|
Einar Ólafsson |
Veljum öðruvísi veröld |
Flagðið Tína
|
|
|
eftir Einar Ólafsson |
|
|
|
Birtist á Morgunpósti VG 31. okt. 2005 Tína heitir flagð eitt sem var magnað upp af illum hug fyrir rúmum
tveimur áratugum en seiðkerling sú sem ber ábyrgð á flagðinu heitir Margaret
Thatcher. Þó er fráleitt að hún ein beri ábyrgð á flagðinu, hún hafði með sér
stóran flokk samverkamanna og þar á meðal eru allskyns samtök og stofnanir
sem hafa unnið þrekvirki við að breyta umræðunni og viðhorfum í stjórnmálum
og efnahagsmálum. Og hún hafði vopnabróður í Bandaríkjunum sem hét Ronald
Reagan og stóð sá fyrir ýmsum mafíósalegum illvirkjum, t.d með því að styðja
við dauðasveitir í El Salvador, svo eitt dæmi af mörgum sé nefnt. George Bush
og Guantánamo eru ekkert nýtt fyrirbæri svo við höfum það bara á hreinu. Tína þessi var göldruð fram til að standa vörð um þau fyrirbæri sem
kölluð eru nýfrjálshyggja og hnattvæðing. Ýmsar skýringar eru til á þessum
fyrirbærum, þau hafa ýmsar ásjónur eins og sum gamalkunnug skrímsli en eru
samt einföld í innstu gerð, þau fela einfaldlega í sér að skapa mönnum
möguleika á að gera sér hvaðeina að gróða hvar sem er, en það verða samt aldrei
nema tiltölulega fáir sem njóta þess, og það er alltaf að einhverju leyti á
kostnað einhverra annarra. Þess vegna var flagðið Tína magnað upp og þess
vegna segi ég að það hafi verið gert af illum hug. Kringum uppvakningu flagðsins Tínu voru eins og áður segir ýmis samtök og
stofnanir sem fyrirtæki og auðmenn hafa fjármagnað og eru gjarnan sett á þau
akademískt yfirbragð en eru fyrst og fremst áróðursstofnanir. Ein slík
akademía var stofnuð á Íslandi í fyrrahaust og ber það virðulega nafn
Rannsóknarmiðstöð um samfélags- og efnahagsmál, skammstafað RSE (www.rse.is). Seint
í ágúst síðastliðnum stóð hún fyrir alþjóðlegum fundi um eignarrétt og
framtíðina og þar komu fræðimenn frá áróðursstofnunum og samtökum í
Bandaríkjunum sem hafa lengi unnið við að gera nýfrjálshyggjuna að ráðandi
hugmyndafræði. Í stjórn RSE eru meðal annarra Jóhann J. Ólafsson
stórkaupmaður, titlaður formaður fulltrúaráðs RSE. 14. október sl. birtist
grein eftir hann í Morgunblaðinu þar sem hann rökstyður tillögu um að
eftirfarandi verði sett inn í stjórnarskrá Íslands: „Öllum ber réttur
til að eiga eignir. Stuðla ber að því að eignir séu í einkaeign einstaklinga.
Opinberar eignir eru til bráðabirgða þar til hægt er að koma þeim í
einkaeign. Almenningar skulu haldast eða breytt í einkaeign.“ Með
þessari grein yrði nýfrjálshyggjan í raun fest í stjórnarskrá Íslands og skal
ég rökstyðja það við annað tækifæri. Meðal annarra í fulltrúaráði RSE eru Ásdís Halla Bragadóttir nýráðinn
forstjóri BYKO, Bjarni Ármannsson forstjóri Íslandsbanka, Ingimundur
Sigurpálsson formaður Samtaka atvinnulífsins, Rannveig Rist forstjóri Alcan
og Þorkell Sigurlaugsson, sem hefur verið í stjórnunarstöðum hjá Eimskip og
Burðarási og er nú þróunarstjóri hjá Háskólanum í Reykjavík, sem segir sitt
um eðli þess háskóla þótt ekki sé kannski rétt að alhæfa neitt út frá því
einu. En háskólar eru ekki endilega óháðir frekar en fjölmiðlar, svona rétt
til að hafa það á hreinu. Aðrir fulltrúaráðsmenn RSE eru einnig úr samskonar þjóðfélagslegri stöðu.
En á heimasíðu RSE er sagt að þessi rannsóknarmiðstöð hafi verið stofnuð af
fyrrnefndum Jóhanni stórkaupmanni sem vill festa nýfrjálshyggjuna í
stjórnarskrá, Birgi Tjörva Péturssyni, Jónasi Haralz fyrrverandi bankastjóra,
Ragnari Árnasyni prófessor og Birgi Þór Runólfssyni dósent. Þeir eiga
væntanlega að tryggja þessari áróðursmiðstöð nýfrjálshyggunnar akademískt
yfirbragð ásamt öðrum fulltrúum í rannsókarráði RSE, svo sem Hannesi
Hólmsteini Gissurarsyni, Sigurði Líndal, Þór Whitehead og Þórólfi Þórlindssyni.
Í sjálfu sér er ekkert við þessu að segja, við skulum bara hafa það á hreinu
hverslags fyrirbæri þetta RSE er. En aftur að flagðinu Tínu. Nafn þess er raunar ensk skammstöfun, TINA, og
merkir „There is no alternative“, það er engrar undankomu auðið.
Þessi setning er kennd við Margaret Thatcher og sýnir kannski að henni datt
ekki í hug að nýfrjálshyggja hennar væri alþýðunni til hagsbóta, hún var
einfaldlega kynnt sem einskonar náttúrulögmál sem ekki yrði undan vikist.
Síðan tóku ýmsar rannsóknarstofnanir um samfélags- og efnahagsmál með
auðkeypta háskólaprófessora innanborðs að sér að skapa hinn hugmyndafræðilega
grundvöll. En Tína kerling vann sitt verk eins og best á sjá af eftirfarandi
orðum Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur sem nú er orðin formaður
Samfylkingarinnar: „Svo virðist sem
félagshyggjuvængur stjórnmálanna hafi ekki náð að fóta sig í þessu
umbreytingaferli [þ.e. hnattvæðingar, einkavæðingar o.þ.h.] og misst allt
hugmyndalegt og pólitískt sjálfstraust. Sumir hafa sett hælana í og skipað
sér í varðstöðu um það kerfi sem áður var. Aðrir, og þar á meðal
jafnaðarmenn, hafa tekið þátt í breytingaferlinu undir þeim formerkjum að
þróunin verði ekki stöðvuð en mikilvægt sé að hafa áhrif á hvert hún
stefni.“ (Birtist á vef Framtíðarhóps Samfylkingarinnar, http://www.framtid.is/?i=5&f=5&o=145). En viljum við þessa þróun yfirleitt? Breytir einhverju þótt stefnunni sé
aðeins hnikað til? Milljónir manna um allan heim hafa skorið upp herör gegn
Tínu kerlingu, þjónum hennar og þernum, og tekið upp kjörorðið, „Við
eigum völ á öðruvísi veröld“ eða upp á ástkæru ylhýru enskuna:
„Another world is possible.“ Látum það heita svo að hælarnir séu
settir í, það er betra en að láta draga sig á asnaeyrum. |
|
|