|
|
DV
: Kvikmyndagreinar
Heimilislegt (DV, 1998)
Nú þegar ég er nýflutt
hefur hugur minn (ávallt reikull) hneigst
æ meira að hugleiðingum um margvíslega
merkingu húsa og hlutverk þeirra í
bíómyndum. Það var því
tilvalið að rannsaka málið og
fletta í uppáhaldsbókinni minni,
Kvikmyndahandbókinni. Mér til þónokkrar
hrellingar (ánægjuhrollur niður
bakið) reyndust flestar húsamyndir sem
ég mundi eftir vera hrollvekjur (eða
er málið kannski bara það að
ég sé aðallega hrollvekjur?) um
draugahús þarsem nýir eigendur
og ábúendur ýmist andast (og
bætast í draugaflóruna) eða
neyðast til að flýja með hárbeitta
búrhnífana fljúgandi á
eftir sér. Hver man ekki eftir Poltergeist
myndunum þarsem húsið hreinlega
hrundi rétt í því að
fjölskyldan brunaði burt á ílanga
ameríska tekkbílnum sínum.
Gott ef gatan féll ekki saman líka.
Hús hafa ekki bara karakter, þau hafa
margvíslega merkingu. Húsið er
tákn fjölskyldunnar einsog myndirnar
um hús Ushers fjölskyldunnar sýna.
Þær eru byggðar á uppáhaldssögunni
minni eftir Edgar Allan Poe, en hann er maðurinn
með hrafninn sem er ekki Óðinn. Í
hinni indælu Texas Chainsaw Massacre er skemmtilega
snúið uppá þessa fjölskylda=hús
myndhverfingu, þarsem mannætufamílían
býr í þessari líka huggulegu
borgaralegu villu, með svölum og allt.
En húsið er ekki bara tákn um
fjölskyldu, það er líka tákn
einstaklingsins. Ef þig dreymir hús,
þá er þig að dreyma sjálfa
þig. Þú ert húsið
þitt, og persónuleika þinn má
lesa í hvernig (og hvort) þú
opnar og lokar gluggum, hurðum og dregur fyrir
og frá gardínur og hvort það
stendur 'allir alltaf velkomnir' á dyramottunni.
Í kjallaranum er hið bælda, að
sjálfsögðu, og Godzilla (i'm going
deeper underground). Draugagangur í húsum
er þannig ákaflega táknrænn
fyrir allskonar innri óreiðu og umstang.
Fyrir félaga Freud var heimilið beinlínis
staður hins óhugnanlega (og erum við
nú komin að kjarna málsins), en
með miklum og skemmtilegum tilfæringum
fellir Freud saman hið óhugnanlega eða
óheimilislega ('unheimliche') við hið
huggulega eða heimilislega ('heimliche'), enda
er það víst satt og víst
að innan veggja einkalífsins grasserar
margur óhugnaðurinn. Ekki nóg
með það (Freud lætur nú
ekki staðar numið hér) heldur vísar
húsið okkar, hið heimilislega - nú
óhugnanlegt - beinlínis í heimili
heimilanna, móðurkviðinn, þaðan
sem við öll komum og þangað sem
okkur 'alla' langar (líkt og vanalega gleymdi
Freud að konur voru til sem eitthvað annað
en útungunarbox), jafnframt því
að þessum stað fylgir óttinn
mikli, a: við geldingu, b: að vera étinn,
c: að vera lifandi grafinn, og só on.
Og þá vitum við það.
Hver segir svo að heima sé best?
Ég fann enga mynd sem hét 'Glaða
húsið á horninu' eða eitthvað
álíka, hér er listi yfir nokkrar
húsamyndir.
The Amityville Horror (Stuart Rosenberg,
1979)
Þetta draugahús gekk aftur og aftur,
og á sér nú ein 7 framhöld,
og er þá væntanlega orðin
gata.
Klassíska temað; fjölskylda flytur
inn, draugar taka yfir, fjölskylda flýr.
The Borrowers (Peter Hewitt, 1998)
Þetta er falleg húsasaga, svona til
tilbreytingar, um húsálfa.
Burnt Offerings (Dan Curtis, 1976)
Ég hef ekki séð myndina, en bókin
var fellega fín. Afskaplega eitthvað
rólegur draugagangur og huggulegur ef ég
man rétt.
The Canterville Ghost (Paul Bogart,
1986)
Þessi var í sjónvarpinu um daginn.
Gerð eftir sögu Wilde, þá
er þetta klassík kastaladraugs-saga,
með rómantískum endi og allt.
The Haunting (Robert Wise, 1963)
Frægasta draugahúsmyndin er líklega
The Shining. En sú besta er líklega
þessi. Gerð eftir bók Shirley Jackson
The Haunting of Hill House, sem inspíreraði
síðan bók Kings The Shining. Í
þetta sinn flytur enginn inn, heldur fer fólk
beinlínis á staðinn til að
kanna hvort í húsinu sé reimt.
The Haunting of Sea Cliff Inn (Walter
Klenhard, 1994)
Þessi var nú í slappara lagi,
nú á að setja upp hótel
í draugahúsi.
Húsið (Egill Eðvarsson,
1983)
Íslendingar hafa líka gert húsdraugamynd,
nema hvað.
House (Steve Miner, 1986)
Þessi var ógislega skemmtileg, grínhrollvekja
sem var bæði fyndin og dáldið
skerí og gekk aftur þrisvar. Leikari
flytur inn í hús frænku sinnar
sem framdi sjálfsmorð og vitiði hvað?
Hún gengur aftur og hitt og annað líka.
House on a Haunted Hill (William
Castle, 1958)
Afskaplega skemmtilega vitlaus er-þetta-alvöru-draugagangur
mynd, sem involverar veðmál um að
dvelja nótt í draugahúsi. Með
Vincent Price.
(Kvikmyndahandbókin mín listaði
fullt af myndum sem byrjuðu á House e-ð,
sú sem mér leist best á heitir
House of Psychotic Women)
Mousehunt (Gore Verbinski, 1998)
Húsamús rústar húsi,
en reddar síðan málunum á
síðustu stundu. Söguþráðurinn
er úr osti. Fremur sæt húsamynd...
eða hvað?
Paperhouse (Bernard Rose, 1989)
Þessi nýtir húsasymbólismann
vel, veikur strákur lifir sig bókstaflega
inn í teiknað hús.
The Shining (Stanley Kubrick, 1980)
Overlook hótelið tekur yfir rithöfundinn
og dregur fram alla hans innri skugga.
|
|
|
