|
Birtist í Morgunblaðinu 29. janúar 2007 Byrginu hefur verið lokað og rannsókn á fjármálaóreiðu þess send til
ríkissaksóknara. Forstöðumaður hefur fengið á sig tvær ákærur um
kynferðislega misnotkun og alþjóð hefur fylgst með málinu í fjölmiðlum. Það
þarf því varla að tíunda þessi mál enn og aftur. Hins vegar má velta fyrir
sér hvernig á því standi, að í einu af ríkustu löndum heims velti yfirvöld
ábyrgð og umönnun á þeim, sem hvað aðþrengdastir eru í þjóðfélaginu, yfir á
trúfélög og/eða ýmis líknarfélög. Í þessu máli kristallast viðhorfin og
forgangsröðunin í þessu þjóðfélagi. Þrátt fyrir öll plássin til meðferðar
vegna fíkni- og áfengisvanda hefur ríki og borg skort allan vilja og metnað
gagnvart þeim sem eru lengst leiddir og þurfa oft mesta aðstoðina. Það segir sína sögu að 80 manns heimsækja daglega kaffistofu Samhjálpar.
Að gistiskýlið í Þingholtsstræti sé yfirleitt fullt og í vetrarhörkunum
undanfarið hafi fólk þurft að sofa úti segir sitt. Að fólk sé útskrifað af
geðdeildum í Konukot (gistiskýli fyrir konur sem rekið er af Reykjavíkurdeild
Rauða krossins) segir svipaða sögu. Það ríkir yfirleitt mikil þögn um þessi
mál, þögn sem er rofin af og til og sérstaklega í undanfara kosninga, og
helst lítur út fyrir að yfirvöld vilji helst losna við málaflokkinn. Það tók
mikinn tíma og vinnu að sannfæra borgaryfirvöld um að láta í té búsetuhúsnæði
fyrir karla sem voru á götunni, en það tókst og Samhjálp fengin til að reka
það. Rauði krossinn hafði frumkvæði að opnun Konukots og nú stendur til að
Samhjálp taki við rekstri gistiskýlisins við Þingholtsstræti. Samhjálp hefur
vissulega staðið sig með prýði í að sinna þessum málaflokki og ég hef ekkert
á móti því að þeir haldi því áfram, enda hef ég átt mjög gott samstarf við þá
í þau 12 ár sem ég hef unnið með geðfötluðum á Hverfisgötunni. Meðal annars
hef ég setið í nefnd um málefni heimilislausra með þeim þar sem m.a. var
unnið að tillögum í húsnæðismálum og í kjölfarið voru opnuð heimilin á
Miklubraut. Með tilkomu þess húsnæðis hafa lífsgæði margra breyst gífurlega.
En mér finnst það vera mannréttindi fólks, þótt það sé í þeirri stöðu að vera
á götunni og vera langveikt, að eiga kost á faglegri meðferð og umönnun og
geta sjálft valið milli þjónustu trúfélaga eða annarra. Að annast fólk í svo viðkvæmri stöðu, fólk sem setur oft allt sitt í
hendur umönnunaraðila, krefst þess að viðkomandi starfi af heilindum og sé
með þann siðferðisstyrk að misnota ekki stöðu sína eða vald. Þessu hefur alls
ekki verið fylgt eftir af heilbrigðis- og félagsmálayfirvöldum, það er eins
og þau beri enga ábyrgð á málinu, enda engin heildræn stefna til í málaflokknum.
Það sannar mál Byrgisins eitt og sér. Og þegar ráðamenn tala um þetta
stórslys nú eru fjármálin það eina sem rætt er um, gæði þjónustunnar eða
eftirlit með henni hafa ekki verið á dagskrá og þeim sem ræða það er brigslað
um fordóma gagnvart trúfélögum. Ég hef starfað í athvarfi fyrir geðfatlaða í tólf ár, athvarfi sem rekið
er af Rauða krossi Íslands. Þann tíma hefur enginn af hálfu hins opinbera
gert sér far um að skoða staðinn eða Það má ekki skilja það svo að ekkert hafi breyst til batnaðar í meðferð og
stuðningi við fólk með geðraskanir á undanförnum árum. Sú hugmyndafræði að
færa þjónustuna út af stóru stofnununum og auka val og vald notenda og
aðstandenda hefur rutt sér til rúms hér sem og í löndunum í kring.
Geðheimahjúkrun og aukin göngudeildarþjónusta eru dæmi um það og fjármagn
hefur fengist til áframhaldandi úrbóta í húsnæðismálum geðfatlaðra og
stuðningi með því að selja Símann. Félagsmálaráðuneytið hefur líka mótað ítarlega
stefnu í þjónustu við geðfatlaða og þar er meðal annars markmiðið að jafna
hlutskipti, efla faglega þekkingu og gæðastarf, innra eftirlit, bætta
starfsendurhæfingu og miðlæga ráðgjöf og handleiðslu sérfræðinga. Þar er líka
gert ráð fyrir að árið 2010 verði 50% allra þeirra sem starfa við þjónustu
við geðfatlaða með einhvers konar fagmenntun. Svo mörg voru þau orð og
notendur þjónustunnar mega búast við batnandi tíð. Ráðuneytið er þegar farið
að vinna eftir stefnunni og hefur gert þjónustusamning við einkaaðila úr
einni fagstétt um að |