|
The Drift of
Melancholy
(sjá
hér)
Oratorium
Þetta verk var samið
árið 1981 að beiðni
Tónlistardeildar sænska útvarpsins.
Það var samið fyrir Kerstin Ståhl
(messó-sópran), Kjell-Inge Stevensson
(klarinett) og Mats Persson (píanó) sem
frumfluttu verkið í Norræna Húsinu
í Reykjavík. Textinn er gamalt viðlag sem
hljóðar svo:
Dimmt er í heiminum, drottinn minn,
deginum tekur að halla
Dagur fagur prýðir veröld alla.
(Úr þjóðkvæðasafni
Einars Ólafs Sveinssonar Fagrar heyrði
ég raddirnar (útg. 1942)).
Verkið var endurskoðað árið 1982 og
höfundurinn fyrirhugar að endurskoða
það enn á ný
(2003).
Upphafssíða
Efst
á síðu
------------------------------------------------------------
Þrjú íslensk
þjóðlög
(fyrir alt-rödd (eða
messósópran) og píanó)
1.
Hlýði þeir sem henda gaman að
kvæðum
2. Kom og próf, kom og próf
3. Fögnuður lífsins
Þrjú
íslensk þjóðlög - á
nótum (pdf)
Þessi þrjú
lög er að finna í
þjóðlagasafni Sr. Bjarna
Þorsteinssonar: bls. 534, 244 og
551.
Þau voru útsett
árið 1997 fyrir Sigríði
Aðalsteinsdóttur að beiðni Gunnars B.
Valdimarssonar. Sigríður frumflutti lögin
í Íslensku óperunni 30.nóv.
1997. Útsetjarinn lék á
píanóið.
Fyrsta lagið, Hlýði þeir sem henda
gaman að kvæðum, er sungið við
texta eftir Einar Sigurðsson (1539-1626) sem
prentaður var í Vísnabók
Guðbrands (útg. 1612). Um er að
ræða Kvæðið af Naaman
sýrlenska sem er samtals 28 erindi að lengd.
Í þessari útsetningu eru notuð 5
erindi úr þessu langa kvæði.
1.
Hlýði þeir sem henda gaman að
kvæðum,
og hafna vilja öðrum verri ræðum;
þó oftast hafi' ég óbreytt
lag,
iðja mín er sérhvern dag
að dikta brag;
af helgu letri höfum vér besta næmi
og heilnæm eftirdæmi.
2.
Naaman skal hér nefna herrann góða
er nýtum þénti herra
Sýrlandsþjóða.
Líkþrár var og heiðinn hann,
hafði þó sá göfugi mann
eitt mektugt rann.
Hans frú þénti herleidd mey úr
stríði
höfð frá Gyðingalýði.
3. (9.)
Hér næst kom sá hertugi
Sýrlandsþjóða
heim í port til spámanns þess hins
góða.
Eliseus lét segja svo:
Sig skuli hann í Jórdan þvo
um tíma tvo
sjö sinnum, og sjúkdóm missa
þenna
en sárleik öngvan kenna.
4. (12.)
Síðan þvær sig
sæmdarmaðurinn góði
sjö sinnum í ár Jórdanar
flóði.
Hans líkami varð heill og skær,
hreinn sem barn það nýfætt er
svo Naaman fer
aftur á leið til Eliseus að bragði,
með auðmýkt þakkir sagði.
5. (28.)
Heilög þrenning hafi nú lofið
sanna.
Hún bið eg styrki trú kristinna manna,
og soddan lækning sendi mér
sem nú strax umræddu vér
í hróðri hér.
Mína líkþrá máttu,
Jesús, græða.
Mun hér endir kvæða.
Annað lagið, Kom og próf, kom og
próf, hefur Sr. Bjarni afritað úr
gömlu pappírshandriti frá 1650 (ca.) sem
heitir Melodia. Höfundur textans er
ókunnur.
Kom og próf, kom og próf
elskunnar art og amors tryggð,
æru, trú og reynda dyggð.
Gef lof, gef lof
til að gleðja nú okkur geðs í
byggð,
guði svo veitist engin styggð.
Þriðja lagið, Fögnuður
lífsins, er sungið við texta eftir
Frankenau sem Jón Espólín (1769-1836)
þýddi:
Hver skyldi sína hagi klaga
um hraðfleyg ungdóms björtu ár?
Sem engi vænst um vorsins daga
vor stendur blóminn lífsins hár.
Jarðar því gleði
góðsamlega
girðir um lífs vors stutta tíð.
Æ, hvað brosir ei alla vega
yndisleg mjög náttúran
blíð!
Enn rennur lækur engis fríður
enn er forsæla í grænum lund;
enn skín oss máninn yfir blíður
sem Edens son hans fyrstu stund.
Enn styttir þrúgna dreyrinn dýri
dægur leiðinda tíðum oss;
enn, þá kvöldroðans elda
rýrir,
er sætur stúlkuvara koss.
Enn dynur hátt í eikarkrónum
ágætum af samstemmu söng;
enn af náttgalans aptantónum
um snýst í kæti hryggðin
ströng.
Æ, víst er jörð guðs vænsti
staður,
og vert á henni' að kæta sig;
því nýt ég drottins gjafa
glaður
uns gröf til hvílu kallar mig.
Upphafssíða
Efst
á síðu
------------------------------------------------------------------
Lysting er sæt að
söng
(fyrir sópran og
selló)
1.
Músículof
2. Sálmur
3. Hvítasunnukvæði
4. Vókalísa
Lögin í þessari svítu er að
finna í handritum frá 17.öld sem
varðveitt eru í
Þjóðarbókhlöðunni.
Þau eru látin halda sér nokkurn veginn
óbreytt en sellórödd bætt við.
Fyrstu þrír kaflarnir eru sungnir við
kvæði sem prentuð eru hér á
eftir en síðasti kaflinn hefur engan texta.
Verkið varð til árið 1998 að
beiðni Collegium
Musicum, samtaka um tónlistarstarf í
Skálholti og var frumflutt
í heild sinni 30. maí 1998 í
Þjóðarbókhlöðunni
(sópran: Hallveig Rúnarsdóttir,
selló: Nora Kornblueh) en síðar um
sumarið voru lögin fjögur flutt sem
stólvers í Skálholti.
Lysting er
sæt að söng - raddskrá
(pdf)
I. Músículof
Alglaðir allir senn
upphefjum hljóðin skær:
Konurnar, karl - og - menn
kveðum nú saman vær,
reynum á raddar mátt,
rómsnillin komi fram,
leikum so lagið kátt,
látum sjá Musicam.
Lysting er sæt að söng,
sannað er málið það;
tíð þykir lýð ei löng
þá leikur sér þar að;
burt drífur sút og sorg
sæt melodía og tónn;
hjartanna hressir borg
hreinn og vel fagur sónn.
Lífgar hann líf og sál,
lífgar hann geð og hug,
lífgar hann líka mál,
lífgar hann sinni og dug,
lífgar hann limi manns,
lífgar hann eyrun best,
lífgar hann list og sans,
lífgar hann rænu mest.
(Höfundur ókunnur).
II. Sálmur.
Lofið Drottin, þér
heiðnar heimsins þjóðir,
hver yður veitir farsæld líf og
náðir.
Allt skal á jörðu fólkið til hans
falla,
frelsa vill hann af háskasemdum alla.
Hans miskunn staðföst hjá oss er,
helgan sannleika oss kenner,
hans trúfesti hjá oss blífur.
Honum sé dýrð að eilífu.
(Þýðing úr sálmabók
Hans Thomissön frá 1569).
III.
Hvítasunnukvæði
Eilíft lof sé
eilífum Guði
sem eilíft gott oss mönnum téði.
Hvað sem lifandi hefur önd
heiðri hans nafn um gjörvöll lönd.
Hátíðleg skín sú
hvíta sól,
að heiðri jöfn við páska og
jól,
dýrðarleg af Guðs dýrðar verki
dýrðarleg eru vors Guðs stórmerki.
Allelúja, allelúja.
Hjartans friður og hughreysti
helgri uppfylling með fylgdi
og gleði með þeirra hugarhægð
himnesk menntun og vísdóms nægð.
Fylgjarar Kristí fáfróðir
fljótlega urðu hálærðir,
með ýmsum tungum talandi
trúanleg Drottins stórmerki.
Allelúja, allelúja.
Heiður sé Guði gefanda
góðum föður sjálfs síns
anda.
Lausnarinn Jesú lofaður sé
þá líknargjöf útvegandi.
Guðs anda verður göfgun hæst
gefin fyrir sín ástverk stærst.
Haldist oss náð og heill þessi,
heilagur Guð oss alla blessi.
Allelúja, allelúja.
(Séra Jón Magnússon í
Laufási (1601-1675))
Upphafssíða
Efst
á síðu
--------------------------------------------------------------------
Jesú Kriste þig kalla eg
á
(sópran og orgel)
Þetta lag er varðveitt í
Þjóðarbókhlöðunni í
handriti sem nefnist Hymnodia Sacra (bls. 216).
Það var útsett árið 1998 að
beiðni Collegium
Musicum, samtaka um tónlistarstarf í
Skálholti og frumflutt 5. júlí sama
ár sem stólvers í
Skálholtskirkju. Hallveig Rúnarsdóttir
söng og Hilmar Örn Agnarsson lék á
orgel.
-------------------------------------------------------------------
Banvænn til dauða borinn er
(sópran og orgel)
Þetta lag er varðveitt í handriti (JS 329
8vo) í
Þjóðarbókhlöðunni.
Það var útsett árið 1998 að
beiðni Collegium
Musicum, samtaka um tónlistarstarf í
Skálholti og frumflutt 12. júlí
sama ár sem stólvers í
Skálholtskirkju. Hallveig Rúnarsdóttir
söng og Hilmar Örn Agnarsson lék á
orgel.
Upphafssíða
Efst
á síðu
-------------
Vier Rübnerlieder
(baríton og
píanó)
Þessi fjögur lög við kvæði
eftir Tuvia
Rübner (f. 1924) voru samin
2002 og 2003.
Kvæðin heita:
1. Du bist
2. Komm doch
3. Wie ein Baum
4. Da die Wörter blind sind
Vier
Rübnerlieder - raddskrá
(pdf)
Fjögur ljóð eftir
Tuvia Rübner
og lausleg þýðing
S.S.B.
Du bist
Du bist kleiner geworden,
dein Haar schütterer,
viel mehr Falten im Gesicht
und das Fleisch locker.
Doch blick ich auf dich, länger als sonst
und die Augen gehen mir auf,
Mädchen mit flachsenem Haar,
zweizoepfig
quer durch das Feld
kommst auf mich zu
ein wenig scheu,
schau, wie klein,
wie immer kleiner
und faltig all die Jahre doch sind!
Þú ert
Þú ert
smávaxnari en þú varst, hár
þitt þynnra, fleiri hrukkur í andlitinu
og holdið lausara í sér. Samt horfi
ég á þig, lengur en fyrrum og augu
mín opnast, stúlka með hörgult
hár, með tvær fléttur kemur til
mín þvert yfir akurinn, örlítið
feimin. Sjáðu hvað árin öll eru
lítil, - minnka stöðugt, - skreppa
saman.
Komm Doch
Komm doch
sei mit mir
wie die Finken zwischen den Disteln.
Ist das Liebe?
zweimal sein
einmal in jedem deiner Augen.
Keiner weiß wo wir sind.
Auch wir nicht.
Komdu
Komdu, vertu með mér, eins og finkurnar milli
þistlanna. Er þetta ást, að vera,
tvisvar, einu sinni í hvoru auga þínu.
Enginn veit hvar við erum. Ekki heldur
við.
Wie ein Baum
Wie ein Baum, er steigt hinab
vom Wipfel zur Wurzel
ein Vogel, er faltet die Flügel
im Flug
wie ein Fluß, er kehrt
zur Quelle heim
wie Licht dem Dunkel zugewandt
vergrab ich mein Gesicht in deine Hand.
Eins og tré
Eins og tré, sem teygir sig frá toppi til
rótar, fugl sem fellir vængina á flugi,
fljót sem rennur til uppsprettu sinnar, eins og
ljós sem vanist hefur myrkrinu gref ég andlit
mitt í hendi þinni.
Da die Wörter blind sind
Da die Wörter blind sind
und hilflos
sagen: Tag und Nacht
Ich und Du –
bleibt uns nichts übrig
als Aug in Aug, Mund auf Mund, Leib an Leib
namenlos, schmucklos
zu sein
von allem bloß.
Þegar orðin eru
blind
Þegar orðin eru blind og hjálparvana og
segja: Dagur og Nótt, Ég og Þú -
er ekki önnur leið fær en þessi: Auga
mót auga, munnur á munn, líkami við
líkama, að vera nafnlaus, án skrauts,
umfram allt nakinn.
-------------
Fegurð veraldar
mun hverfa
fyrir
sópran, klarínett, 2 víólur,
selló, bassa og slagverk (1)* var samið
árið 1999 að tilstuðlan Collegium
Musicum, samtaka um tónlistarstarf í
Skálholti og veitti
Tónskáldasjóður
Ríkisútvarpsins styrk til verksins. Verkið
var frumflutt í Skálholtskirkju
24.júlí undir stjórn höfundar.
Einsöngvari var Hallveig Rúnarsdóttir og
aðrir flytjendur voru: Óskar Ingólfsson
(klarínett), Steef van Oosterhout (slagverk),
Þórunn Ósk Marinósdóttir
(víóla), Herdís
Jónsdóttir (víóla), Nora
Kornblueh (selló) og Hávarður Tryggvason
(bassi).
*Slagverks hljóðfæri: marimba,
víbrafónn, crotales
Verkið er
samið við samnefnt kvæði Hallgríms
Péturssonar sem leggur til grundvallar gamalt
viðkvæði svohljóðandi:
Sat ég
undir fjallinu fríða;
heyrði' eg fagran fuglasöng
um dægrin löng
ekki reikaði hugur minn þá
víða.
Hallgrímur
hefur fléttað skáletruðu
línurnar úr viðkvæðinu inn
í sérhvert erindi kvæðis
síns. Þannig fá þær
óendanlega margar víddir.
Fegurð
veraldar mun hverfa
Fróður
beiða mig réð maður
mærð framreiða sinnis glaður;
Fjölnis veiða fengurinn hraður
fer þó tregur róms um göng.
Heyrði' eg fagran fuglasöng.
Við málið greiða stend ég
staður
stökurnar mjúkt að smíða.
Ekki reikaði hugur minn þá
víða.
Sá
ég mörk af vildisverkum;
vafin börk á skógi merkum
ein var björk með ilmi sterkum,
aldins fegurst veitti föng.
Heyrði' eg fagran fuglasöng.
Mektar örk á munni' og kverkum
miðla smekknum blíða
Ekki reikaði hugur minn þá
víða.
Fuglar sveima'
í fögrum ljóma,
fögnuð geyma' og söngva róma;
í garði þeim má heyra
hljóma,
hljóðin lystug mikil og löng.
Heyrði' eg fagran fuglasöng.
Alls kyns seima beztan blóma
ber sú mörkin fríða.
Ekki reikaði hugur minn þá
víða.
Limið
nýtt með laufum þéttum
leiftrar blítt á kvistum sléttum,
blakar títt með blóma settum,
blaktir mjúkt á hverri stöng.
Heyrði' eg fagran fuglasöng.
Glansar frítt með gylltum blettum,
geislar fagrir bíða.
Ekki reikaði hugur minn þá
víða.
Ég nam
standa, og því undi,
öllum vanda firrtur mundi,
allrahanda fagnaðarfundi
fangin þóttist hyggjan röng.
Heyrði' eg fagran fuglasöng.
Sárum anda síðan stundi,
sú nam gleðin líða.
Ekki reikaði hugur minn þá
víða.
Vindar
furðuhastir hrærðust,
Hræsvelgs burðum allir nærðust,
blómstur í þurrðu flestöll
færðust,
féllu lauf af eikar spöng.
Heyrði' eg fagran fuglasöng.
Fölar urðu, sölnaðar
særðust,
sérhver þöllin hlíða.
Ekki reikaði hugur minn þá
víða.
Fuglar sungu
lystugt lengi
ljúfri tungu sælu gengi,
harma sprungu frá ég fengi,
ferðin gerðist mikil og löng.
Heyrði' eg fagran fuglasöng.
Í frosti þungu fannst þá engi,
fegnir í hylming skríða.
Ekki reikaði hugur minn þá
víða.
Allur
skógur er fallinn fagur,
fölnaður plógur, en sorgar slagur
eflaust nógur, hrörnar hagur,
horfin gervöll lysta föng.
Heyrði' eg fagran fuglasöng.
Vaknar rógur, dvínar dagur,
dýr og fuglar kvíða.
Ekki reikaði hugur minn þá
víða.
Veraldar
prýði' og glysleg gæði
get ég líði' og fölni
bæði,
glaumurinn fríði' og fegurðar
æði
flýr í svip um leynigöng.
Heyrði' eg fagran fuglasöng.
Líf með stríði' á lausum
þræði
leikur og öll þess blíða.
Ekki reikaði hugur minn þá
víða.
Siglukarfi
Hleiðólfs hverfi,
hafði' hinn djarfi minnst atgervi;
fékk í starfi af Friggjar erfi
fararspell með hverri röng.
Heyrði' eg fagran fuglasöng.
Gyllings arfinn skenkti af skerfi
Skírnis drykkinn þýða.
Ekki reikaði hugur minn þá
víða.
|