Birtist á vefritinu Friður.is
6. febrúar 2003
Skýrsla unnin á
vegum Sameinuðu þjóðanna um afleiðingar stríðs gegn Írak, dagsett 10. des. 2002
og merkt „algert trúnaðarmál“, hefur lekið út og er birt að verulegu leyti, -
nokkrar síður vantar, - á vefsíðu samtakanna Campaign
Against Sanctions on Iraq. Hér á eftir fer stuttur útdráttur úr skýrslunni.
Í skýrslunni er gert
ráð fyrir að þetta stríð muni ekki aðeins felast í loftárásum heldur einnig
langvinnum og víðtækum átökum á jörðu niðri. Lögð er áhersla á að staðan nú í
Írak er ekki sambærileg við stöðuna 1991 vegna afleiðinga viðskiptabannsins.
Þrátt fyrir svipaðan mannfjölda er hún heldur ekki sambærileg við Afganistan þar
sem er meira dreifbýli með sjálfsþurftarbúskap. Í Írak er miklu stærri hluti
íbúanna búsettur í þéttbýli og upp á stjórnvöld kominn með aðdrætti vegna
viðskiptabannsins. Styrjaldarástand mun því raska aðdráttum og möguleikum
almennings til að nálgast nauðsynjar miklu meira en í Afganistan sem og miðað
við Írak árið 1991.
60% íbúanna, um
16 milljón manns, eru mjög háðir mánaðarlegri matvæladreifingu.
Í norðurhérðunum
verður strax þörf á að koma upp nýjum leiðum til að útvega matvæli. Þarna eru
eru um 3.7 milljónir íbúa. Af þeim eru um 2.2. milljónir mjög háðar
matvæladreifingu.
Nauðsynlegt
verður að skipuleggja flutning gífurlegs magns eldsneytins til norðurhérðanna.
Þar eru litlir möguleikar á að koma upp eldsneytisbirgðum.
Í miðhéruðunum og
Bagdad er líklegt að mikilvægar samfélagsstoðir, svo sem olíuframleiðsla,
raforkuframleiðsla og samgöngukerfi, verði fyrir verulegum skemmdum.
Afleiðingin verður m.a. mikill skortur á hreinu vatni þar sem víða þarf að dæla
því og það krefst raforku.
Þeirra sem munu þurfa
neyðaraðstoð og búast má við að hægt verði að ná til, þ.e. íbúar í suðurhluta
landsins, verða alls 5.4 milljónir að viðbættum 2 milljónum sem verða á flótta
innanlands. Samtals gera þetta 7.4 milljónir.
Þó að allmiklar
birgðir af lyfjum séu til í landinu mun fljótlega skorta lyf til að mæta ýmsum
þörfum sem stríðið mun valda, svo sem vegna líkamlegra áverka, sjúkdóma sem
stafa af vatnsskorti og menguðu vatni, öndunarsjúkdóma o. fl.
Það er líklegt að
strax á fyrstu stigum stríðsins þurfi að allt að 500.000 læknisaðstoð vegna
meiðsla.
Börnum undir 5
ára, ófrískum konur og konum með börn á brjósti, auk fjölda fólks á flótta,
verður sérstaklega hætt. Af þessum
fjölda eru 1,23 milljónir í suðurhlutanum þar sem líklegra er að S.Þ. muni
komast að með neyðaraðstoð.
Líklegt er að sjúkdómsfaraldrar muni koma upp,
þ.á.m. kólera. Ófullkomin bólusetning við mislingum og fleiri sjúkdómumn mun
gera ástandið illt verra.
Gera má ráð fyrir
að 3.03 milljónir manna muni þjást af
alvarlegum næringarskorti og
þarfnast meðferðar. Hér eru um að ræða 2.03 milljónir barna undir 5 ára
aldri sem þjást af næringarskorti og ein milljón kvenna, ófrískra eða með barn
á brjósti. Af þeim eru ríflega hálf milljón í suðurhlutanum þar sem SÞ mun hafa
aðgang. Við þessar tölur má bæta fjölda sjúklinga á sjúkrahúsum auk gamalmenna.
Gera má ráð fyrir
að skortur á drykkjarvatni muni hrjá 39% íbúanna. Mjög fljótlega mun þurfa að
útvega 4.07 milljónum manns í suðurhéruðunum hreint vatn.
Um 5 milljónir
manns, af þeim 4 milljónir í Bagdad, eru upp á lokræsakerfi komin sem þarf
rafmagn til að virka. Aðeins 10% þess er tengt varaaflstöðvum. Þetta gæti
skapað geigvænleg heilsufarsleg vandamál.
Meðan á stríðinu
stendur og fyrst eftir að því lýkur mun mikill fjöldi verða á vegangi. Gert er
ráð fyrir um 1.4 milljónum flóttamanna, af þeim um 900.000 í nágrannalöndum og
um 500.000 við landamærin. S.Þ. þurfa að bregðast við þörfum um 900.000
flóttamanna, þar af um 100.000 mjög fljótlega. Margt bendir þó til að fjöldi
flóttamanna verði miklu meiri. Hæpið er talið að Flóttamannahjálp S.Þ. muni
ráða við vandamálið.
Líklegt er að
fjöldi flóttamanna muni hrekjast til Kúrdahérðanna í norðri og valda gífurlegum
vandamálum þar.
Eins og sjá má
fjallar þessi skýrsla fyrst og fremst um þau vandamál sem bregðast þarf við og
hægt er að bregðast við. Talað er séstaklega um vandamálin í suðurhluta
landsins af því að þar geta S.Þ. komið til hjálpar en skautað er hratt yfir
vandamálin í norðurhlutanum af því að þar er hvort sem er ekkert hægt að gera. Sömuleiðis er ekkert fjallað um
hugsanlegt mannfall að því að hinir dauðu skapa engin vandamál önnur en
siðferðileg.
Þess má geta að í
skýrslu sem Medact,
samtök breskra lækna gegn kjarnorkuvopnum, gaf út í nóvember sl. er varlega
áætlað að 48.000 óbreyttir borgarar muni muni láta lífið á fyrstu þremur
mánuðum stríðsins en sú tala gæti orðið miklu hærri, allt að 260.000 manns. Að
auki má gera ráð fyrir að 200.000 manns muni láta lífið síðar vegna afleiðinga stríðsins.
Í annarri skýrslu,
sem Oxford Recearch Group hefur gefið út, er mjög varfærnislega áætlað að
10.000 óbreyttir borgarar muni falla, 34.000 manns deyja síðar vegna afleiðinga
stríðins og barnadauði muni tvöfaldast.
Því er loks við
að bæta að þessi vandamál verða ekkert minni þótt Bandaríkjamenn geti sannað
sök á Íraksstjórn eða Öryggisráð S.Þ. samþykki innrásina. Það eru alltaf
óbreyttir borgarar sem verða fórnarlömbin.
© Einar Ólafsson