsi. Það var líka í niðurníðslu en þó skárra. Fyrir tveggja manna herbergi
greiddum við 3670 dínara með morgunverði. Seinni nóttina gistum við á
gistiheimili rétt við rútustöðina og markaðinn. Þetta er mjög snyrtilegt
gistiheimili og staðsetningin góð fyrir svona rútubílaferðalanga. Tveggja manna
herbergi kostaði 3600 dínara. Í Kraljevo gistum við í hóteli utarlega í bænum, Hótel Đerdan (www.djerdan.co.yu), skammt frá hinu
fornfræga Žiča-klaustri. Þetta er
lítið hótel og mjög snyrtilegt mitt í stjálbýlu íbúðarhverfi þar sem kindur og
geitur ganga í görðunum. Þarna er líka veitingahús með ágætum mat. Því miður
glötuðum við reikningnum, en verðið var eitthvað svipað og annars staðar. Í
Novi Pazar gistum við í stærsta hóteli bæjarins, Hótel Vrbak. Það á það sammerkt með Hótel Slavija og Hótel
Ambassador að vera orðið dálítið snjáð en þó ekki í sömu niðurníðslu og Hótel
Slavija. Það er eins og þau byggt einhvern tíma á mektarárum Júgóslavíu en þá
er líkingin upptalin því að arkitektúrinn er gerólíkur og það er einhvern
veginn ekki hægt að láta vera að gista þar allavega eina nótt. Og það er svo
sem ekki dýrt ævintýri því að við borguðum 2200 dínara fyrir tveggja manna
herbergi með morgunverði. Í flestum stærri bæjum virðist vera eitt svona
aðalhótel og í Užice er það Hótel
Zlatibor sem gnæfir yfir miðbæinn. En þar var unnið að endurbótum þannig að
við fengum inni á Hótel Palas, sem
einnig er í miðbænum, svolítið lúið en þó viðunandi. Það borguðum við 2480
dínara fyrir tveggja manna herbergi og morgunverð.
Í Serbíu verður
maður ekki svangur. Gnótt er af veitingahúsum, skyndibitastöðum og bakaríum auk
kaffihúsa, en í Serbíu er mikil kaffihúsamenning. Eitthvað er af útibúum frá
alþjóðlegum skyndibitakeðjum, en þau þvælast ekki fyrir manni og þarflaust að
leita til þeirra. Í Belgrad er hægt að finna veitingahús af ýmsu tagi, en
annars eru algengust veitingahús sem bjóða upp á hefðbundinn serbneskan mat og
skemmtilegast er að leita þangað. Maður ber svo sem ekki mikið skynbragð á hvað
er á matseðlinum, hvort sem hann er með kyrilísku eða latnesku letri, en þá er
upplagt að spyrja þjóninn ráða. Þetta eru oft miklir kjötréttir og vel
útilátnir. Ekki er ástæða til að spara við sig að borða á góðum veitingahúsum
því að bæði matur og vín er ódýrt. Fyrir dýrindis máltíð fyrir tvo með flösku
af víni borguðum við frá 2000 til 3500 dínara. Oftast er manni borið vín frá
Svartfjallalandi, en einnig er hægt að fá ágæt vín frá Serbíu og Makedóníu.
Í Belgrad er
sjálfgefið að leita uppi Skadarlija
sem er Skadarska-gata ásamt næsta nágrenni. Þar eru veitingahús í röðum hvert
öðru betra og á kvöldin ganga þar um tónlistarmenn og spila og syngja fyrir
gesti. Við borðuðum fyrst á Tri Sešira
(Þrem höttum) og vorum ekki svikin en síðast á Dva jelena (Hreindýrunum tveim) og það var virkileg hátíð. Annað
veitingahús annars staðar í borginni, sem er sjálfsagt að fara á, er staður sem
kallast „Spurningamerkið“ (Znak Pidanje)
eða reyndar bara ? og er við Kralja
Petra-götu (Kralja Petra I) númer 6.
Fyrst þegar inn er komið virðist þetta bara vera hverfiskrá, en matsalurinn er
þar inn af. Og ef maður vill hverfa ofan í hámeninngarlegan kjallara er hægt að
leita upp Rithöfundaklúbbinn (Klub
književnika) við Francuska-götu
7. Ekki láta deigan síga þótt hvergi sjáist utan á að um veitingahús sé að
ræða, gangið bara inn og leitið.
Fari maður til
Niš er upplagt að fá sér að borða í gamla tyrkneska baðhúsinu (hamam), sem er rétt við markaðinn rétt
utna við miðbæinn. Í Užice var okkur bent á tvö veitingahús skammt frá
miðbænum, við götuna Karlja Petra I,
milli Dosiljeva-götu og Il Proleterska-götu og hét annað Konak en hitt Aleksandar. Við borðuðum á því fyrrnefnda, það var öðrum þræði
hverfiskrá en maturinn ágætur. Í Novi Pazar eru mörg veitingahús án vínveitinga
enda mikið þar af múslímum. Þar lentum við reyndar á mjög hversdagslegu
veitingahúsi, Ukus, skammt fyrir
neðan Alem Akeh moskuna og borðum þar
ágæta grænmetis- og kjötkássu með vatni og kostaði fyrir okkur tvö samtals 400
dínara.
Að mörgu leyti
var ágætt að vera í Serbíu í september. Við sáum varla aðra útlenda ferðamenn
nema ungmennin sem gistu á sama gistiheimili í Belgrad. En veðrið var svolítið
rysjótt, rigndi af og til og var þá svalt. Kannski er betra að vera heldur fyrr
á ferð.
National Tourist
Organization of Serbia: www.serbia-tourism.org
Novi Sad: www.novisadtourism.org.yu
Belgrad: http://www.belgradetourism.org.yu
Kraljevo: http://www.jutok.org.yu/
Užice: http://www.turizamuzica.org.yu/
Zlatibor: www.zlatibor.org og www.zlatibor.com
Þorpatúrismi: www.villageadventure.co.yu.
Ýmsar upplýsingar
og gisting:
Wikipedia: Tourism in Serbia
Wikitravel:
Ágætar
upplýsingar um Serbíu og flesta stærri bæi og héruð þar má finna á Wikipedia.
Sjá nánar Dagbók úr ferð um
Serbíu í september 2007.